Filmdekinden Lütfen

Konuğumuz İstanbul Okan Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölüm Başkanı Doç. Dr. İlkay Gök ile yemek yapmanın kültürel, duygusal ve yaratıcı boyutlarını; mutfağın terapiye dönüşen tarafını, bayram sofralarını, evde yemek pişirme alışkanlıklarını ve gastronominin sanatla ilişkisini konuşuyoruz. 

Gastronomi yazarı Burçak Şener, yeni kitabı Tam Kıvamında'yı ve şehrin dikkat çeken mekanlarında organize ettiği tematik sofraları anlatıyor. Çalıştığı önemli şeflerden, planladığı uzun sofralara, İstanbul'un güncel gastronomi hayatına yakından bakıyoruz. 

Güzel bir günün hafızada nasıl sonsuzlaşabildiğini; Eternity and a Day, şarkılar, şiirler ve kişisel anılar eşliğinde zaman, umut, hafıza ve yaşamla kurduğumuz kırılgan bağlar üzerinden konuşuyoruz. 

Her şeyden önce bir büyü'dür yaz! Ve takvime düşmeden önce sesleri, renkleri, yemekleriyle belirir. Mayısla başlayan yaz düşleri, yazın kendisinden de öndedir. "Önümüz yaz"la başlayan her cümle, insanın bahtına kurulu büyülü bir zamana seslenir. Bu bölümde yaz özlemini duyuran filmleri, sofraları ve şarkılarını hatırlatıyorum.

Koku üzerine yaptığı araştırmalar ve Açık Radyo'daki programlarıyla tanınan Vedat Ozan, bu defa doğuştan anozmik (koku dilsizliği) birinin yaşamındaki yoksunluğu yorumluyor. Koku duyusunun insana özgü duygusal anlamını yokluğunda arıyor. 

Yazar ve senarist Ayfer Tunç'la 2003 yapımı Havada Bulut üzerinden Sait Faik Abasıyanık uyarlamalarını konuşuyoruz. Tunç, senaryolarındaki yemek ve sofra anlarını nasıl kurduğunu, bu sahnelerin hikâyedeki duygusal karşılığını ve karakterlerin iç dünyasını nasıl görünür kıldığını anlatıyor; doksanlardan bugüne film ve dizilerde edebiyat uyarlamalarının geçirdiği dönüşüme de değiniyor.

Konuğumuz Tufan Şimşekcan ile belgesel sinemanın üretim süreçleri, gerçeklik arayışı ve yeniden başlayan Binbir Belgesel Film Festivali üzerine kapsamlı bir sohbet gerçekleştiriyoruz.  

Apaçık Radyo'da Filmdekinden Lütfen programcısı Selçuk Uzman, Şenol Ayla ile 23. Radyo Şenliği’nin son gün yayınında; radyo ile kurulan kişisel bağlara, sinema ve gastronomi etrafında gelişen üretim süreçlerine ve dinleyiciden programcılığa uzanan kolektif yolculuğu öne çıkarırken, Apaçık Radyo’nun dayanışmayla büyüyen topluluk yapısını şu sözlerle ifade ediyor: “Bu radyo, dinleyenle yapanın yer değiştirdiği ve dayanışmayla büyüyen bir ortak hikâyedir.”

Konuğumuz yönetmen Ali İlhan ile çocuklukta başlayan sinema tutkusundan İtalya ve Türkiye arasında kurduğu üretim pratiğine, yeni filmi Hayalet Sevgili'nin yapım sürecinden sinema ve yemek ilişkisine uzanan keyifli bir sohbet gerçekleştiriyoruz. 

Sosyal ağlarda "Harbiyiyorum" adıyla uzun süredir güzel yemeklerin ve uzak şehirlerin izini süren yazar, içerik üreticisi Salih Seçkin Sevinç bu bölüme konuk oluyor. Seyahat tutkusunu dünyaca ünlü gezgin ve şef Anthony Bourdain'in ilham veren bakış açısından konuşuyoruz. 

Sinema ve gastronominin etrafında dolaşan bu sohbet filmler, yemekler, kültür ve hafızada kalan küçük ayrıntılar eşliğinde ilerlerken; Vedat Milor, kendi izleme alışkanlıklarından bahsediyor ve en çok etkilendiği üç gastronomi filmini açıklıyor. 

Dünya Hali ve Sanat Uzun, İlham Sonsuz programlarından tanıdığımız Timuçin Oral ile Çetin Altan’ın “Limonata ve Rafadan Yumurta” yazısından yola çıkarak, yaşam sevgisinin kültüre dönüşmesini ve hayatın küçük zevklerini diri tutma becerisini konuşuyor; gündelik hayatın sıradan görünen anlarında saklı inceliği ve yaşamı yüksek bir gusto ile sürdürmenin yollarını arıyoruz.  

Her gün aynı günü yaşayan karakterler üzerinden rutin, tekrar ve dönüşüm temasını konuşuyor; Groundhog Day, Perfect Days ve Torino Atı filmleri üzerinden tekrarın insanı nasıl değiştirebileceğini, kurtarıcı ya da yıkıcı olabilen rutinleri tartışıyoruz.  

Yeme-içme ve sofra kültürü yazarı Mehmet Yalçın, kişisel tarihini hafızasındaki tatlarla tamamlayarak gustosunu kuran biri. Yiyecek ve içeceklerin duyularla eşleştiği yüksek zevkli sofraların eşlikçisiyiz. Aklımızın kaldığı filmlere, romanlara ve hikâyelere sızan o tanıdık sofralardan hayatın dönüm noktalarına, eşik anlarına uzanıyoruz. 

Selçuk Uzman ve Şenol Ayla, Wilhelm Genazino'nun kitabının adından yola çıkarak büyük mutsuzluğunun içinde küçük mutlu anlar bulabilen sanatçının gündeliğini konuşuyor. Ayrıca mutlulukla ilgili bir öğün var mıydı sahiden? 

Didik Didik Freud ve Sanat Uzun, İlham Sonsuz gibi radyo tarihinin çok sevilen klasik programlarından tanıdığımız Şenol Ayla ile mutsuzluğun coğrafyasında mutluluğu arıyoruz. 

Edebiyatta, sinemada mutsuzluk olağan karşılanırken gerçek hayatta neden bu kadar ürkütücü? Sanatçının muhtaç olduğu mutsuzluk ve mutlu eder sandığımız sanat aslında mutsuzluğa bir dayanma biçimi mi? 

Selçuk Uzman, bu bölümdeki konuğu müzisyen ve şarkı sözü yazarı Ege Çubukçu'nun kahve tutkusunu sinemada arıyor. Jim Jarmusch'un Kahveler ve Sigaralar filminden ilhamla kahveyi, uykusuz geceleri ve bir rüyadan kalma sabahları konuşuyoruz.

Yemeği yalnızca bir tüketim nesnesi değil; hafıza, duygu ve bir anlatı dili olarak ele alan yapımlar üzerinden, rafine bir seçkiyle mutfak sahnelerinin sinemada nasıl başka bir yaşam ve ilişki biçimi kurduğunu tartışıyoruz.

Gastronomi yazarı ve Mide Lobisi kurucusu Koray Günyaşar yeme içme işlerini mutfağa ve yemeklere gönül veren üyelerle eğlenceli bir sosyal topluluk haline getiriyor. Sahiden de bir yemekle aramızda saf bir duygusal ilişki duyulabilir mi sorusuna cevap arıyoruz. İlk lokmada aşk mümkün mü? 

Yılın son bölümünde, geçmişe bakmanın, uykusuz gecelerin ve insanı hayatta tutan 'kurtarıcı rutinlerin' izini sürüyor; edebiyat, sinema ve müzik eşliğinde yeni yıla dair merak duygusunu ve yaşamla kurduğumuz kişisel ilişkiyi birlikte düşünüyoruz.

Konuğumuz Selçuk Şirin ile sinemanın hayatımıza nasıl dokunduğunu, sofraların neden hikâyelerin kalbi olduğunu ve izlediğimiz filmlerin bizde neyi değiştirdiğini konuşuyoruz.  

Sinemanın rahatsız edici yönetmeni Can Evrenol ile sofraların arzu ve korkuyla yükselen hazzını konuşuyoruz.

Sofradaki yalnızlıklar; mutsuzlukla ilgisi olan kahvaltılar; masaya tokluğunu, açlığını koyanlar; Robinson Crusoe gibi kumsalda ayak izi arayanlar...

Chungking Express, In the Mood for Love, The Apartment, Muhsin Bey gibi filmlerin dolaylarında yemek ve yalnızlık ilişkisini sorguluyoruz. 

Konuğumuz Tayfun Pirselimoğlu ile, filmlerindeki yemek sahnelerinin nasıl bir anlatı unsuru hâline geldiğini; karakterlerin yalnızlık, iktidar, sınıf ve aidiyet durumlarını nasıl görünür kıldığını konuşuyoruz. 

Konuğumuz Tayfun Pirselimoğlu ile, filmlerindeki yemek sahnelerinin nasıl bir anlatı unsuru hâline geldiğini; karakterlerin yalnızlık, iktidar, sınıf ve aidiyet durumlarını nasıl görünür kıldığını konuşuyoruz. 

Konuğumuz Neredesin Firuze, Hacivat ile Karagöz Neden Öldürüldü, 7 Kocalı Hürmüz filmlerinin yönetmeni Ezel Akay ile 'Sofradaki Eğlence'yi konuşuyor; kendi sinemasındaki sofraları ve yemekle kişisel ilişkisini ele alıyoruz.  

Sinemada yeme-içme sahnelerinin yarattığı duygu dünyasına farklı bir mercek tutan Filmdekinden Lütfen, hem sinema hem gastronomi meraklılarını buluşturmaya devam ediyor.

Rıza Sönmez’le oyunculuktan gastronomi yazarlığına, doksanlardan bugüne sinema ve yemek ilişkisi üzerine bir sohbet gerçekleştiriyoruz.  

Konuğumuz sinema yazarı ve öğretim üyesi Janet Barış ile sofradaki melankoliyi konuşuyor; 90'lar Türk sinemasında akıllara kazınan yemek sahnelerindeki melankoliye odaklanıyoruz.

Ayrıca Gemide, Masumiyet, Tabutta Rövaşata, Piano Piano Bacaksız filmlerinin unutulmaz sofra sahneleri sohbetimize eşlik ediyor.

Kış Uykusu ve Bir Zamanlar Anadolu’da gibi unutulmaz sofra sahneleri izlediğimiz filmlerin yapımcısı Zeynep Atakan ile sinemada yemek sahnelerinin duygusal ve estetik karşılığını konuşuyoruz. 

Proust’un ünlü “madeleine” sahnesinden yola çıkarak, yemek ve hafıza arasındaki güçlü bağı konuşuyor; bir lokmanın, bir tat ya da kokunun geçmişi nasıl aniden bugüne çağırdığını, sinemada ve edebiyatta bu etkinin nasıl işlendiğini tartışıyoruz.

Film ve dizilerdeki yemek sahnelerinin, izleyicilerin kişisel gastronomi alışkanlıklarını nasıl etkilediğini konuşuyor; sinemadaki tat imgelerinin günlük sofralarımıza, damak zevkimize ve yemekle kurduğumuz ilişkiye dönüşümünü ele alıyoruz. 

Sinemada gastronominin izini sürüyor; filmlerdeki sofraların, tatların ve duyguların yaşamımızdaki karşılıklarını konuşuyor; sinema ve gastronomi dünyasından konuklar ile sahnelerin damağımızda bıraktığı tatları keşfe çıkıyoruz.