Yer Yüzleri'nde

İstanbul’un son 20 yılda değişen sanat mekânlarını ve bu mekânların mahallelerle kurduğu ilişkiyi konuşuyoruz.

2000’lerin sonlarından itibaren Beyoğlu ve çevresinde ortaya çıkan küçük ve bağımsız sahneler nasıl çoğaldı, bugün neden önemli bir bölümü artık yok?

Bir sanat mekânı bulunduğu mahalleyi nasıl dönüştürüyor; sanatçılar, çoğu zaman güvencesiz koşullarda üretirken, kentsel dönüşümün hangi noktasında bu dönüşümün aktörlerine dönüşebiliyor?

Tiyatro, kent ve politik performansın kesiş...

Karaköy, Perşembe Pazarı’nda beş asırdır yaşayan Kurşunlu Han’a gidiyoruz ve hanın içindeki ArtHan Gallery’de 25 Eylül 2026 Cuma günü açılacak “AZİZE THEKLA * HADDE” başlıklı disiplinlerarası karma sergiyi, küratörü Özcan Geçer ile konuşuyoruz.

Kurşunlu Han, yüzyıllardır ticaretin, üretimin ve zanaatın sürdüğü bir çalışma mekânı. Bugün hâlâ farklı üretim biçimleriyle yaşayan hanın bulunduğu alanda, Hıristiyanlık tarihinin en önemli kadın figürlerinden Azize Thekla’ya adanmış erken dönem bir kilisenin bulunduğu kabul ediliyor. “AZİ...

İlhan Tekeli’nin İstanbul’un Planlanmasının ve Gelişmesinin Öyküsü kitabını ele alıyor; İstanbul’un modernleşme, planlama ve imar operasyonlarıyla geçirdiği dönüşümü ve yaklaşık 40 yıl önce kaleme alınan bu çalışmanın bugün neden hâlâ önemli olduğunu konuşuyoruz.

Aşırı sağcı AfD’nin Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerini birinci parti olarak tamamladığı bu kritik haftada, Berlin’den konuğumuz sosyal coğrafyacı Doç. Dr. Sezai Ozan Zeybek ile göçmen temsilleri üzerinden Almanya’ya bakıyoruz. Yaklaşık 10 yıldır Berlin’de yaşayan ve kendisini Türkiye’den Almanya’ya giden “new wave” göçmenlerden biri olarak konumlandıran Zeybek, içeriden ama aynı zamanda dışarıdan bakan bir göçmen olarak Almanya’yı nasıl gördüğünü dile getiriyor.  

İklim krizinin en görünür sahnesi artık kentler: aşırı sıcaklar, seller, kuraklık ve yangınlar şehirlerin nasıl planlanıp yönetildiğini yeniden sorgulatıyor. Ama bu yükü herkes aynı şekilde taşımıyor. Yaşadığımız mahalle ve erişebildiğimiz kaynaklar, krize karşı ne kadar kırılgan olacağımızı belirliyor. Bu yüzden "iklim dirençli kentler" küresel iklim gündeminin önemli başlıklarından biri haline geldi. 

Biz de bu konuyu konuğumuz Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği genel sekreter yardımcısı Doç. Dr. Dalya Hazar ile 9-2...

17 Ağustos 1999 Marmara depreminin üzerinden 27 sene geçti. Biz de Türkiye’de depremleri nasıl hatırladığımızı ve bu hafızayı gelecek kuşaklara aktarmanın önemini konuşuyoruz. Konuğumuz, McGill Üniversitesi Peter Guo-hua Fu Mimarlık Okulu öğretim üyesi İpek Türeli.

Mekânsal Adaletin Mimarileri (Architectures of Spatial Justice) Programı’nda Türkiye Deprem Hafızası Projesi’ni birçok farklı disiplinden gelen bir ekiple yürüten Türeli ile projenin nasıl ortaya çıktığını, hangi yöntemlerle ilerlediğini ve yaşayan bir arşive dönüşmesi için neler yaptıklarını konuşuyoruz.

Afetlerin ar...

20. yüzyıl başlarında İstanbul’un önemli ticaret hanlarından biri olan Ömer Abed Hanı’nın arşivinden yola çıkarak bir iş hanının bize dönemin ticari ilişkileri, toplumsal ağları ve mekânın kullanım biçimleri hakkında neler anlatabileceğini konuşuyor; Salt Araştırma’nın dijital koleksiyonunda yer alan arşivin yanı sıra, hanın banisi ve II. Abdülhamid’in Mabeyn Kâtibi İzzet Holo Paşa’nın yıllar sonra ortaya çıkan günlüklerinden hareketle, farklı arşiv malzemelerinin birbirini nasıl tamamlayabileceğini de ele alıyoruz. 

 Konuğumuz...

Bu hafta Yer Yüzleri’nde dünyanın en büyük canlı müzik etkinliklerinden Eurovision’a, şarkılar ve puanlar üzerinden değil sahnede kurduğu Avrupa imgesi üzerinden bakıyoruz. Konuğumuz Dr. Can Merdan Doğan, “Ulusal Bayraklar ile Gökkuşağı Bayrağı Arasında: 2000’li Yıllarda Eurovision Şarkı Yarışması’nda LGBT+ Temsillerinin Sahnelenmesi” başlıklı doktora tezinden yola çıkarak Eurovision sahnesindeki LGBT+ temsiller üzerinden Avrupa’yı ve Avrupalılık fikrini tartışıyor. 

Eurovision yani “Avrupa vizyonu” ne? Camp estetiğin, abartının ve teatralliğin hüküm sürdüğü Eurovizyon sahnesinde nasıl bir Avrupalılık ve LGBT t...

Kente ağlar ve ilişkiler üzerinden bakıyor; su ve ulaşım altyapılarından ticaret yollarına, dijital bağlantılardan gündelik karşılaşmalara kadar kentin nasıl birbirine bağlı sayısız ilişki sayesinde işlediğini konuşuyoruz.

Modern şehircilikten günümüz sosyal bilimlerine uzanan bu yolculukta, kentin neden yalnızca mekânlardan değil, akışlardan ve bağlantılardan oluşan canlı bir sistem olduğunu birlikte keşfediyoruz.

Konuğumuz Bilgi Üniversitesi öğretim görevlisi Ebru Thwaites Diken ile Ti West'in Pearl filmini konuşuyor; ışıltılı büyük kent hayallerine rağmen Texas'taki çiftlik evinde sıkışıp kalan Pearl'ün hikâyesi üzerinden, korku sinemasında kadın, mekân ve öfke arasındaki ilişkiyi tartışıyoruz. 

​​​​​​​Canavarlaşmış bir kız evlada dönüşen Pearl'ün öfkesi, feminist bir politik kurtuluş biçimine evrilebilir mi? Bu sorudan yola çıkan Thwaites Diken, korku janrında mekânın, kadın öznelliğini ve şiddeti biçimlendiren bir unsur olarak nasıl işlediğini ele alıyor.  

Konuğumuz Açık Alan Derneği girişimi olan Derin Yoksulluk Ağı'nın Araştırma ve Savunu Koordinatörü Önder Uçar ile geçtiğimiz hafta yayımlanan "Derin Yoksulluk Koşullarında Barınma ve Yaşam Araştırması" raporundan hareketle barınma hakkını, derin yoksulluğu ve hak temelli sosyal politikaları ele alıyoruz.  

Konuğumuz mimar, sanatçı ve aynı zamanda kaykaycı Sinan Logie ile kaykay altkültürünün tarihini, kaykaycıların kentle kurduğu bedensel ilişkiyi ve kentteki sınırların hareket aracılığıyla nasıl yeniden yorumlandığını konuşuyoruz.

Kaykay altkültürünün gelişimi yalnızca bir sporun tarihi değil; aynı zamanda kent mekânını yeniden kullanmanın, gençlik kültürünün, müziğin, modanın ve sanatın iç içe geçtiği bir karşı-kültürün hikâyesi. Kent tasarımcılarının oturmak, yürümek ya da yalnızca geç...

Modernist şehircilik anlayışının uzun süre geri planda bıraktığı sokak, bugün yeniden kent çalışmalarının en ilgi çekici kavramlarından biri hâline gelmiş durumda. Çünkü sokak, yalnızca insanların gelip geçtiği fiziksel bir mekân değil; gündelik yaşamın, kamusal etkileşimin ve toplumsal ilişkilerin şekillendiği dinamik bir alan. Bu nedenle son yıllarda özellikle mikro kent tarihçiliği, yerel bellek çalışmaları ve ilişkisel kent yaklaşımları içinde giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu programda da sokağı, kentin fiziksel dokusunun ötesine geçen; kentin toplumsal, kültürel v...

Sergiler, etkinlikler, eğitim programı ve podcastlerle YUNT, İstanbul sanat camiasına yeni bir heyecan getirdi. Sultanbeyli’de 2023’te kurulan bu sanat ve etkileşim alanını kurucu direktörü Muratcan Sabuncu ile konuşuyoruz.  

İstanbul’un tıbbi topoğrafyasını ve şehrin farklı dönemlerde şekillenen şifa mekânlarını ele alıyor; kent, sağlık ve iyilik hâli arasındaki ilişkiye tarihsel bir perspektiften bakıyoruz.

Konuğumuz Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Fatih Artvinli ile İstanbul’un hastanelerinden karantina alanlarına, kamusal sağlık anlayışından gündelik yaşam pratiklerine uzanan geniş bir çerçevede kentin sağlık hafızasını konuşuyoruz.

Deprem güvenliği söylemi, İstanbul’da yürütülen büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerini nasıl meşrulaştırıyor? 

Antropolog Murat Güney, 1999 Marmara Depremi’nin ardından deprem riskinin kentsel dönüşüm ve inşaat odaklı büyüme politikalarının temel gerekçelerinden biri olmasını tartışıyor. “Afet kapitalizmi” kavramı üzerinden Moda, Tozkoparan ve Fikirtepe’nin hikâyelerini takip ederek, kentsel dönüşümün farklı mahallelerde nasıl farklı şekillerde deneyimlendiğini anlatıyor. 

Konuklarımız Bağlam Yayınları tarafından yayımlanan Kent, Kültür, Bellek kitabında yer alan “Bir Kenti Deneyimleme Biçimi Olarak Sinema: Hafıza, Mekân ve Yürüyüş” başlıklı çalışmanın yazarları Nurşah Ferah Çağlar ve Ali Gençoğlu ile bu çalışma üzerinden, filmlerin kentsel mekânı nasıl anlamlandırdığını ve yürüyüşün kent deneyimindeki yerini konuşuyoruz.  

İstanbul’un küresel ve yerel ilişkilerini şekillendiren liman yapısını, Haliç’in tarihsel önemini, kent-liman ilişkisindeki kırılma noktalarını ve Galata Rıhtım Hanları çalıştayı vesilesiyle İstanbul’un mekânsal dönüşümünü konuşuyoruz. 

 Ayşenur Ölmezses ile Kadıköylülük üzerine bir araya geliyor, geçmişten günümüze Kadıköy aidiyetini tartışıyoruz. 

🔹Kadıköylülük farklı dönemlerde nasıl kuruluyor? 

🔹Kimleri içine alıp kimleri dışarıda bırakıyor? 

🔹2010’larla birlikte hızlanan dönüşüm, sem deneyimini nasıl etkiliyor?  

Yazar ve gazeteci Suat Derviş’in yaşamı ve metinleri üzerinden eski İstanbul’un çözülüşünü, Boğaz kültürünü, sınıfsal kırılmaları ve kentin değişen ruhunu konuklarımız editör ve yazar Serdar Soydan ile konuşuyor; Suat Derviş’in yazılarının, İstanbul’un gündelik hayatını ve görünmeyen yüzlerini nasıl kayıt altına aldığını ele alıyoruz.  

Konuğumuz Antakya Çevre Koruma Derneği Başkanı Nilgün Karasu ile Asi Nehri Havzası’nda son dönemde yaşanan gelişmeleri ve Antakya Çevre Koruma Derneği öncülüğünde 2025’te hazırlanan Asi Çevre Vizyon Planı üzerinden 2026’da havzada ortaya çıkan değişimleri konuşuyoruz.

Stamboul Gazetesi üzerinden İstanbul’un çok katmanlı hafızasını konuğumuz Prof. Dr. Seza Sinanlar Uslu ile değerlendiriyor; 19. yüzyıldan 20. yüzyıl ortalarına uzanan bu uzun soluklu gazete arşivinin kentin gündelik hayatını, kültürel yaşamını ve dönüşümünü nasıl görünür kıldığını ve nasıl bir kent hafızasına dönüştüğünü ele alıyoruz. 

Konuğumuz Apaçık Radyo programcısı Yağmur Yıldırım'ın doktora tezini, "YÜZYIL ORTASI İSTANBULU’NDA KENT FANTAZİLERİ: EDEBİYAT, MEKÂN VE KENTİN PSİKOSOSYAL ÜRETİMİ (1945–1960)" konuşuyoruz. O dönemde yazılmış romanlar üzerinden dönüşen kente ve değişen kentlilere göz atan bu tezi Yağmur'un kendisinden dinliyoruz. 

20. yüzyılın ilk yarısında Doğu Yakası’nın öyküsünü, Üsküdar-Kadıköy ve Havalisi Halk Tramvayları Şirketi’nin kuruluş, yükseliş ve çözülme süreçleri üzerinden tartışıyoruz. 

Anadolu Yakası’nın gelişme öyküsü, İstanbul kent tarihi içinde birkaç paragraf ya da uzun dipnotlarla geçiştirilemeyecek kadar derin ve belirleyici. “Doğu Yakasının Öyküsü”, sorgulandıkça giriftleşen, çok katmanlı bir bilmeceyi andırıyor; pek çok yönü hâlâ karanlıkta kalan bu kentleşme tarihi, açığa çıkarılmayı bekliyor.

Murat Güvenç, bir yandan veri toplayıp bir y...

23. Radyo Şenliği özel yayınında Yer Yüzleri'nde programcıları Aysim Türkmen ve Murat Güvenç, kentlerin hafızası, kültürü ve dönüşümü üzerine İstanbul’dan dünyaya uzanan bir perspektifle kentsel yaşamın kırılganlığını konuşurken; “Radyo, kentlerin sesini kaydeden değil, o sesi birlikte kuran canlı bir hafızadır” diyerek Apaçık Radyo’nun kolektif gücünü vurguluyorlar.

Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) açılan “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” sergisinden hareketle, Fener’in çok katmanlı dünyasını ve bu kapsamlı serginin ardındaki araştırma sürecini küratörlerden Namık Erkal ve Melike Sümertaş ile konuşuyoruz. 

İran’ın dron saldırıları ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının Dubai üzerindeki etkilerini tartışırken, Şubat’ta gördüğümüz kentin Mart’ta nasıl hızla değiştiğini ve bunun dünya kentlerinin kırılganlığına dair ne söylediğini ele alıyoruz.

Şehremaneti Mecmuası üzerinden İstanbul’un belediyecilik ve şehircilik tarihine bakıyoruz.

1924’te yayımlanmaya başlayan Şehremaneti Mecmuası, İstanbul Belediyesi’nin kente dair gündemini, projelerini ve önceliklerini doğrudan kayda geçiren önemli bir kaynak. 1924–1942 arasında yayımlanan bu dergi, erken Cumhuriyet döneminde İstanbul’un nasıl yönetildiğini, hangi sorunların öne çıktığını ve nasıl bir kentsel gelecek kurgulandığını anlamak için güçlü bir izlek sunuyor. 

Şehremaneti Mecmuası üzerinden İstanbul’un belediyecilik ve şehircilik tarihine bakıyoruz.

​​​​​​​1924’te yayımlanmaya başlayan Şehremaneti Mecmuası, İstanbul Belediyesi’nin kente dair gündemini, projelerini ve önceliklerini doğrudan kayda geçiren önemli bir kaynak. 1924–1942 arasında yayımlanan bu dergi, erken Cumhuriyet döneminde İstanbul’un nasıl yönetildiğini, hangi sorunların öne çıktığını ve nasıl bir kentsel gelecek kurgulandığını anlamak için güçlü bir izlek sunuyor. 

Konuğumuz kent antropoloğu Murat Güney ile “massive suburbanization” (büyük ölçekli çeperleşme) kavramını ele alıyor; İstanbul başta olmak üzere dünya kentlerinde şehirlerin merkezden dışa doğru büyümesi, yeni konut alanlarının oluşumu ve bunun yarattığı sosyal, ekonomik ve mekânsal dönüşümleri karşılaştırmalı olarak tartışıyoruz.  

Edebiyatta kent hakkı, göç, kentli olma/olamama hali ve bunun mücadelesinin modern Türk romanındaki temsillerine göz atıyoruz.

Konuğumuz Kadir Has Üniversitesi Öğretim Üyesi Buket Cengiz ile yakın zamanda Koç Üniversitesi Yayınları’ndan yayımlanan 1960’lardan Günümüze Edebiyatımızda Kent Hakkı Romanları adlı kitabı üzerinden kenti edebiyatın içinden konuşuyoruz.  Kitap, aynı zamanda Buket Cengiz'in Leiden Üniversitesi’nde Eric Jan Zürcher ve Petra de Brujin danışmanlığında hazırladığı doktora tezine dayanıyor.

Konuğumuz mimar ve tasarımcı Melike Altınışık ile dünyanın farklı yerlerinde yaptığı projelerden ve 2020'lerde dünya çapında tanınmış mimar olma deneyimi üzerine konuşuyoruz. 

MAA (Melike Altınışık Architects) İstanbul ve Seul ofislerinde masterplan ve kültürel yapı tasarımlarından iç mekânlara geniş bir yelpazede yenilikçi projeler geliştiren Melike Altınışık, İstanbul TV-Radyo Kulesi (Çamlıca Kulesi diye bildiğimiz) ile Seul’da dünyanın ilk öncü Robot ve Yapay Zeka Müzesi'nin mimarı. 

Konuğumuz ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nden Doç. Dr. Ender Peker ile İstanbul’da su yönetimini; altyapıdan planlamaya, havzalardan yağmur suyu hasadına kadar çok katmanlı bir çerçevede konuşuyoruz. 

🔹Küresel iklim verileri bize ne söylüyor? 

🔹Geçirimsiz yüzeyleri hızla artan, nüfusu büyüyen ve iklim krizinin etkilerini her geçen gün daha sert yaşayan bir kent olarak İstanbul su ile nasıl bir ilişki kuruyor? 

🔹Suyu depolamak mı, su döngüsünü kent içinde yeniden kurmak mı?

🔹İstanbul’un

6 Şubat depremlerinin ardından geçen üç yılda Antakya'da ortak çalışmalar yürüttüğümüz araştırmacı ve Bilgi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Seda Naniç ve Doç. Öğretim Görevlisi Zehra Güngördü ile yıkımdan sonraki süreçte Antakya'yı ele alıyoruz.  

Yer Yüzleri’nde Kentin Köpüğü programında küçük bir değişiklik yapıyoruz: Funda Ferhanoğlu, konuğu Murat Güvenç ile kent tarihçiliğini, kentleri nasıl anlattığımızı ve bu alanın nasıl şekillendiğini tarihsel bir perspektifle ele alıyor. Aynı zamanda Murat Güvenç, Tarih Vakfı ile Kadıköy Belediyesi (Tarih, Edebiyat ve Sanat Kütüphanesi) kısaca TESAK biriminin birlikte düzenlediği 2026 yılı konuşmalar dizisi kapsamında gerçekleştirdiği sunumunu da anlatıyor. 

Konuğumuz Nurçin İleri ile 19. yüzyıl İstanbul’unun görsel kayıtlarının oluşumunda önemli bir rol oynayan fotoğrafçılardan Guillaume Berggren’i konuşuyor; 1870’lerden 1920’ye dek, kenti sistemli bir biçimde fotoğraflayan Berggren’in endüstriyel fotoğrafçılığına odaklanarak Cibali Tütün Fabrikası Albümü’nden hareketle Berggren'in işçiler ve emek süreçleriyle olan ilişkisini ele alıyoruz. 

Kadıköy'ün önemli bir kültür merkezi haline gelmiş olan Müze Gazhane'yi konuğumuz Gazhane Çevre Gönüllüleri’nden Nesrin Uçar ile konuşuyoruz. 

Osmanlı endüstriyel mirasının önemli örneklerinden biri olan Hasanpaşa Gazhanesi dönüştürülerek bir kültür merkezi olarak Kadıköy'e kazandırıldı. Gazhane’nin kültür merkezi olmasında büyük katkısı olan Gazhane Çevre Gönüllüleri'nin 30 yıllık kent mücadelesini dinlemek çok heyecan verici! 

Bu hafta Yer Yüzleri'nde'de Dubai kentini konuşuyoruz.

Neoliberal kent olarak Dubai bugünün dünyası ile ilgili bizlere neler anlatıyor?

Bu Körfez kenti, Mimar Rem Koolhaas'ın ofisi OMA'nın hazırlamış olduğu Al Manakh kitabından ve sosyolog/sanatçı Charlie Koolhaas'ın bakışından nasıl gözüküyor? 

Hem kurgulanmış bir ütopya hem de ürküten bir distopya olarak görebileceğimiz Dubai gerçekte nasıl bir dünya kenti? 

İstanbul’da suya erişimin tarihsel seyrini, dönüşüm hikâyesini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü’nden araştırma görevlisi Ecem Doygun ile bugünün su sorununun ansızın ortaya çıkan bir sorun mu yoksa uzun bir zaman dilimine yayılan tercihlerin, geciken-gerçekleştirilmeyen altyapı hamlelerinin ve büyüyen mekânsal-toplumsal ayrışmaların birikimi mi olduğu sorusundan hareket ile 19. yüzyıldan itibaren İstanbul’un suyla kurduğu ilişkiyi birlikte yeniden düşünmeye çalışıyoruz. 

2025’te bir yandan dünyada ses getiren New York kenti siyasetine bakarken, diğer yandan dünyanın yeni “cool” mekanı Kadıköy’ün nasıl Kadıköy olduğunu anlamaya çalıştık. Aramıza katılan Funda Ferhanoğlu kent tarihinden bir çok konuyu ve konuğu programımıza taşıdı.

2025 yılının son günü, bu programlarda konuştuklarımızı, ortaya attığımız soruları yeniden hatırlayarak 2026’ya giriyoruz.