Kleine Boodschap

Op zondag 1 november vond de jaarlijkse Efteling en Anton Pieck Verzamelbeurs plaats, voor het eerst in Breepark in Breda. Wij waren erbij en doen in deze bonusaflevering verslag vanaf de enorme beursvloer. We nemen een kijkje bij de stands, praten met de organisatoren van Stichting Vertierelier, met standhouders en heel wat creatieve Efteling-fans!

Show notes

In deze nieuwsaflevering bejubelen we de plotselinge opknapbeurt van een smoezelige toiletgroep, brengen we in gedachten een bezoek aan de vernieuwde Warme Winter Weide en vullen we samen de vragenlijst in over de toekomst van de Fata Morgana. Ook praten we je bij over de vorderingen van de bouwwerkzaamheden bij Raveleijn, Missie Luminar en de Sprookjesbibliotheek, doen we een rondje onderhoud en beantwoorden we weer een paar leuke vragen van luisteraars. Tot slot blikt Paul terug op zijn bezoek aan New York en Tim op zijn herfstvakantie in eigen land. 

Show notes

Het is af en toe een heet hangijzer onder Efteling-liefhebbers: de erfgoedwaarde van de Efteling. Ook bij Kleine Boodschap is het een gespreksonderwerp dat vaak terugkomt. In deze aflevering gaan we wederom in gesprek over de status van de Efteling als erfgoed, maar nu met specialisten van de Efteling zelf: Emile Castelain, beleidsmedewerker erfgoedontwikkeling, en Ronald Donkers, architectonisch ontwerper. Emile vertelt uitgebreid over zijn masterthesis Preserving a Material World of Wonders, over zijn visie op de Efteling als levend erfgoed, en hoe de uitkomsten van dit onderzoek hun plek vonden in de wereld van de Efteling en de erfgoedwereld...

Op zondag 20 september presenteerden we in de uitverkochte grote zaal van theater De Leest in Waalwijk de Grote Kleine Boodschap Show! In deze verrassende theatershow stonden we feestelijk stil bij het passeren van de magische mijlpaal van 500 afleveringen. Natuurlijk gingen we in gesprek met bekende namen uit de pretparkwereld: Moniek Hover, Reinoud van Assendelft de Coningh, Pieter Cornelis en Goof Lukken. Maar er was veel meer: we verrasten de 530 luisteraars in het publiek met klassieke muziek van ConForte Symphonic, live zang door Alma Nieto en Luc van Laar, dans, de quiz Dit was het Efteling-nieuws, Spot de Pot, een...

Vlak voor de start van de opname kwam er een heleboel nieuws naar buiten over de aankomende editie van de Winter Efteling, en dus beginnen we deze nieuwsaflevering vol enthousiasme met alle nieuwigheden op de Warme Winter Weide. Natuurlijk praten we je bij over Ravenring en de vorderingen rond de nieuwe Raveleijn-show, over de sanering van het LEM-terrein en over de vele werkzaamheden in het Sprookjesbos. Ook staan we stil bij alle ontwikkelingen rond Efteling-shows en -voorstellingen buiten de Efteling, praten we over drukte in en rond het park en is er heel wat nieuwe merchandise. Tot slot behandelen...

Het is oktober en dus is het weer tijd voor De Glazen Bol! Ook dit jaar, in alweer de 7e editie, proberen we weer zo goed mogelijk de nabije toekomst van de Efteling te voorspellen. Dit doen we aan de hand van de vele voorspellingen die we van jullie, onze luisteraars, hebben mogen ontvangen. Wie kan het best inschatten wat er tussen nu en 1 oktober 2027 in de Wereld van de Efteling gebeurt? En wat zeker niet? In deze aflevering gaan we de strijd met elkaar aan. En ook jij kan met ons meedoen!

Show notes

In de eerste nieuwsaflevering na de Grote Kleine Boodschap Show blikken we terug op die memorabele voorstelling in theater De Leest én kijken we vooruit naar de Villa Pardoes WinterRun, die dit jaar op een bijzondere plek start. Ook praten we je weer helemaal bij over de grote bouwprojecten in de Efteling: Ravenring en Raveleijn, Missie Luminar en het Sprookjesbos. Tot slot hebben we natuurlijk nog een onderhoudsupdate voor je en beantwoorden we vragen van luisteraars.

Show notes

Creatieve duizendpoot Casper Boot is groot liefhebber van de Efteling en natuur. Samen met Casper staan we stil bij de Efteling als Natuurpark, in het verleden, het heden én in de toekomst. Ook bespreken we hoe andere belangrijke kernwaarden van de Efteling zich in de loop der jaren hebben ontwikkeld, zoals de impact van de Efteling als toeristische trekpleister, erfgoedbehoud en duurzaamheid, maar ook maatschappelijke betrokkenheid en de Efteling als hoeder van het sprookje. Tot slot vertelt Casper honderduit over zijn liefde voor de Efteling.

Show notes

De zomer is voorbij en dus schieten in de Efteling de bouwplaatsen weer als paddenstoelen uit de grond. In deze nieuwsaflevering nemen we je mee langs alle projecten. Zo bespreken we al het nieuws rond Raveleijn en Ravenring, nemen we een kijkje op de bouwplaats van Missie Luminar en praten we je bij over de ontwikkelingen in het Sprookjesbos. Ook maken we een rondje langs alle onderhoudsprojecten, doen we verslag van de presentatie van de SafeStrap en beantwoorden we weer wat pittige vragen van luisteraars.

Show notes

Hoe is het eigenlijk om de Efteling te bezoeken met een lichamelijke beperking? We bespreken het met ervaringsdeskundigen An De Cleyn en Nicky Tabak. Welke uitdagingen hebben zij als zij het park bezoeken in hun rolstoel? Welke attracties zijn toegankelijk of niet? En hoe werkt de Faciliteitenkaart eigenlijk? An en Nicky nemen ons mee op een reis door de Efteling vanuit hun perspectief en delen wat goed gaat én wat nog wat aandacht nodig heeft.

Show notes

Op zondagavond 4 januari 2026 vond de allerlaatste Raveleijn-show met raven en paarden plaats. Inmiddels is het al enkele maanden stil in de Middeleeuwse arena en wachten we met smart op een eerste tipje van de sluier over de nieuwe Raveleijn-show. Ondertussen nemen we in deze aflevering nog een keer grondig afscheid van het oude Raveleijn, samen met Efteling-liefhebbers Philip Corsius en Christel Goorden, die ieder een bijzondere band met Raveleijn hebben. Philip verdiept zich in het verhaal achter Raveleijn en neemt ons mee in de wereld van transmediale storytelling, Christel vertelt over haar auditie voor Raveleijn-ruiter bij Puy du Fou...

Na 6 weken zomerprogrammering zijn we eindelijk weer terug met een bomvolle nieuwsaflevering! We maken de tussenstand op voor de Zomer Efteling, laven ons aan een Dorstlesser en bespreken de ontwikkelingen bij Raveleijn en in het Sprookjesbos. Natuurlijk kijken we vooruit naar de komst van Missie Luminar, praten we na over Het Geheim van de Efteling en spelen we Risk in de Wereld van de Efteling. We nemen een niet-zo-zelfsturende bus, doen een rondje onderhoud, vergeten ook zeker alle kleine Efteling-nieuwtjes niet en tot slot praten we nog even na over onze vakanties in Oostenrijk en Zweden. De zomer komkommertijd...

Je kan er de laatste jaren niet meer omheen: de Efteling wil een 9+ beleving zijn. Luisteraar Pieter Lucas vroeg ons wat wij denken dat de Efteling nodig heeft om naar een 9+ beoordeling te groeien. Een korte vraag met een potentieel lang antwoord en dus maakten we er een aflevering van! We bespreken wat we nu eigenlijk vinden van die 9+, wat de Efteling volgens ons nog kan verbeteren en delen onze concrete ideeën met elkaar.

Show notes

In de aflevering van vandaag zijn we te gast bij William van Beek, behendig LEGO-bouwer én Efteling-liefhebber. Je kent William misschien van zijn deelname aan LEGO Masters Out of the Box of van zijn Sprookjesbos van LEGO. We praten met William over zijn passie voor LEGO, zijn deelname aan LEGO Masters en natuurlijk ook zijn liefde voor de Efteling.

Show notes

Het is zomer en dus is het weer de hoogste tijd voor een bomvolle aflevering met reacties van luisteraars! In deze editie beantwoorden we weer zoveel mogelijk interessante en pittige vragen die we de afgelopen maanden van jullie mochten ontvangen, van immersieve themagebieden tot parades, en van musicals tot wachttijdbordjes...

Het is de laatste tijd nogal eens onderwerp van discussie: de razendsnelle opkomst van AI, oftewel kunstmatige intelligentie. Ook in de Wereld van de Efteling krijgen we er steeds meer mee te maken, en dus werd het de hoogste tijd voor een aflevering over de Efteling en AI! AI-expert Bob Snoeren, onder andere bekend van de podcast Aanjagers en Efteling-liefhebber, legt ons uit wat AI nu eigenlijk precies is en hoe het is ontstaan. We bespreken de voordelen en bezwaren, en natuurlijk kijken we ook naar de toepassing van AI in de Efteling. We geven onze mening over de...

Eind april publiceerde de Efteling haar financieel jaarverslag over het jaar 2025. Zoals ieder jaar duiken we met 2 experts in de financiële resultaten van vorig jaar. Samen met economiedocent Roel van Tilborg en financieel directeur Joris Teuwen bespreken we de cijfers, maar staan we ook stil bij organisatieontwikkelingen, strategie en de toekomst van de Efteling. Zo proberen we een antwoord te vinden op de vraag hoe de Efteling de omzet verder kan laten stijgen, of juist kosten kan beheersen, bij bezoekersaantallen die het plafond van 5 miljoen bereiken.

Show notes

Het is zomer! Normaal gesproken komkommertijd, maar de afgelopen 2 weken werden we overspoeld met tof Efteling-nieuws. Natuurlijk beginnen we deze nieuwsaflevering met een uitgebreide analyse van de plannen voor Missie Luminar! Daarna bespreken we deze nieuwe editie van de Zomer Efteling, blikken we terug op het Efteling Zomerfeest en praten we je bij over de verschillende bouwprojecten in het park. Ook staan we uitgebreid stil bij het onderhoud aan de Fata Morgana en Draak Lichtgeraakt en het nieuwe aanbod bij Toko Pagode.

Show notes

In deze aflevering gaan we in gesprek met Niels Wittkampf, docent en onderzoeker bij de bekende pretparkopleiding ATPM aan de BUas in Breda. Niels vertelt honderduit over zijn tijd als student op de BUAS (toen nog de NHTV) en zijn stage bij het directoraat Imagineering van de Efteling. Ook vertelt Niels hoe hij daarna bij de Efteling aan de slag ging bij de afdelingen Merchandise en Entertainment, welke belangrijke lessen hij er leerde en hoe hij uiteindelijk weer terugkeerde op de BUas, maar nu als docent en onderzoeker. Natuurlijk leggen we Niels onze prangende vragen over entertainment in de...

We hebben code rood maar ternauwernood overleefd, dus zijn we er gelukkig toch weer met een aflevering waarin we stilstaan bij al het Efteling-nieuws van de afgelopen 2 tropische weken. Zo bespreken we de hardnekkige geruchten over de komst van een Vekoma Thrill Glider achtbaan naar de Efteling en speuren we door het saneringsplan voor het LEM-terrein. Ook speculeren we over de mogelijke gevolgen van de stikstofplannen van ons nieuwe kabinet voor de Efteling en praten we je bij over de bouwwerkzaamheden bij Raveleijn en in het Sprookjesbos.

Show notes

Op vrijdag 1 mei opende de nieuwste attractie Hooghmoed in het themagebied van Baron 1898. Wij konden er helaas zelf niet bij zijn, maar in deze aflevering lossen we onze eerdere belofte in: we staan alsnog uitgebreid stil bij deze nieuwe infillattractie. Zo spreken we senior ontwerper Karel Willemen over de totstandkoming van de attractie, over ontwerpkeuzes, het verhaal achter de attractie en over de leuke details in het gebied. Daarna gaan we zelf het park in en bezoeken we Hooghmoed. We doen verslag van onze wachtreis en vertellen na een ritje wat we zelf nu eigenlijk vinden van deze gloednieuwe...

Het is weer de hoogste tijd voor een bomvolle aflevering met al het nieuws uit de Wereld van de Efteling van de afgelopen 3 weken! Zo bracht de Efteling de naam en een nieuwe impressietekening van Ravenring naar buiten, weten we steeds meer over het Efteling Zomerfestival en begon de Efteling zelf een eigen podcast: Het Geheim van de Efteling. Verder staan we stil bij de nieuwigheden in het Sprookjesbos, bespreken we allerhande ontwikkelingen op het vlak van mobiliteit en natuurlijk is er ook weer een goedgevulde onderhoudsupdate en bergen kort Efteling-nieuws. Tot slot dropt Paul nog even een bommetje...<...

In deze aflevering zijn we weer te gast bij de opleiding Attractions and Theme Parks Management aan de Breda University of Applied Sciences. We spreken (in het Engels) met assistent professor Dr. Carissa Baker van het University of Central Florida Rosen College of Hospitality Management. Carissa vertelt ons alles over de kracht van storytelling, immersion en muziek in themaparken en over de passie van haar en haar man Josh voor pret- en themaparken over de hele wereld. Een leerzaam én gepassioneerd gesprek.

Show notes

Carissa Baker, PhD, ICAE | LinkedIn
Carissa Baker - Rosen College o...

In deze aflevering krijgen we weer een uniek kijkje achter de schermen in de Efteling, bij een afdeling die heel veel Efteling-liefhebbers na aan het hart ligt: Retail! Assortimentsmanager Michael van Dort en Clustermanager Roy van Gils vertellen ons over de visie van de Efteling op retail, leggen ons uit hoe het souveniraanbod van de Efteling tot stand komt en wat er allemaal komt kijken bij de operatie van het verrassend groot aantal winkels en verkooppunten in de Efteling. Ook leren we waar je aan moet denken bij het ontwikkelen van een Efteling-souvenir, wat de meest succesvolle souvenirs van...

In deze nieuwsaflevering blikken we terug op de eerste weken van Hooghmoed en fantaseren we over de toekomstmogelijkheden voor infills in de Efteling. Ook praten we je bij over de ontwikkelingen rond Raveleijn, het Sprookjesbos en het LEM-terrein en beantwoorden we lekker veel toffe vragen van luisteraars. En wat we zeker niet onvermeld mogen laten: we kondigen de start van de kaartverkoop voor onze theatershow komend najaar aan!

Show notes

Het is weer eens tijd voor een klassieke aflevering in onze reeks "Mijmeren met..."! Deze keer mijmeren we met Hylke Steggerda over zijn werk als teamleider Merk & Missie bij Dierenpark Amersfoort én over zijn levenslange passie voor de Efteling.

Show notes

Hylke Steggerda | LinkedIn
Hylke Steggerda - Instagram
@hylkesteggerda.bsky.social - Bluesky
De wildste avonturen | Ontdek DierenPark Amersfoort
Brul: dé dierenpodcast voor kinderen | DierenPark Amersfoort
Kleine Boodschap 344: Mijmeren met Job van Tol

We zijn terug na een lange meivakantie en dus hebben we deze week maar liefst 4 weken aan Efteling-nieuws te bespreken! Zo staan we natuurlijk stil bij de opening van Hooghmoed en de PinParade, nemen we de financiële cijfers van 2025 alvast op hoofdlijnen onder de loep en bespreken we hoe deze zich verhouden tot de Natuurvergunning, de ontwikkelingen op het LEM-terrein en natuurlijk ook de fel bediscussieerde maatregel om de parkeerabonnementen af te schaffen. Maar natuurlijk praten we je ook bij over alle ontwikkelingen in het Sprookjesbos en bij Raveleijn, hebben we een flinke onderhoudsupdate én zijn er nog he...

De Efteling is waardevol cultureel erfgoed dat we moeten koesteren. Daar is iedereen het wel over eens. Maar in hoeverre zijn gebouwen in de Efteling ook daadwerkelijk monumentaal? Dat hield de afgelopen jaren de gemoederen flink bezig, zeker rond de sloop van het Spookslot. We bespreken deze lastige kwestie met kunsthistoricus (en Efteling-liefhebber) Dr. Calogero Dell’Aira (Robbie voor intimi). Het werd een stevige maar leerzame discussie over o.a. de cultuurhistorische waarde van de Efteling, restauratie versus herbouw en de toekomst van het Café Restaurant...

Show notes

We zijn weer te gast in de Audiocult-studio van René Merkelbach, huiscomponist van de Efteling! Deze keer duikt René samen met ons in de muziek van de originele Raveleijn-show en -televisieserie uit 2011. René vertelt ons alles over de totstandkoming van de compositie en neemt ons mee door de verschillende nummers die hij schreef.

Show notes

Op veler verzoek duiken we in deze aflevering in de wereld van de Efteling en autisme. Samen met Richard de Witte, secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA), en Stefan Voogt, Efteling-liefhebber met autisme, bespreken we wat autisme nu eigenlijk precies is en waarom de Efteling zo geliefd is bij veel mensen met autisme. We leren wat de grootste uitdagingen zijn tijdens een bezoek aan de Efteling en hoe de Efteling en de NVA samenwerken. Een leerzame aflevering vol eye openers!

Show notes

Na 2 weken feestgedruis rond onze 500e aflevering is het nu eindelijk weer eens tijd voor een goedgevulde nieuwsaflevering! We doen verslag van de première van Magicaluna en geven onze mening over deze nieuwe parkshow. We bespreken de ontwikkelingen rond het LEM-terrein en praten je bij over de stand van zaken van de werkzaamheden bij Hooghmoed, Raveleijn en in het Sprookjesbos. Maar natuurlijk hebben we ook weer een onderhoudsupdate voor je, doet Paul verslag van de opening van het Changing Places Toilet en is er heel wat nieuws op het gebied van horeca en merchandise.

Show notes

Na ruim 8 jaar podcast maken bereiken we een belangrijke mijlpaal: de 500e aflevering van Kleine Boodschap! Een jubileum dat we natuurlijk niet ongemerkt voorbij willen laten gaan. Met dank aan de Efteling doen we daarom in deze feestelijke aflevering iets heel bijzonders: we gaan aan de slag in de Efteling als echte Efteling-medewerkers! Paul werkt in het Huis van de Vijf Zintuigen bij de kaartcontrole en mag op het Anton Pieckplein en in het Lavenlaar aan de slag bij de attracties, Tim leidt auto's in goede banen op het parkeerterrein en werkt zich in 't zweet bij 't Poffertje...

Bíjna is het zover: de 500e aflevering van Kleine Boodschap! In die feestelijke aflevering gaan we iets heel bijzonders doen in de Efteling, maar natuurlijk willen we deze mijlpaal ook met jullie, onze zeer gewaardeerde luisteraars, vieren! Dat doen we door in deze aflevering antwoord te geven op al jullie vragen over de podcast Kleine Boodschap (en ons). Zo staan we stil bij het ontstaan van Kleine Boodschap, geven we een stevig kijkje achter de schermen, blikken we terug op 500 afleveringen Kleine Boodschap én kijken we vooruit. En gelukkig zijn niet alleen wij zelf aan het woord: we mo...

In deze laatste nieuwsaflevering voor ons jubileumprogramma staan we weer uitgebreid stil bij al het Efteling-nieuws van de afgelopen 3 weken. Zo kijken we terug naar de sluiting van de Chinese Nachtegaal en praten we je bij over de werkzaamheden in het Sprookjesbos, bij Hooghmoed, Raveleijn en de Gondoletta. We bespreken verlekkerd de nieuwe horecaspecials, doen natuurlijk een rondje onderhoud en beantwoorden weer wat toffe vragen van luisteraars.

Show notes

Op zondagavond 8 maart sloot het paleis van de Chinese keizer definitief haar poorten. In deze aflevering nemen we, enkele dagen voor de sluiting, afscheid van de huidige uitbeelding van het sprookje van de Chinese Nachtegaal, die sinds 1999 te vinden was aan het uiteinde van het Sprookjesbos. Vanuit het prieeltje in de Siertuin blikken we terug, kijken we vooruit en bespreken we onze verwachtingen van de toekomstige uitbeelding van de nachtegaal. Maar natuurlijk bezoeken we samen ook het sprookje en doen we uitgebreid verslag van wat we zien (en zo mooi vinden)...

Show notes

Veiligheid. Een belangrijk onderwerp voor pret- en themaparken, maar waar liefhebbers maar zelden bij stilstaan. Misschien omdat we er vanuit gaan dat het goed geregeld is? We zouden Kleine Boodschap niet zijn als we er niet toch alles over zouden willen weten. Gelukkig schuiven deze week Pierre van der Wijst en Peter van der Schans bij ons aan in de studio, die ons er vanwege hun jarenlange ervaring in de pretparkwereld echt álles over kunnen vertellen. Samen met Pierre en Peter bespreken we onder andere attractieveiligheid, crowd control, calamiteiten en hulpverlening. Fascinerende onderwerpen waar we maar niet over uitgepraat r...

De carnavalsvakantie is voorbij en dus praten we je in deze nieuwsaflevering weer helemaal bij over al het Efteling-nieuws van de afgelopen 3 weken. Zo bewonderen we de nieuwe tekening en maquêtte van Hooghmoed, staan we stil bij de aankondiging van de PinParade en bespreken we de werkzaamheden bij Raveleijn en het Sprookjesbos. We delen onze mening over de geruchten over het afschaffen van het parkeerabonnement, hebben een flinke onderhoudsupdate en beantwoorden enkele leuke vragen van luisteraars. Tot slot blikt Paul terug op carnaval en Tim op zijn vakantie in Groningen en Friesland.

Show notes

Het werd er na al die jaren Kleine Boodschap echt wel eens tijd voor: in deze aflevering duiken we diep in de wereld van het Efteling-entertainment! Samen met tactisch team lead live entertainment Ellen Jongbloed en creatief concept specialist Mark van Haasteren van de Efteling bespreken we wat er nu allemaal komt kijken bij het op de planken zetten van een nieuwe show of act, vanaf het allereerste idee tot en met de eerste voorstelling. Hoe zit de afdeling entertainment eigenlijk in elkaar? Hoe worden nieuwe acts bedacht? Waar haalt de Efteling acteurs vandaan? En hoe ziet een werkdag...

Op veler verzoek belichten we in deze aflevering de (levende!) dieren in de Efteling. Samen met experts Manuël Schiesser en Erwin Kompanje van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam bespreken we de vele zoogdieren, vissen, amfibieën en vooral (water)vogels die in en om het park leven. We komen alles te weten over deze dieren, over hun biotopen en waarom ze in de Efteling leven.

Show notes

In deze nieuwsaflevering blikken we watertandend terug op ons winnaarsdiner in restaurant Mystique, kijken we reikhalzend uit naar Lunama... Magicaluna en hebben we een duchtige toiletupdate voor je. Ook maken we een rondje langs alle lopende projecten, blikken we terug op de afgelopen Winter Efteling en kunnen we het niet laten nog even te Lemmen.

Show notes