Kleine Boodschap

Het is de laatste tijd nogal eens onderwerp van discussie: de razendsnelle opkomst van AI, oftewel kunstmatige intelligentie. Ook in de Wereld van de Efteling krijgen we er steeds meer mee te maken, en dus werd het de hoogste tijd voor een aflevering over de Efteling en AI! AI-expert Bob Snoeren, onder andere bekend van de podcast Aanjagers en Efteling-liefhebber, legt ons uit wat AI nu eigenlijk precies is en hoe het is ontstaan. We bespreken de voordelen en bezwaren, en natuurlijk kijken we ook naar de toepassing van AI in de Efteling. We geven onze mening over de...

Eind april publiceerde de Efteling haar financieel jaarverslag over het jaar 2025. Zoals ieder jaar duiken we met 2 experts in de financiële resultaten van vorig jaar. Samen met economiedocent Roel van Tilborg en financieel directeur Joris Teuwen bespreken we de cijfers, maar staan we ook stil bij organisatieontwikkelingen, strategie en de toekomst van de Efteling. Zo proberen we een antwoord te vinden op de vraag hoe de Efteling de omzet verder kan laten stijgen, of juist kosten kan beheersen, bij bezoekersaantallen die het plafond van 5 miljoen bereiken.

Show notes

Het is zomer! Normaal gesproken komkommertijd, maar de afgelopen 2 weken werden we overspoeld met tof Efteling-nieuws. Natuurlijk beginnen we deze nieuwsaflevering met een uitgebreide analyse van de plannen voor Missie Luminar! Daarna bespreken we deze nieuwe editie van de Zomer Efteling, blikken we terug op het Efteling Zomerfeest en praten we je bij over de verschillende bouwprojecten in het park. Ook staan we uitgebreid stil bij het onderhoud aan de Fata Morgana en Draak Lichtgeraakt en het nieuwe aanbod bij Toko Pagode.

Show notes

In deze aflevering gaan we in gesprek met Niels Wittkampf, docent en onderzoeker bij de bekende pretparkopleiding ATPM aan de BUas in Breda. Niels vertelt honderduit over zijn tijd als student op de BUAS (toen nog de NHTV) en zijn stage bij het directoraat Imagineering van de Efteling. Ook vertelt Niels hoe hij daarna bij de Efteling aan de slag ging bij de afdelingen Merchandise en Entertainment, welke belangrijke lessen hij er leerde en hoe hij uiteindelijk weer terugkeerde op de BUas, maar nu als docent en onderzoeker. Natuurlijk leggen we Niels onze prangende vragen over entertainment in de...

We hebben code rood maar ternauwernood overleefd, dus zijn we er gelukkig toch weer met een aflevering waarin we stilstaan bij al het Efteling-nieuws van de afgelopen 2 tropische weken. Zo bespreken we de hardnekkige geruchten over de komst van een Vekoma Thrill Glider achtbaan naar de Efteling en speuren we door het saneringsplan voor het LEM-terrein. Ook speculeren we over de mogelijke gevolgen van de stikstofplannen van ons nieuwe kabinet voor de Efteling en praten we je bij over de bouwwerkzaamheden bij Raveleijn en in het Sprookjesbos.

Show notes

Op vrijdag 1 mei opende de nieuwste attractie Hooghmoed in het themagebied van Baron 1898. Wij konden er helaas zelf niet bij zijn, maar in deze aflevering lossen we onze eerdere belofte in: we staan alsnog uitgebreid stil bij deze nieuwe infillattractie. Zo spreken we senior ontwerper Karel Willemen over de totstandkoming van de attractie, over ontwerpkeuzes, het verhaal achter de attractie en over de leuke details in het gebied. Daarna gaan we zelf het park in en bezoeken we Hooghmoed. We doen verslag van onze wachtreis en vertellen na een ritje wat we zelf nu eigenlijk vinden van deze gloednieuwe...

Het is weer de hoogste tijd voor een bomvolle aflevering met al het nieuws uit de Wereld van de Efteling van de afgelopen 3 weken! Zo bracht de Efteling de naam en een nieuwe impressietekening van Ravenring naar buiten, weten we steeds meer over het Efteling Zomerfestival en begon de Efteling zelf een eigen podcast: Het Geheim van de Efteling. Verder staan we stil bij de nieuwigheden in het Sprookjesbos, bespreken we allerhande ontwikkelingen op het vlak van mobiliteit en natuurlijk is er ook weer een goedgevulde onderhoudsupdate en bergen kort Efteling-nieuws. Tot slot dropt Paul nog even een bommetje...<...

In deze aflevering zijn we weer te gast bij de opleiding Attractions and Theme Parks Management aan de Breda University of Applied Sciences. We spreken (in het Engels) met assistent professor Dr. Carissa Baker van het University of Central Florida Rosen College of Hospitality Management. Carissa vertelt ons alles over de kracht van storytelling, immersion en muziek in themaparken en over de passie van haar en haar man Josh voor pret- en themaparken over de hele wereld. Een leerzaam én gepassioneerd gesprek.

Show notes

Carissa Baker, PhD, ICAE | LinkedIn
Carissa Baker - Rosen College o...

In deze aflevering krijgen we weer een uniek kijkje achter de schermen in de Efteling, bij een afdeling die heel veel Efteling-liefhebbers na aan het hart ligt: Retail! Assortimentsmanager Michael van Dort en Clustermanager Roy van Gils vertellen ons over de visie van de Efteling op retail, leggen ons uit hoe het souveniraanbod van de Efteling tot stand komt en wat er allemaal komt kijken bij de operatie van het verrassend groot aantal winkels en verkooppunten in de Efteling. Ook leren we waar je aan moet denken bij het ontwikkelen van een Efteling-souvenir, wat de meest succesvolle souvenirs van...

In deze nieuwsaflevering blikken we terug op de eerste weken van Hooghmoed en fantaseren we over de toekomstmogelijkheden voor infills in de Efteling. Ook praten we je bij over de ontwikkelingen rond Raveleijn, het Sprookjesbos en het LEM-terrein en beantwoorden we lekker veel toffe vragen van luisteraars. En wat we zeker niet onvermeld mogen laten: we kondigen de start van de kaartverkoop voor onze theatershow komend najaar aan!

Show notes

Het is weer eens tijd voor een klassieke aflevering in onze reeks "Mijmeren met..."! Deze keer mijmeren we met Hylke Steggerda over zijn werk als teamleider Merk & Missie bij Dierenpark Amersfoort én over zijn levenslange passie voor de Efteling.

Show notes

Hylke Steggerda | LinkedIn
Hylke Steggerda - Instagram
@hylkesteggerda.bsky.social - Bluesky
De wildste avonturen | Ontdek DierenPark Amersfoort
Brul: dé dierenpodcast voor kinderen | DierenPark Amersfoort
Kleine Boodschap 344: Mijmeren met Job van Tol

We zijn terug na een lange meivakantie en dus hebben we deze week maar liefst 4 weken aan Efteling-nieuws te bespreken! Zo staan we natuurlijk stil bij de opening van Hooghmoed en de PinParade, nemen we de financiële cijfers van 2025 alvast op hoofdlijnen onder de loep en bespreken we hoe deze zich verhouden tot de Natuurvergunning, de ontwikkelingen op het LEM-terrein en natuurlijk ook de fel bediscussieerde maatregel om de parkeerabonnementen af te schaffen. Maar natuurlijk praten we je ook bij over alle ontwikkelingen in het Sprookjesbos en bij Raveleijn, hebben we een flinke onderhoudsupdate én zijn er nog he...

De Efteling is waardevol cultureel erfgoed dat we moeten koesteren. Daar is iedereen het wel over eens. Maar in hoeverre zijn gebouwen in de Efteling ook daadwerkelijk monumentaal? Dat hield de afgelopen jaren de gemoederen flink bezig, zeker rond de sloop van het Spookslot. We bespreken deze lastige kwestie met kunsthistoricus (en Efteling-liefhebber) Dr. Calogero Dell’Aira (Robbie voor intimi). Het werd een stevige maar leerzame discussie over o.a. de cultuurhistorische waarde van de Efteling, restauratie versus herbouw en de toekomst van het Café Restaurant...

Show notes

We zijn weer te gast in de Audiocult-studio van René Merkelbach, huiscomponist van de Efteling! Deze keer duikt René samen met ons in de muziek van de originele Raveleijn-show en -televisieserie uit 2011. René vertelt ons alles over de totstandkoming van de compositie en neemt ons mee door de verschillende nummers die hij schreef.

Show notes

Op veler verzoek duiken we in deze aflevering in de wereld van de Efteling en autisme. Samen met Richard de Witte, secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA), en Stefan Voogt, Efteling-liefhebber met autisme, bespreken we wat autisme nu eigenlijk precies is en waarom de Efteling zo geliefd is bij veel mensen met autisme. We leren wat de grootste uitdagingen zijn tijdens een bezoek aan de Efteling en hoe de Efteling en de NVA samenwerken. Een leerzame aflevering vol eye openers!

Show notes

Na 2 weken feestgedruis rond onze 500e aflevering is het nu eindelijk weer eens tijd voor een goedgevulde nieuwsaflevering! We doen verslag van de première van Magicaluna en geven onze mening over deze nieuwe parkshow. We bespreken de ontwikkelingen rond het LEM-terrein en praten je bij over de stand van zaken van de werkzaamheden bij Hooghmoed, Raveleijn en in het Sprookjesbos. Maar natuurlijk hebben we ook weer een onderhoudsupdate voor je, doet Paul verslag van de opening van het Changing Places Toilet en is er heel wat nieuws op het gebied van horeca en merchandise.

Show notes

Na ruim 8 jaar podcast maken bereiken we een belangrijke mijlpaal: de 500e aflevering van Kleine Boodschap! Een jubileum dat we natuurlijk niet ongemerkt voorbij willen laten gaan. Met dank aan de Efteling doen we daarom in deze feestelijke aflevering iets heel bijzonders: we gaan aan de slag in de Efteling als echte Efteling-medewerkers! Paul werkt in het Huis van de Vijf Zintuigen bij de kaartcontrole en mag op het Anton Pieckplein en in het Lavenlaar aan de slag bij de attracties, Tim leidt auto's in goede banen op het parkeerterrein en werkt zich in 't zweet bij 't Poffertje...

Bíjna is het zover: de 500e aflevering van Kleine Boodschap! In die feestelijke aflevering gaan we iets heel bijzonders doen in de Efteling, maar natuurlijk willen we deze mijlpaal ook met jullie, onze zeer gewaardeerde luisteraars, vieren! Dat doen we door in deze aflevering antwoord te geven op al jullie vragen over de podcast Kleine Boodschap (en ons). Zo staan we stil bij het ontstaan van Kleine Boodschap, geven we een stevig kijkje achter de schermen, blikken we terug op 500 afleveringen Kleine Boodschap én kijken we vooruit. En gelukkig zijn niet alleen wij zelf aan het woord: we mo...

In deze laatste nieuwsaflevering voor ons jubileumprogramma staan we weer uitgebreid stil bij al het Efteling-nieuws van de afgelopen 3 weken. Zo kijken we terug naar de sluiting van de Chinese Nachtegaal en praten we je bij over de werkzaamheden in het Sprookjesbos, bij Hooghmoed, Raveleijn en de Gondoletta. We bespreken verlekkerd de nieuwe horecaspecials, doen natuurlijk een rondje onderhoud en beantwoorden weer wat toffe vragen van luisteraars.

Show notes

Op zondagavond 8 maart sloot het paleis van de Chinese keizer definitief haar poorten. In deze aflevering nemen we, enkele dagen voor de sluiting, afscheid van de huidige uitbeelding van het sprookje van de Chinese Nachtegaal, die sinds 1999 te vinden was aan het uiteinde van het Sprookjesbos. Vanuit het prieeltje in de Siertuin blikken we terug, kijken we vooruit en bespreken we onze verwachtingen van de toekomstige uitbeelding van de nachtegaal. Maar natuurlijk bezoeken we samen ook het sprookje en doen we uitgebreid verslag van wat we zien (en zo mooi vinden)...

Show notes

Veiligheid. Een belangrijk onderwerp voor pret- en themaparken, maar waar liefhebbers maar zelden bij stilstaan. Misschien omdat we er vanuit gaan dat het goed geregeld is? We zouden Kleine Boodschap niet zijn als we er niet toch alles over zouden willen weten. Gelukkig schuiven deze week Pierre van der Wijst en Peter van der Schans bij ons aan in de studio, die ons er vanwege hun jarenlange ervaring in de pretparkwereld echt álles over kunnen vertellen. Samen met Pierre en Peter bespreken we onder andere attractieveiligheid, crowd control, calamiteiten en hulpverlening. Fascinerende onderwerpen waar we maar niet over uitgepraat r...

De carnavalsvakantie is voorbij en dus praten we je in deze nieuwsaflevering weer helemaal bij over al het Efteling-nieuws van de afgelopen 3 weken. Zo bewonderen we de nieuwe tekening en maquêtte van Hooghmoed, staan we stil bij de aankondiging van de PinParade en bespreken we de werkzaamheden bij Raveleijn en het Sprookjesbos. We delen onze mening over de geruchten over het afschaffen van het parkeerabonnement, hebben een flinke onderhoudsupdate en beantwoorden enkele leuke vragen van luisteraars. Tot slot blikt Paul terug op carnaval en Tim op zijn vakantie in Groningen en Friesland.

Show notes

Het werd er na al die jaren Kleine Boodschap echt wel eens tijd voor: in deze aflevering duiken we diep in de wereld van het Efteling-entertainment! Samen met tactisch team lead live entertainment Ellen Jongbloed en creatief concept specialist Mark van Haasteren van de Efteling bespreken we wat er nu allemaal komt kijken bij het op de planken zetten van een nieuwe show of act, vanaf het allereerste idee tot en met de eerste voorstelling. Hoe zit de afdeling entertainment eigenlijk in elkaar? Hoe worden nieuwe acts bedacht? Waar haalt de Efteling acteurs vandaan? En hoe ziet een werkdag...

Op veler verzoek belichten we in deze aflevering de (levende!) dieren in de Efteling. Samen met experts Manuël Schiesser en Erwin Kompanje van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam bespreken we de vele zoogdieren, vissen, amfibieën en vooral (water)vogels die in en om het park leven. We komen alles te weten over deze dieren, over hun biotopen en waarom ze in de Efteling leven.

Show notes

In deze nieuwsaflevering blikken we watertandend terug op ons winnaarsdiner in restaurant Mystique, kijken we reikhalzend uit naar Lunama... Magicaluna en hebben we een duchtige toiletupdate voor je. Ook maken we een rondje langs alle lopende projecten, blikken we terug op de afgelopen Winter Efteling en kunnen we het niet laten nog even te Lemmen.

Show notes

In deze aflevering duiken we in een onderwerp dat de afgelopen jaren de gemoederen flink bezighield: de inclusiviteit van de Efteling. We doen dat samen met journaliste Roos Houtman, gespecialiseerd in dit onderwerp. Hoe inclusief is de Efteling nu eigenlijk, wat is er de afgelopen jaren allemaal verbeterd op dit vlak en welke uitdagingen liggen er nog in de toekomst? Ook staan we stil bij de toegankelijkheid van de Efteling voor mensen met een beperking, en bij ontwikkelingen op deze gebieden in de wereldwijde branche.

Het is dan weliswaar laagseizoen in de Efteling, maar ook de afgelopen weken zijn we weer overspoeld met Efteling-nieuws. In deze nieuwsaflevering praten we je helemaal bij! We bestuderen de nieuwe impressie van de Sprookjesbibliotheek en de reïncarnatie van de Chinese Nachtegaal, bewonderen het opgeknapte Meisje met de Zwavelstokjes en speculeren over de geruchten rond ontwikkelingen op het illustere LEM-terrein. Ook blikken we nog even terug op de sneeuwpret, bekijken we de stand van het werk bij Raveleijn en Hooghmoed en vinden we wat van het socialmediaverbod voor Efteling-medewerkers. Tot slot discussiëren we er lustig op los na...

Telkens wanneer we de afgelopen jaren te gast waren bij de Hotels & Resorts van de Efteling, werden we aan de hand meegenomen door Sven Olree, destijds Manager Rooms Division. Sven verliet begin 2024 de Efteling en dus is het nu de hoogste tijd om bij te praten! Sven vertelt in dit interview over zijn uitdagende loopbaan bij de Efteling, over zijn vertrek en aan welke mooie projecten hij nu werkt. Ook leren we waardevolle lessen op het gebied van hospitality, Sven's expertise.

Gelukkig nieuwjaar en de beste wensen voor 2026! De kerstvakantie is achter de rug en dus bespreken we in deze aflevering al het nieuws uit de winterse wereld van de Efteling van de afgelopen 3 weken. Zo kijken we terug op de laatste show van Raveleijn en de GiGa Gantische Kerstshow, bewonderen we de nieuwe themasuites in het Efteling Wonder Hotel, maar natuurlijk staan we ook uitgebreid stil bij de beperkte capaciteit tijdens de kerstdagen, de viering van Oud en Nieuw en de sneeuwpret (en de gevolgen ervan) tijdens afgelopen week.

Show notes

Op zondag 4 januari om 17:00 uur vond in een besneeuwde Efteling de allerlaatste show van Raveleijn in z'n huidige vorm plaats. Wij waren erbij en doen in deze bonusaflevering verslag vanaf een ijskoude maar dolenthousiaste tribune. We spreken met Creatief Concept Specialist Live Entertainment Mark van Haasteren over wat we kunnen verwachten van de nieuwe Raveleijn-show die eind 2026 in première gaat. En natuurlijk praten we nog even na over onze gevoelens bij de oude show en onze verwachtingen van de nieuwe show.

Show notes

Je hoort het vaak: wat is de Efteling toch duur! Maar is dat wel echt zo? Die vraag houdt Efteling-liefhebbers al sinds jaar en dag bezig. In deze aflevering proberen we, met hulp van financieel expert Bas Reuwer, ook een duit in het zakje te doen. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden voor de Efteling om de omzet te verhogen en geven we op veler verzoek tips voor een zo goedkoop dagje Efteling!

Show notes

Het is december, de maand van liefde, warmte en romantiek. En dus is het tijd voor de Kleine Boodschap decemberspecial! Losjes gebaseerd op de kerstspecial van het tv-programma All You Need is Love gaan we in deze bijzondere aflevering in De Podcastcaravan van Jos Martens in gesprek met echte Efteling-stellen! Blom & Dennis, Nicole & Steve, Jos & Manon, Manuël & Jacky en Elize & Mark vertellen hoe hun relaties tot stand zijn gekomen en welke rol de Efteling hierin speelde. Het werd een avond vol persoonlijke ontboezemingen en kippenvel!

Heb je de aflevering geluisterd? Kijk dan zeker ook de toffe v...

In de laatste nieuwsaflevering van 2025 blikken we terug op het afgelopen jaar én kijken we vooruit naar 2026. Maar natuurlijk praten we je ook bij over het laatste Efteling-nieuws! Zo blikken we terug op de Villa Pardoes WinterRun en de première van de musical "Efteling vertelt... Joris en de Draak". We kunnen het niet laten toch nog even stil te staan bij het nieuws over de Chinese Nachtegaal en bespreken de vernieuwingen in de Abdij van Danse Macabre. Ook delen we wat laatste updates over de Winter Efteling, de Wereld van Parkeren en diverse onderhoudsprojecten. Fijne feestdagen!

Sh...

In deze aflevering Mijmeren we met Leroy Koevoets over de Efteling. Leroy was al op jonge leeftijd creatief, en belandde na een studie aan de NHTV en de Efteling Academy als grafisch ontwerper bij de Efteling. Een aantal jaar geleden maakte hij de overstap naar het Poolse indoor themapark Mandoria, waar hij nu Creative Director is. Lee vertelt over zijn avontuurlijke loopbaan, laat ons kennismaken met Mandoria en natuurlijk praten we honderduit over de Efteling!

Show notes

In deze bomvolle nieuwsaflevering staan we natuurlijk uitgebreid stil bij de aangekondigde veranderingen in het Sprookjesbos: de sloop én reïncarnatie van de Chinese Nachtegaal en de komst van de Sprookjesbibliotheek naar het Sprookjesbos. Ook blikken we terug op de Efteling Pubquiz van De Vijf Zintuigen, praten we nog even door over de Winter Efteling en zijn we te gast bij de Avri in Dongen. We geven onze mening over de nieuwe AI-toepassingen in de Efteling van de afgelopen weken, bespreken de plannen voor nieuwe suites in het Efteling Wonder Hotel en een busremise bij de Efteling en natuurlijk zi...

Een langgekoesterde wens van Kleine Boodschap gaat in vervulling: in deze speciale decemberaflevering krijgen we een uitgebreid kijkje achter de schermen bij de totstandkoming van de Winter Efteling! We stellen projectleider Laura Evers, projectcoördinator Marleen Sterk en projectspecialist Thematisering Nicky de Waal al onze prangende vragen over op- en afbouw, logistiek en planning. Ook bespreken we de nieuwigheden van dit jaar. Daarna gaan we het park in en nemen we een kijkje bij de afrondende werkzaamheden. Werkvoorbereider Thematisering Dani Berger en coördinator Bouwdienst Casper Deneer zetten de laatste puntjes op de i op de Warme Winter Weide. We...

De Winter Efteling is nu écht begonnen en dus staan we in deze nieuwsaflevering uitgebreid stil bij alle nieuwigheden dit winterseizoen. Ook doen we verslag van de onthulling van de sprookjesachtige decemberzegels van dit jaar, blikken we terug op de Avond van de Vijf Zintuigen en bespreken we de vernieuwingen bij Baron 1898 en In den Hoorn des Overvloeds. Ook de aankondigingen van nieuwe toiletgroepen in het park en nieuwe themasuites in het Efteling Wonder Hotel passeren de revue en natuurlijk zijn er weer flink wat onderhoudsupdates en een aantal leuke reacties van luisteraars. Kortom: een bomvolle nieuwsaflevering met een w...

Op zondag 26 oktober namen we op de Efteling en Anton Pieck Verzamelbeurs 2 afleveringen op in een goedgevulde theaterzaal van De Voorste Venne. Maar natuurlijk kan je deze afleveringen ook luisteren als je er niet bij was! In deze tweede aflevering gaan we in gesprek met hoofdontwerper Sander de Bruijn en architectonisch ontwerper Ronald Donkers van de Efteling. We nemen het ontwerpproces bij de Efteling onder de loep en kijken naar de synergie tussen artistiek en architectonisch ontwerp. We doen dit aan de hand van een wel heel actuele casus: het ontwerp van het Efteling Grand Hotel!

In deze nieuwsaflevering blikken we nog even terug op de Efteling en Anton Pieck Verzamelbeurs, bespreken we de laatste voorbereidingen voor de Winter Efteling en vinden we wat van de nieuwe Rijkborden en -vaandels. Ook staan we stil bij de aangekondigde aanpassingen rond Fabula, de eerste verjaardag van Danse Macabre en maken we een rondje langs alle onderhoudswerkzaamheden in het park. Tot slot behandelen we weer heel wat leuke reacties van luisteraars.

Show notes

Op zondag 26 oktober namen we op de Efteling en Anton Pieck Verzamelbeurs twee afleveringen op in een goedgevulde theaterzaal van De Voorste Venne. Maar natuurlijk kun je deze afleveringen ook luisteren als je er niet bij was! In deze eerste aflevering gaan we in gesprek met Wessel Wit, hoofdredacteur van de bekende pretparknieuwssite Looopings, en Steven van Gils, woordvoerder van de Efteling. Samen met hen duiken we in de wereld van de fanmedia en onderzoeken we het spanningsveld tussen de officiële communicatie van de Efteling en nieuws op Looopings. Want hoe erg is het nu werkelijk dat er a...