Smaki na fali

Wraz z Jolantą Matyjewicz, zainspirowaną dietą znajomych uczęszczających do klubu i siłowni Top Team Częstochowa, przedstawiamy propozycje na posiłki zdrowe, pełnowartościowe, bogate w białko i zdrowe tłuszcze, które można przygotować błyskawicznie. Podajemy zbilansowane przepisy na dwa śniadania i obiad, doskonałe dla sportowców i osób trenujących na siłowni, ale także dla wszystkich, którzy szukają kulinarnych inspiracji na co dzień i chcą dostarczyć organizmowi energii. W  menu: 

Wracamy do wyjątkowego miejsca w Częstochowie, do Spiżarni – Lokalne pożywienie, gdzie w każdą sobotę spotkać można rolników i wytwórców zdrowej żywności. Będzie o wypieku zdrowego chleba – to Stacja Chleba Bochniak, o sekretach zrobienia dobrego humusu od Komu Humus z Gliwic oraz o produktach z mleka krowiego i koziego z Gospodarstwa Kamila Halabowskiego w Jaroszowie na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.

Częstochowska Spiżarnia – lokalne pożywienie czynna jest w każdą sobotę w godzinach od 8:00 do 12:00. Adres: Częstochowa, ul. Krakowska 19/21.

W tym odcinku wracamy do rozmowy z Magdaleną i Pawłem Kałkami z plantacji z plantacji Lawendowe Ukojenie na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej – tydzień temu mówiliśmy o tym, jak zaczęła się ta ich przygoda z lawendą, jakie były początki uprawy – a dziś powiemy o korzyściach zdrowotnych i o walorach smakowych produktów z lawendy (m.in. pysznych syropów lawendowych). 

Zamknijcie na chwilę oczy i wyobraźcie sobie bezkresne, fioletowe pole, i zapach, który przynosi spokój... Nie, to nie Prowansja! Takie cuda dzieją się u nas. W tym odcinku zapraszamy do niezwykłego świata lawendy, w której zapachy mieszają się także z zaskakującymi smakami. Gośćmi Danuty Romanowskiej są państwo Magdalena i Paweł Kałkowie z plantacji Lawendowe Ukojenie na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Druga część tej rozmowy za tydzień o tej samej porze.

Zaglądamy z mikrofonem do wyjątkowego, pełnego pasji miejsca w Częstochowie - odwiedzamy kooperatywę rolników i wytwórców zdrowej żywności, która działa pod nazwą Spiżarnia - lokalne pożywienie. To przestrzeń prezentacji tego, co ląduje na naszych stołach i jest produkowane w zgodzie z naturą. Zapachnie chrupiącym, świeżym chlebem, soczystymi pomidorami i aromatycznymi ziołami! Zapraszamy w imieniu: Apioteka Aleksandria, Dobra Ziemia Mykanów oraz Gospodarstwo Ryszard Halabowski. Częstochowska Spiżarnia – lokalne pożywienie czynna jest w każdą sobotę w godzinach od 8:00 do 12:00. Adres: Częstochowa, ul. Krakowska 19/21.

Cukinia już „występowała” w naszym radiowym cyklu, ale dziś proponujemy kolejne danie z tego bardzo smacznego i zdrowego warzywa. Na pewno ta wersja jest najbardziej pracochłonna – musimy przygotować się na starcie cukinii, marchewki, ziemniaków i sera na grubej tarce, ale być może macie do dyspozycji maszynę, która wam w tym pomoże. Efekt wart jest włożonej pracy! Placuszki można podawać jako samodzielne danie lub dodatek do obiadu, najlepiej ciepłe prosto z patelni.

Składniki: 1 cukinia, 1 cebula, 2 marchewki, 2 ziemniaki, 4 łyżki mąki pszennej (lub kukurydzianej), 4 ząbki czosnku, ser żółty ok. 120 g...

Powracamy do Ogólnopolskich Dożynek Jasnogórskich z początku września oraz Pielgrzymki Kół Gospodyń Wiejskich, która odbyła się 26 sierpnia. Chcemy pokazać, jak wielką rolę odgrywają dziś Koła Gospodyń. To właśnie dzięki ich zaangażowaniu przetrwało mnóstwo regionalnych przepisów kulinarnych, które dziś możemy „smakować” podczas lokalnych festynów, konkursów czy świąt plonów.

35. Krajowa Wystawa Rolnicza była częścią dorocznych Jasnogórskich Dożynek, czyli Święta Dziękczynienia za Plony, które odbyło się 5 i 6 września na Jasnej Górze. Wydarzenie zostało przygotowane przez Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie, a Radio Jasna Góra towarzyszyła mu patronatem medialnym. Na jasnogórskich parkingach pojawiły się liczne stoiska targowe, m.in. ogrodnicze i pszczelarskie.

W pierwszym odcinku jesiennej ramówki zaglądamy do kuchni Domu Zgromadzenia Sióstr od Aniołów, aby przygotować jedno z warzyw, darów tego lata – kalafior. Dziś razem z s. Aleksandrą proponujemy wersję - w panierce.

Potrzebne: kalafior, 4 łyżki mleka, 2 jajka, sól, cukier, bułka tarta, olej do smażenia (smażymy na głębokim tłuszczu).

Razem z Jolantą Matyjewicz proponujemy rogaliki… w wersji wytrawnej. Ciasto jest niezwykle proste: potrzebujemy 1 kostkę sera białego, 1 jajko i 1 szklankę mąki. Natomiast sekretem naszych wytrawnych rogalików jest farsz – w tej wersji wykonany z wszelkiego rodzaju zieleniny zblanszowanej na maśle, z towarzyszeniem pomidora, soli i pieprzu, ewentualnie pasty tahini (z sezamem) lub różnych orzeszków, słonecznika czy pestek dyni, a także mozzarelli.

Naszą propozycją zieleniny jest niezwykle oryginalna rukiew wodna, ale z powodzeniem możemy ją zamienić na inne „liście” – rukolę, różne sałaty, pietruszkę czy lubczyk.

A deserem niech będą cynamonki z...

W tym odcinku przenosimy się wspomnieniami do beztroskich wakacji! Razem z s. Aleksandrą ze Zgromadzenia Sióstr od Aniołów udowadniamy, że idealnie chrupiące, lekkie i puszyste gofry można bez problemu przygotować we własnej kuchni.  Aby własnoręcznie wykonać gofry według naszego przepisu, przed audycją przygotuj: Baza ciasta: 2 szklanki mąki pszennej, 1 szklanki mleka, 1 szklanka wody gazowanej 2 jajka. 1-2 łyżki cukru, 1/3 szklanki oleju, 2 łyżeczki proszku do pieczenia, szczypta soli. Dla smaku: 1 łyżka cukru waniliowego. Ulubione dodatki: cukier puder, świeże owoce, bita śmietana lub domowa konfitura.

W tym odcinku także przepis słuchaczki Justyny...

Spiżarnia - lokalne pożywienie w Częstochowie to grupa łącząca rolników i wytwórców - z klientami, czyli konsumentami. Jej głównym celem jest dostarczanie świeżej, zdrowej żywności pochodzącej bezpośrednio od sprawdzonych, ekologicznych dostawców. Klienci mogą zamawiać i kupować produkty prosto od wytwórców, wspierając w ten sposób lokalny rynek i zrównoważone rolnictwo. Działa to podobnie do 'targu dobrej żywności'.

Oferta opiera się na produktach sezonowych i naturalnych. W asortymencie można znaleźć m.in.:

Święty Jacku z pierogami – módl się za nami! – takie oto  powiedzonko, które zapamiętała z dzieciństwa Mirosława Szymusik, jasnogórska dziennikarka – słychać w tym odcinku Smaków na fali. Nasz gość przywołuje smaki dzieciństwa – wśród nich zupy owocowe, czyli chłodniki – ale z jabłek lub śliwek, łączone z ziemniakami:-) Wspomina również historie z czasów II wojny światowej, zasłyszane od mamy i babci – o kreatywnej kotce oraz o dobrym Niemcu, co piekł chleby.

Włączenie ryb do codziennej diety przynosi ogromne korzyści dla zdrowia, ponieważ są one źródłem unikalnych składników odżywczych. Regularne spożywanie ryb (przynajmniej 1-2 razy w tygodniu) znacząco wpływa na kondycję układu sercowo-naczyniowego. Ryby to jeden z niewielu naturalnych, dietetycznych magazynów witaminy D, która jest kluczowa dla zdrowia współczesnego człowieka. I dlatego w tym odcinku wraz z s. Aleksandrą, Siostrą od Aniołów, zachęcamy do przyrządzania szybkiego i zdrowego dania z łososia.    Potrzebujemy: 3 duże kawałki, 4 łyżki sosu sojowego, 2 łyżki oliwy z oliwek lub oleju, 2 łyżki soku z limo...

Wiosna to czas, kiedy rośliny budzą się do życia – także te jadalne. Do wykorzystania w kuchni zieleniny, która rośnie w ogrodach, na łąkach czy polach, zachęca w tym odcinku Jolanta Matyjewicz. Bylica boże drzewko, szczaw, szpinak, babka lancetowata, pokrzywa, szczypiorek, koperek, pietruszka, liście rzodkiewki – takie zielone skarby można wykorzystać w sałatkach czy jako dodatki do różnych potraw. W audycji przepisy na kluseczki z pokrzywą, kluski śląskie ze szpinakiem, szpinak na gęsto, szpinak z serem feta w cieście francuskim, pomidory faszerowane białym serem ze szczypiorkiem, koperkiem i pietruszką.

Druga część rozmowy z s. Bernadettą Pedrycz ze Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek, kucharką w Domu Rekolekcyjnym w Olsztynie pod Częstochową.

W audycji m.in. przepis na dobry rosół – jego sekretem jest wybór kilku rodzajów mięs, dodanie podpieczonej cebuli oraz lubczyku, a także czas – gotowanie przez minimum 4 godziny.

Siostra zaprasza także do spędzenia czasu na odpoczynku w Domu Rekolekcyjnym (w ofercie posiłki przygotowywane przez s. Bernadetę:-).

Czy kuchnia zakonna różni się od tej, którą znamy z naszych domów? Czy istnieją potrawy, które przyrządza się w zakonie według starych receptur? Jak zaplanować jadłospis dla wielu osób, aby nic się nie marnowało? Jakie są niezawodne sposoby na proste, ale smaczne dania „z niczego”? Jak wygląda wspólne spożywanie posiłków w zakonie? - o tym wszystkim w rozmowie z s. Bernadettą Pedrycz ze Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek, kucharką w Domu Rekolekcyjnym w Olsztynie pod Częstochową. W audycji także podpowiedź, jak szybko zrobić dobre pierogi ze szpinakiem i twarogiem...

Szybkie, tanie i smaczne danie obiadowe – to racuchy z kurczaka, które proponujemy razem z s. Aleksandrą ze Zgromadzenia Sióstr od Aniołów. 

Potrzebne składniki: 1 filet (pierś) z kurczaka; natka zielonej pietruszki, 1-2 jajka; 50 g startego sera żółtego; łyżka majonezu; mąka kukurydziana lub pszenna (1 łyżka); sól (pół łyżeczki); pieprz do smaku 

Święta, święta i po świętach... W tym odcinku - jak wykorzystać żywność, która została nam w lodówce. Propozycje Jolanty Matyjewicz:

1/ Zapiekany ser feta z czerstwym chlebem polanym oliwą, pomidorkami koktajlowymi i cukinią

2/ Zapiekane bułeczki kajzerki, wydrążone, napełnione serem żółtym lub topiony lub typu hochland, ewentualnie kawałkami wędliny, posmarowane z wierzchu masłem, na wierzch surowe jajko

3/ Pieczone na maśle omleciki z kawałków wydrążonej bułki, czerstwego chleba i jajka.

S. Aleksandra, Siostra od Aniołów - miłośniczka czeskiej kuchni - zaprasza do wykonywania prostej, ale przesmacznej potrawy, jaką jest smażony ser po czesku - smažený sýr. To gruby plaster sera (zwykle Edam, 1-1,5 cm) panierowany dwu- lub trzykrotnie w mące, jajku i bułce tartej, a następnie smażony na głębokim tłuszczu na złoty kolor. Może być podawany jako danie obiadowe, w towarzystwie np. frytek, sosu tatarskiego i surówki, np. z marchewki.

Potrzebne składniki: ok. 20 dag sera (żółty Gouda, Edam lub pleśniowy), 2 jajka, mąka i bułka tarta...

Panie z Koła Gospodyń Wiejskich z miejscowości Ostrów w woj. podkarpackim gościły na Jasnej Górze w pielgrzymce z okazji Dnia Kobiet. Przy okazji tego pobytu, opowiedziały w radiowym studiu o działalności Koła Gospodyń oraz o inicjatywach kulinarnych i żywnościowych, w tym pomocowych i charytatywnych, które podejmują.

Podzieliły się także przepisem na KASZAK z wkładką mięsną – wypiek wywodzący się z kuchni babć i mam, popularny w tym rejonie podkarpacia. Ma charakter chleba - bułki, nadzianego kaszą gryczaną i ziemniakami.

Soczewica zielona to niezwykle zdrowa roślina strączkowa, która jest bogatym źródłem białka roślinnego, błonnika, żelaza i kwasu foliowego, stanowiąc doskonały zamiennik mięsa w diecie wegetariańskiej. W przeciwieństwie do czerwonej, zielona soczewica ma łupinę, dzięki czemu nie rozpada się podczas gotowania (gotowanie ok. 20-30 minut, nie wymaga wcześniejszego moczenia). Razem z Jolantą Matyjewicz proponujemy zapiekankę z soczewicy. 

Składniki: szklanka soczewicy zielonej, 2 białe końcówki pora, 2 marchewki, kawałek selera, pietruszka, kilka pieczarek, masło do podduszenia warzyw; ser na wierzch do zapieczenia (opcjonalnie).

Rozmowa z Marią Kopacką-Fornal, mamą dwóch synków o tym, jak zachęcić najmłodszych do zdrowego jedzenia i próbowania różnych smaków oraz o tym, co lubią jeść dzieci.

W odcinku również przepis słuchaczki Justyny Myślak na sernik na zimno.

Autorka audycji Danuta Romanowska razem z redakcyjną koleżanką Agatą Nalichowską, prowadzącą „Gości z Wydawnictwa”, prezentują trzy poradniki kulinarne Wydawnictwa „Jedność”, nadesłane do redakcji Radia Jasna Góra:

*„Kuchnia dla zabieganych”

*„Rodzina w dobrej formie. Jak zachować szczupłą sylwetkę i świetną kondycję”

*„Podkręć swój mózg” - kulinarny przewodnik, który oferuje proste sposoby na poprawę pamięci, koncentracji i energii.

Jeśli komuś jest chłodno, i nie ma już dziś w planach ważnych spotkań, to zupa czosnkowa będzie wspaniałą propozycją! Rozgrzewająca, smaczna, pachnąca, prosta i szybka - to idealna propozycja na zimowy czas. Gotujemy razem z s. Aleksandrą ze zgromadzenia Sióstr od Aniołów.

Składniki: 2 litry wywaru (może być drobiowy lub jarzynowy), 7-8 ziemniaków, 1 cebula, 7-8 dużych ząbków czosnku, bułka na grzanki, 1-2 łyżki startego żółtego sera (może być zwykły, dojrzewający lub parmezan), majeranek, kminek, sól i pieprz, gałązka świeżego lubczyku.

W odcin...

O staropolskich racuchach z jasnogórskim miodem, o klasztornych tradycjach żywieniowych, a także o specyfice karnawału i zapustów mówią wykładowczynie Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie – dr Sylwia Stachurska-Ćwiek oraz dr Agnieszka Pobratyn.

fot. Pixabay

Tłusty Czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. To dzień bezkarnego objadania się słodkościami:-).  W menu królują pączki, faworki (chrust) i oponki. Wraz z Anią Ledwoń podajemy składniki i dwa przepisy na faworki - tradycyjne, chrupkie ciastka o słodkim smaku, w kształcie złożonej kokardki, wytwarzane z wyrobionego ciasta, usmażone na głębokim tłuszczu.

Składniki: 5 żółtek, pół szklanki cukru, pół szklanki śmietany, 15-2 szklanki mąki, łyżka soku z cytryny, tłuszcz do smażenia - smalec lub olej, cukier puder do posypania.

fot. Pixabay

W tym odcinku awokado jest dodatkiem do dania głównego – którym są kotleciki z soczewicy czerwonej.  Jest to danie zdrowe, sycące, z dużą zawartością białka, odpowiednie dla osób na diecie bezglutenowej. 

Potrzebujemy:

ser biały, soczewicę czerwoną, awokado, gotowane warzywa – np. groszek, marchewka, brokuł, kalafior (ugotowane samodzielnie lub z mieszanki warzyw), 1-2 jajka, sól, pieprz, mielona papryka i czosnek, trochę pokrojonej zieleniny, siemię lniane, kawałek sera żółtego; można do środka włożyć małe kulki mozzarelli.

W odcinku także przepis naszej słuchaczki Justyny Myślak na ciasto pleśniak.

W odcinku dwie propozycje śniadaniowe - lekkie ale pożywne (choć oczywiście można je zjeść także na lunch czy na kolację). Dania, które przygotowuje dla słuchaczy Jolanta Matyjewicz, nie wymagają ścisłych przepisów - autorka zachęca do twórczego przygotowywania potraw i wykorzystywania wszystkiego, co mamy akurat w lodówce czy w kuchennych szafkach. Dlatego zarówno chlebek z awokado, jak i tortilla z warzywami, mogą być zrobione na różne sposoby. Na pewno będą potrzebne:

Wpadają niezapowiedziani goście? Organizujecie karnawałowe spotkanie z przyjaciółmi? Mamy dla Was dwie szybkie i pyszne propozycje na pasty kanapkowo-karnawałowe. Jedna z nich, którą poleca s. Aleksandra, Siostra od Aniołów, czerpie inspiracje z kuchni czeskiej, w której używa się dużo czosnku. A więc:

pasta serowa: 15 dag twardego sera w kawałku (żółty, pomarańczowy etc.), 4-5 ząbków czosnku, łyżka majonezu lub jogurtu, sól i pieprz do smaku

pasta łososiowa: 150 g twarożku, 70 g łososia wędzonego, koperek, 2-3 łyżki jogurtu naturalnego, sól i pieprz. 

Wracamy do Sympozjum, które odbyło się w grudniu na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie pod hasłem: „Regionalne dziedzictwo kulinarne Częstochowy – między słowem a stołem”.

Na Sympozjum obecne były m.in. przedstawicielki Fundacji Premium Foods. O działalności Fundacji opowiada prezes Katarzyna Ślusarczyk.

Organizacja ma w swoim statucie zapisaną troskę o ochronę i promocję zdrowia, rozpowszechnia zdrowy styl życia i wspiera działania, które mają na celu budowanie świadomości konsumenckiej. Fundacja wydała książkę: „Smaki dziedzictwa – tradycyjne dania regionalne powiatu kłobuckiego, częstochowskiego oraz Śląska – Smaki, o...

Czym różni się żurek jurajski od śląskiego? Czy żurek i barszcz to jest to samo? Takie zawiłości kulinarne w tym odcinku wyjaśnia prof. dr hab. Danuta Kołożyn-Krajewska z Katedry Dietetyki i Badań Żywności Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.

W odcinku także przepis naszej słuchaczki Justyny Myślak na sałatkę szwedzką.

Kiedy sezon przeziębień i wirusów nadwątla nasze siły, czas na wzmocnienie organizmu. Nasza propozycja - napój zdrowotny z imbirem w roli głównej. Taką nalewkę - oczywiście bezprocentową - można popijać kilka razy dziennie. 

Potrzebujemy: dwóch korzeni imbiru o długości ok. 20 cm, 8-10 paluszków kurkumy, 8 cytryn, 5-10 dużych łyżek miodu (lub dwie szklanki) - to wszystko na 5 litrów wody. 

Na wigilijnych stołach zupa rybna pojawia się nieczęsto, dlatego w tym odcinku chcemy zachęcić Was do wprowadzenia jej do wigilijnego menu. Jak wielu miłośników tej zupy - tak wiele również przepisów na nią. Razem z s. Aleksandrą ze zgromadzenia Sióstr od Aniołów proponujemy wersję zupy krem, a wykorzystujemy do niej kawałki łososia.

Składniki (porcja na 4 osoby): 300 g ryby - w tym wypadku łososia, ale może być jakakolwiek inna; warzywa: marchewka, pietruszka, kawałek selera i biała część pora; dwa liście laurowe, ziele angielskie, sól, pieprz, sok...

11 grudnia na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie odbyło się sympozjum zatytułowane: „Regionalne dziedzictwo kulinarne Częstochowy – między słowem a stołem”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Instytut Językoznawstwa oraz Katedrę Dietetyki i Badań Żywności. Sympozjum poświęcone było lokalnym tradycjom kulinarnym, ich historycznym i współczesnym interpretacjom, a także związkom między kulturą kulinarną, językiem i praktyką stołu. W tym odcinku - rozmowa z Lucyną Haluch, prezes Fundacji Wiedza, Umiejętność, Rozwój w Gorlicach - jedną z organizatorek cateringu dla uczestników Sympozjum i autorką fenomenalnego bigosu. 

Zima za pasem, ale w sklepach są jeszcze piękne, jesienne gruszki. Dlatego z Anią Ledwoń, która jest gospodynią tego odcinka, zachęcamy do zrobienia napoju gruszkowego na świąteczny czas, ale także do wykorzystania owoców z których ten kompot zrobimy. Można je podać na słodko jako lekki deser owocowy np. z wiśniami czy z frużeliną. 

Potrzebujemy: duże słoje, duże owoce gruszki, czerwony pieprz, goździki, anyż, cukier, cytryny.

W odcinku także przepis Justyny Myślak na ciasto marchewkowe.

Po raz drugi wykorzystujemy kaszę gryczaną - tym razem w formie kotletów:-)

Potrzebujemy: 1 cebulę i 1 ząbek czosnku (posiekane) , 1 marchewkę i 4 pieczarki (starte na grubych oczkach) - podsmażamy na maśle i oliwie; sól i pieprz, opcjonalnie trochę kminku 

1 szklanka ugotowanej kaszy gryczanej, pół kostki twarogu tłustego, 1 jajko, można dodać trochę natki pietruszki ewentualnie trochę mąki pszennej; bułka tarta do obtoczenia kotletów.

W odcinku także przepis słuchaczki Justyny Myślak na tradycyjne ciasto na pizzę. 

Kiedy trzeba upiec ciasteczka piernikowe na Święta? Już! Ania Ledwoń zaprasza do wspólnego przygotowania pysznych i aromatycznych pierniczków. Prawie każdy lubi te tradycyjne, miodowo-korzenne ciasteczka o słodko-pikantnym smaku, wypiekane zazwyczaj na Boże Narodzenie. Tradycyjne ciasto piernikowe wymaga dłuższego leżakowania (od kilku dni do nawet kilku miesięcy), co nadaje mu głębi smaku. Więc na pierniczki - czas najwyższy!

Składniki: kostka masła, 20 dag cukru, 70 dag mąki, pół szklanki miodu, 2 jajka, łyżeczka esencji waniliowej lub cukier waniliowy; środek spulchniający - albo półtorej łyżeczki proszku do pi...

Do siedziby Radia Jasna Góra dotarli nasi stali słuchacze z Norwegii - państwo Aleksandra i Armin Olszewscy. Przywieźli ze sobą... przepyszny sernik! Korzystając z okazji, zapytałam panią Olę o przepis na to ciasto, troszeczkę zmodyfikowane na sposób norweski:-)

Składniki: kruszonka na spód - 3/4 szklanki mąki, pół szklanki cukru, pół kostki masła; masa sernikowa - pudełko litrowe lub kilogramowe jogurtu greckiego, 10 jajek, 1 szklanka cukru, 1 szklanka oleju, 3 budynie waniliowe i cukier waniliowy.