DNA - DOPRAWIONA NAUKĄ AUDYCJA

40 Episodes
Subscribe

By: Radio Kielce

„DNA - Doprawiona Nauką Audycja” to podcast propagujący badania i odkrycia ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć pracowników naukowych świętokrzyskich uczelni. Akademicy opowiadają o swoich projektach badawczych i celach, jakie chcą dzięki nim osiągnąć. W podcaście także o historii ziemi świętokrzyskiej i skarbach, jakie odnajdują w niej archeolodzy. Wybitni naukowcy popularyzują również wiedzę o nowoczesnych technologiach.

✂️ Turn this podcast into clips
Stradivarius prześwietlony
Stradivarius prześwietlony episode artwork
Last Friday at 4:59 PM

Co się kryje we wnętrzu skrzypiec i jak to pokazać, tłumaczył w DNA doktor hab. Wojciech Depczyński, kierownik laboratorium radiografii i tomografii komputerowej w Politechnice Świętokrzyskiej. Jego laboratorium miało okazję prześwietlić „Polonię” - powstałe w 1685 roku skrzypce, które są jedynym stradivariusem dostępnym w naszym kraju.


Onkolodzy na froncie. Jak walczyć z nowotworami krwi
Onkolodzy na froncie. Jak walczyć z nowotworami krwi episode artwork
Last Friday at 4:56 PM

150 tysięcy Polaków leczy się z powodu nowotworów krwi. Rocznie przybywa 9 tysięcy chorych. O tym po jakie metody sięgają lekarze, by ratować ich życie opowiadał doktor Paweł Steckiewicz, zastępca kierownika Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku w Świętokrzyskim Centrum Onkologii. Jedną z nich metod jest terapia CAR-T, która wykorzystuje zmodyfikowane genetycznie limfocyty.


Ochrona bioróżnorodności
Ochrona bioróżnorodności episode artwork
Last Thursday at 7:28 PM

Dlaczego trzeba wykaszać niektóre rezerwaty przyrody? Jak skutecznie walczyć z rdestowcem japońskim i innymi roślinami inwazyjnymi? W jaki sposób chronić nietoperze? Na te tematy mówiliśmy w programie poświęconym dużemu projektowi ochrony bioróżnorodności, który realizuje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach. Gościem DNA była Monika Kurpios z RDOŚ.


Monitoring środowiska
Monitoring środowiska episode artwork
Last Thursday at 7:26 PM

Po co naukowcy monitorują środowisko i jak zdobyta wiedza przekłada się na nasze życie, opowiadał profesor Rafał Kozłowski z Instytutu Geografii i Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jana Kochanowskiego. Przy okazji uchylił rąbka tajemnicy związanej z prowadzonymi przez siebie badaniami niezbędnymi do powstania pierwszej polskiej elektrowni atomowej.


Skamieniała historia
Skamieniała historia episode artwork
11/05/2026

Dla paleontologa nawet skamieniałe ślady dawnych zwierząt niosą cenną informację o przeszłości naszej planety. Zapisane w skałach ślady ryb, które zaskakująco dobrze radziły sobie na granicy morza i lądu znaleźli naukowcy w Górach Świętokrzyskich. Jednym z odkrywców był doktor Sylwester Salwa ze świętokrzyskiego oddziału Państwowego Instytutu Geologicznego, który o znalezisku opowiedział w DNA.


75 lat Świętokrzyskiego Parku Narodowego
75 lat Świętokrzyskiego Parku Narodowego episode artwork
11/05/2026

O tym, jak niewiele brakowało, by jodły w Świętokrzyskim Parku Narodowym wyginęły i dlaczego na terenie, gdzie chroni się przyrodę konieczne jest koszenie opowiadał dr Jan Reklewski, dyrektor Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Mówiliśmy o przeszłości, teraźniejszości, ale też przyszłości parku.


Ptasie migracje
Ptasie migracje episode artwork
11/02/2026

Ptaki odlatujące na południe, aby przetrwać zimę dużo ryzykują. O zagrożeniach, które na nie czekają, ale też o ptasich rekordzistach, pokonujących ogromne odległości, opowiadał w DNA dr Jarosław Sułek, ornitolog z Towarzystwa Badań i Ochrony Przyrody w Kielcach.


Piekielne skały i inne atrakcje
Piekielne skały i inne atrakcje episode artwork
11/02/2026

Skałki Piekło i inne miejsca wiązane z diabelskimi mocami odwiedzimy podczas trzeciej części geologicznej wędrówki po naszym województwie. Naszym przewodnikiem jest tradycyjnie dr Sylwester Salwa ze świętokrzyskiego oddziału Państwowego Instytutu Geologicznego. Zabierze nas również do Krzemionek Opatowskich, zwiedzimy także m.in. Góry Pieprzowe oraz podmokły rezerwat Białe Ługi.


Jaskinie i kamieniołomy w pobliżu Kielc
Jaskinie i kamieniołomy w pobliżu Kielc episode artwork
11/02/2026

Jaskinie Raj oraz Chelosiowa Jama, a także kamieniołom w Zachełmiu, gdzie odkryto najstarsze ślady czworonożnego zwierzęcia lądowego, czyli tetrapoda są tematami Doprawionej Nauką Audycji. Naszym przewodnikiem w wycieczce po geologicznych atrakcjach okolicy Kielc jest doktor Sylwester Salwa ze świętokrzyskiego oddziału Państwowego Instytutu Geologicznego.


Po co nam organizmy modyfikowane genetycznie?
Po co nam organizmy modyfikowane genetycznie? episode artwork
10/30/2026

GMO budzą duży lęk, tymczasem takie organizmy są w naszym otoczeniu powszechne i nic złego się nie dzieje. W DNA rozmawialiśmy o tym, w jaki sposób inżynieria genetyczna pomaga modyfikować zwierzęta i rośliny dla naszej korzyści.

Profesor Artur Kowalik, kierownik Zakładu Diagnostyki Molekularnej oraz szef Zakładu Inżynierii Genetycznej w Świętokrzyskim Centrum Onkologii mówi, że GMO pomogło w leczeniu wielu chorób. Poza tym daje szansę na wyeliminowanie głodu na świecie.


Kieleckie rezerwaty geologiczne
Kieleckie rezerwaty geologiczne episode artwork
10/30/2026

Kadzielnia, Wietrznia czy Ślichowice to miejsca wyjątkowe, miejsca gdzie możemy zobaczyć zapisaną w skałach historię naszej planety. O kieleckich rezerwatach geologicznych w DNA opowiada dr Sylwester Salwa ze świętokrzyskiego oddziału Państwowego Instytutu Geologicznego.


Tajemnice genów
Tajemnice genów episode artwork
10/14/2026

Czy nasza inteligencja zależy bardziej od genów, czy od wychowania i treningu? Ten temat poruszyliśmy w tej audycji. Rozmawialiśmy o DNA, czyli o kwasie deoksyrybonukleinowym. Jego budowę, ale też historię odkrycia przedstawił profesor Artur Kowalik, kierownik Zakładu Diagnostyki Molekularnej i Zakładu Inżynierii Genetycznej w Świętokrzyskim Centrum Onkologii.


Ptaki drapieżne
Ptaki drapieżne episode artwork
10/14/2026

Sokoły, bieliki i sowy były bohaterami tego odcinka Doprawionej Nauką Audycji. O to, jakie gatunki uskrzydlonych drapieżników można spotkać w naszym województwie pytaliśmy doktora Jarosława Sułka, ornitologa z Towarzystwa Badań i Ochrony Przyrody w Kielcach.


Przyroda zmaga się z suszą
Przyroda zmaga się z suszą episode artwork
10/14/2026

O suszy i jej wpływie na przyrodę rozmawialiśmy z doktorem Bartoszem Piwowarskim, prezesem Stowarzyszenia Przyrodników Ostoja. Wśród poruszanych tematów był problem bobrów, których jest coraz więcej i niektórzy leśnicy chcą do nich strzelać. Mówiliśmy też o wysychających mokradłach i zagrożeniach z tym związanych.


Dźwięk, który chroni
Dźwięk, który chroni episode artwork
10/08/2026

Analizując dźwięk można sprawdzić, czy danej konstrukcji grozi katastrofa. Dzięki dźwiękom można sprawdzić też, czy rurociąg jest szczelny, czy może zaczyna się psuć. Tego typu nowatorskie badania prowadzi w całej Polsce profesor Grzegorz Świt, dziekan Wydziału Budownictwa i Architektury Politechniki Świętokrzyskiej. Szczegóły metody profesor Grzegorz Świt zdradził w DNA.


Nowości w onkologii
Nowości w onkologii episode artwork
10/08/2026

Nowatorskie metody leczenia nowotworów były tematem DNA. Jedną z nich, terapią Car-T stosuje Świętokrzyskie Centrum Onkologii. O tym w jaki sposób medycyna leczy obecnie nowotwory, które przez lata były wyrokiem śmierci rozmawialiśmy z doktorem Paweł Steckiewiczem, zastępcą kierownika kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku w Świętokrzyskim Centrum Onkologii.


Misje kosmiczne
Misje kosmiczne episode artwork
10/03/2026

Polscy naukowcy chcą badać komety. Po co? O tym w DNA opowiadał Mikołaj Sabat z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zdradził założenia misji HYADES, przygotowywanej przez uczelnię z Krakowa. Wyniki jej badań mogą być przełomowe dla zdobycia wiedzy na temat przeszłości naszej planety.


Choroby zwierzęce groźne dla ludzi
Choroby zwierzęce groźne dla ludzi episode artwork
10/03/2026

Wścieklizna czy ptasia grypa wywoływane są przez drobnoustroje, które mogą przenosić się na człowieka. Od zwierząt pochodzi też koronawirus. Czasem o zakażenie jest bardzo łatwo – jak w przypadku wirusa wścieklizny, zwykle jednak mikrobom bardzo trudno pokonać bariery międzygatunkowe.

Na temat chorób odzwierzęcych rozmawiamy z Jaromirem Kobosem z Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w Kielcach.


Największy rezerwat
Największy rezerwat episode artwork
07/25/2026

W DNA wracamy do jednej z historycznych chwil dla przyrody nie tylko świętokrzyskiej, ale ogólnopolskiej – podpisania zarządzenia powołującego ogromny rezerwat Bliżyńskie Lasy Naturalne.


Rośliny inwazyjne
Rośliny inwazyjne episode artwork
06/24/2026

Rdestowiec japoński czy nawłoć kanadyjska to jedne z najgroźniejszych roślin inwazyjnych dla rodzimej flory. O tym dlaczego tak trudno z inwazją roślin wygrać opowiadała Monika Kurpios, z Wydziału Ochrony Przyrody i Obszarów Natura 2000 Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Kielcach.


Sondaże, kampanie wyborcze i kobiety w polityce
Sondaże, kampanie wyborcze i kobiety w polityce episode artwork
06/24/2026

Czy warto ufać sondażom wyborczym, jak ocenić, czy dana kampania jest dobra czy zła? W końcu, czy kobiety mają trudniej w polityce? Na te tematy rozmawialiśmy z doktor Aleksandrą Kusztal, politologiem z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.


Sowy, rezerwaty i wilki
Sowy, rezerwaty i wilki episode artwork
06/24/2026

Projekt badawczy, który ma policzyć sowy na wybranym obszarze Puszczy Świętokrzyskiej przybliża dr Bartosz Piwowarski, prezes Stowarzyszenia Przyrodników Ostoja. Mówimy również o tym, czy w województwie świętokrzyskim jest wystarczająco dużo rezerwatów przyrody. Ostatnim tematem poruszonym w programie jest coraz mniejsza ochrona wilków w Europie.


Mroźna wiosna i rośliny
Mroźna wiosna i rośliny episode artwork
06/18/2026

Jak rośliny radzą sobie podczas mroźnej wiosny i czy wyprawa do lasu pozwoli zobaczyć budzącą się do życia przyrodę – na ten temat rozmawialiśmy z doktorem Bartoszem Piwowarskim, prezesem Stowarzyszenia Przyrodników Ostoja oraz dyrektorem Ogrodu Botanicznego w Kielcach.


Ptasie jaja i gniazda
Ptasie jaja i gniazda episode artwork
06/18/2026

Przed Wielkanocą doktor Jarosław Sułek, ornitolog opowiadał o symbolach świąt, konkretnie o tym jak różne mogą być ptasie jaja. W zależności od gatunku zmienia się ich wielkość, barwa, a nawet kształt. Przy okazji gość DNA opisał również jak zróżnicowane gniazda budują ptaki. Mówiliśmy też o drapieżnikach, dla których jajo czy pisklę to przysmak.


Pierwsze kroki astronoma amatora
Pierwsze kroki astronoma amatora episode artwork
06/08/2026

Jak rozpocząć obserwacje nieba podpowiadamy w tej audycji DNA. Marcin Drabik, nauczyciel fizyki i pracownik obserwatorium Uniwersytetu Jana Kochanowskiego podpowiada czy wybrać teleskop, czy lunetę i w jaki sposób wspierać się elektroniką.


Język młodzieżowy
Język młodzieżowy episode artwork
06/08/2026

Młodomowa, czyli to, jak mówią dzieci i nastolatki, była tematem tego programu DNA. Język młodych ludzi tłumaczyła profesor Anna Wileczek, językoznawczyni z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, założycielka Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży w UJK. W audycji brali też udział Anita Jagun, doktorantka UJK oraz Jakub Kostecki, student lingwistyki.


Dropie, głuszce i kuropatwy
Dropie, głuszce i kuropatwy episode artwork
05/14/2026

Czy dropie powrócą do naszego kraju? O planach reintrodukcji tych ptaków rozmawialiśmy z dr Jarosławem Sułkiem, wiceprezesem Towarzystwa Badań i Ochrony Przyrody w Kielcach. Przy okazji poruszyliśmy temat ochrony i prób zwiększania populacji głuszców i cietrzewi. A także całkiem nieźle radzącym sobie bażantom. Za dużą liczebność tego gatunku odpowiadają myśliwi.


Coraz mniej jeży i wróbli
Coraz mniej jeży i wróbli episode artwork
05/04/2026

Dlaczego zmniejsza się liczba gatunków, do tej pory były powszechne? Winni jesteśmy my i nasze upodobanie do porządku. O jeżach, ale też ginących żabach i ropuchach opowiada dr Bartosz Piwowarski, prezes Stowarzyszenia Przyrodników „Ostoja”. O zmniejszającą się gwałtownie populację wróbli zapytaliśmy dr Jarosława Sułka, wiceprezesa Towarzystwa Badań i Ochrony Przyrody w Kielcach.


Czy wilki i bobry powinny stracić ochronę
Czy wilki i bobry powinny stracić ochronę episode artwork
05/04/2026

Wilków i bobrów jest coraz więcej w naszym kraju. Lata ochrony gatunkowej skutkują wzrostem populacji tych zwierząt. Za tym niestety idą szkody, bo wilki polują czasem na zwierzęta gospodarskie, a bobry kopią nory w wałach ochronnych osłabiając je, natomiast budowane przez te gryzonie tamy sprawiają, że woda zalewa pola i uprawy leśne. Pojawiają się propozycje, aby ochrona obu gatunków była nieco mniejsza. Czy to dobry pomysł zastanawiamy się wspólnie z dr Bartoszem Piwowarskim, prezesem Stowarzyszenia Ostoja.


Eksploratorzy
Eksploratorzy episode artwork
05/04/2026

Czy jest szansa by odnaleźć grób żołnierzy poległych w bitwie pod Kliszowem? Jak udało się odkryć skarb pustelnika, pełen zrabowanych monet? A także w jaki sposób detektoryści dbają, by zachowały się pamiątki po działaczach „Solidarności”. O tym wszystkim opowiada Sebastian Grabowiec, prezes Świętokrzyskiej Grupy Eksploracyjnej.


Geoarcheolog na Cyprze
Geoarcheolog na Cyprze episode artwork
05/04/2026

Gdzie na Cyprze był starożytny port morski, o którym mówią historycy. Sprawdzał to profesor Tomasz Kalicki, kierownik Zakładu Geomorfologii i Geoarcheologii w Uniwersytecie Jana Kochanowskiego. O swoich badaniach opowiedział w DNA.


Jaskinia Raj
Jaskinia Raj episode artwork
05/04/2026

Program poświęcony 60. rocznicy odkrycia Jaskini Raj. Jednym z rozmówców w DNA jest Zbigniew Bochajewski, który jako pierwszy współczesny człowiek wszedł do jaskini. Z kolei profesor Małgorzata Kot, archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego opowiada o swoich badaniach dotyczących neandertalczyków, którzy żyli w Jaskini Raj. W programie zapowiadamy również powstanie nowych rezerwatów ochrony przyrody w naszym regionie. To akurat temat z Jaskinią Raj nie związany, ale ważny dla zachowania bioróżnorodności w naszym województwie.


Promieniowanie rentgenowskie
Promieniowanie rentgenowskie episode artwork
05/04/2026

Czym jest promieniowanie rentgenowskie jak zostało odkryte i do czego wykorzystujemy je dzisiaj. Na te pytania odpowiadał dr hab. inż. Wojciech Depczyński kierownik laboratorium radiografii i tomografii komputerowej CENWIS Politechniki Świętokrzyskiej. To unikatowe miejsce w Europie i na świecie, gdzie możliwe są badania, niedostępne w innych laboratoriach.


Tajne komplety
Tajne komplety episode artwork
05/04/2026

Podczas II wojny światowej polscy nauczyciele, którzy prowadzili tajne nauczanie ryzykowali wywózką do obozu koncentracyjnego i śmiercią. O bohaterach z naszego regionu, którzy mimo ogromnego ryzyka kształcili młodych ludzi, uczyli ich historii Polski, pozwalali zdawać maturę, a nawet ukończyć studia, opowiada profesor Adam Massalski, historyk z Instytutu Pamięci Narodowej.


Metrologia w Kielcach
Metrologia w Kielcach episode artwork
03/21/2026

Komorę akustyczną i wiele innych atrakcji Świętokrzyskiego Kampusu Laboratoryjnego Głównego Urzędu Miar przybliżył profesor Jacek Semaniak, prezes GUM. Rozmawialiśmy o tym, czy inwestycja na kieleckim Telegrafie da impuls do rozwoju gospodarczego miasta i regionu. Mówiliśmy też o planach budowy kolejnych laboratoriów.


Mała retencja przed wiekami
Mała retencja przed wiekami episode artwork
03/21/2026

Profesor Tomasz Kalicki, geomorfolog i geoarcheolog z Instytutu Geografii i Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jana Kochanowskiego opowiada o tym jak przed wiekami mieszkańcy województwa świętokrzyskiego dbali o małą retencję i chronili się w ten sposób przed powodziami. Przy okazji wykorzystywali siłę wody do obsługi m.in. młynów czy maszyn hutniczych.


Metrologia w Kielcach
Metrologia w Kielcach episode artwork
03/21/2026

Profesor Tomasz Kalicki, geomorfolog i geoarcheolog z Instytutu Geografii i Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jana Kochanowskiego opowiada o tym jak przed wiekami mieszkańcy województwa świętokrzyskiego dbali o małą retencję i chronili się w ten sposób przed powodziami. Przy okazji wykorzystywali siłę wody do obsługi m.in. młynów czy maszyn hutniczych.


Samochody elektryczne
Samochody elektryczne episode artwork
03/21/2026

Czy samochody elektryczne to przyszłość i co blokuje rozwój elektromobilności – to tematy poruszane w tym odcinku DNA. Gościem programu był profesor Rafał Jurecki, kierownik Katedry Pojazdów Samochodowych i Transportu na Wydziale Mechaniki i Budowy Maszyn Politechniki Świętokrzyskiej.


Czym jest czwarta rewolucja przemysłowa?
Czym jest czwarta rewolucja przemysłowa? episode artwork
03/13/2026

Czym jest czwarta rewolucja przemysłowa, czy niesie ze sobą więcej szans, czy zagrożeń? Na te pytania odpowiadał doktor inżynier Sławomir Luściński z Wydziału Zarządzania i Modelowania Komputerowego Politechniki Świętokrzyskiej. Mówił też o tym, w jaki sposób kielecka uczelnia przyczynia się do rozwoju Przemysłu 4.0.


Najciekawsze grzyby świętokrzyskich lasów
Najciekawsze grzyby świętokrzyskich lasów episode artwork
03/13/2026

O najciekawszych grzybach świętokrzyskich lasów opowiada profesor Janusz Łuszczyński, mykolog z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego. Przybliżamy grzyby podziemne, ale też maczużniki, wśród których są gatunki potrafiące kontrolować umysł owadów.