Kimyasal Sohbetler

Yağmur sonrası asfalt neden daha kaygan olur? Su, asfalt ve lastik arasındaki görünmez etkileşimlerin arkasındaki kimyayı keşfediyoruz.

Biraz iç döktüm.

2026 Nobel Kimya Ödülü vesilesiyle bu bölümde moleküllerin üç boyutlu dünyasına konuk oluyoruz! Kiralite nedir? Birbirinin ayna görüntüsü olan moleküller neden farklı davranabilir? Küçük bir kimyasal fark nasıl büyüyebilir? Henri B. Kagan ve Kenso Soai'nin çalışmaları üzerinden asimetrik sentezi, doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi konuşuyor; bu kavramların ilaç kimyasıyla ve yaşamın kimyasal kökenleriyle bağlantısını keşfediyoruz.

Bu bölümde soğanın bizi neden ağlattığını konuşuyoruz!

Bu bölümde, sivrisineklerin insanları nasıl bulduğunu ve neden bazı insanları diğerlerinden daha çekici bulduğunu konuşuyoruz.

Bu bölümde orman yangınlarına kimyanın gözünden bakıyoruz. Yangın üçgeninden ağaçların kimyasal yapısına, çam reçinelerindeki uçucu organik bileşiklerden yangın dumanının içerdiği toksik maddelere kadar birçok konuyu konuşuyoruz.

Bu bölümde, son yıllarda çevre ve insan sağlığı açısından en çok konuşulan konulardan biri olan PFAS, yani halk arasında "sonsuz kimyasallar" (Forever Chemicals) olarak bilinen maddeleri konuşuyorum.

Kimyasal Sohbetler’in bu heyecan verici bölümünde, depresyon tedavisinin geleceğine bambaşka bir pencereden, tam olarak "gözlerimizden" bakıyoruz!

Bu bölümde kimyayı biraz tersinden ele alıyoruz. Çözücülere alışmış klasik kimya anlayışının dışına çıkıp mekanokimyayı konuşuyoruz. Sadeleşmenin, temasın ve mekanik enerjinin kimyadaki yerini birlikte keşfediyoruz.

Proteinleri uzaktan kontrol etmek mümkün mü? Bu bölümde, manyetik alan ve radyo frekans sinyalleriyle protein davranışının nasıl değiştirilebildiğini konuşuyoruz. Kuantum kimyasından hücre içine uzanan bu yolculukta, radikal çift mekanizması, floresans sinyaller ve yeni nesil biyo sensörlerin nasıl çalıştığını sohbet havasında keşfediyoruz. Bilim kurgu gibi görünen bu teknolojinin aslında ne kadar gerçek olduğunu birlikte görelim.

Bu bölümde, kimyasal sensörlerin turnusol kağıdından cam pH elektrotlarına, Clark elektrodundan optik sensörlere uzanan yolculuğunu konuşuyoruz. Kimyanın camla, elektrikle ve ışıkla nasıl “konuştuğunu”; ölçmenin, algılamanın ve sinyale dönüştürmenin arkasındaki bilimsel hikâyeyi sade bir dille ele alıyorum.

Renkler gerçekten var mı? Bu bölümde ışığın nasıl renge dönüştüğünü, “siyah”ın neden aslında tam siyah olmadığını ve doğadan ilhamla geliştirilen, şimdiye kadarki en koyu siyah kumaşı konuşuyoruz. Kimya, ışık ve ultrablack bu sohbette buluşuyor.

Bu bölümde Mavi Led'in zorlu bulunuş hikayesinden ve kimyasından bahsediyorum.

Bu bölümde, yosunlar ve diatomlar sayesinde doğanın en küçük canlılarının hem suç mahallerinde hem de gezegenimizin işleyişinde ne kadar büyük roller üstlendiğini keşfettik.

Bu bölümde el kremlerinin kimyasından bahsediyorum.

Bu bölümde, Alice Harikalar Diyarının en dikkat çekici karakterlerinden biri olan Çılgın Şapkacının ardındaki kimyayı, civa(II) nitrat gerçeğini anlattım.

Bu bölümde 2025 Nobel Kimya Ödülü’nden bahsettim!

Kaç yıl oldu saymadım köyden göçeli… Bu bölümde, hem çocukluğumuzun dostu eşekleri hem de onların gizli süper gücünden bahsediyorum.

Bu bölümde Ay tozunun gizemli dünyasına yolculuk yaptık. Ay yüzeyini kaplayan bu ince, keskin ve yapışkan tozun nasıl oluştuğunu, astronotların üzerinde bıraktığı etkileri ve neden uzay araştırmaları için büyük bir sorun oluşturduğunu anlattım. Tozun mikroskobik cam benzeri yapısından solunum yollarına zarar verme riskine kadar, Ay keşiflerinde neden bu kadar dikkatle incelendiğini birlikte keşfettik.

Hepimiz yaşlanıyoruz. Peki bu sürecin kimyasal perde arkasında neler var? Telomerlerden serbest radikallere, kollajenden genetik araştırmalara kadar yaşlanmanın bilimsel yönüne keyifli bir yolculuk yapıyoruz. Ama sadece bilim değil; biraz da felsefe, biraz da hayatın tadını konuşuyoruz. Çünkü bazen yaşlanmak da güzeldir…

Bu bölümde sizlere bilimin yepyeni bir keşfini anlatıyorum: Eksitonik Yalıtkan! Kuantum dünyasının bu gizemli yeni fazını gelin birlikte keşfedelim.

Bu bölümde terin sırlarını keşfettik: Sıcak yaz günlerinde ve fiziksel aktiviteler sırasında vücudumuzu nasıl serinlettiğini, içinde hangi gizemli molekülleri taşıdığını, kültürel farklılıklarımızı ve ter kokusunun neden her kişide farklı olduğunu konuştuk.

Bu bölümde, içe dönüklük ve dışa dönüklüğün sadece kişilik meselesi olmadığını, beynimizin kimyası ve yapısının bu farkları nasıl şekillendirdiğini konuşuyoruz. Asetilkolinden dopamine, retiküler sistemden gri maddeye kadar uzanan keyifli bir beyin turuna çıkıyoruz

Bu bölümde saçların yapısından, içeriğinden, boyalardan bahsediyor saçların psikolojik sosyal etkilerine değiniyorum.

Bu bölümde halkın doğayla kurduğu binlerce yıllık ilişkinin bilgeliğini anlatıyor, konu hakkında örnekler veriyorum.

Bu bölümde mutluluğun peşine düştük. Mutluluğu nasıl tanımladığımızdan, onu yakalayamadığımızda ne hissettiğimize kadar duygusal tarafına değindik. Sonra işin bilimsel yönüne geçtik ve mutluluğun kimyasal kahramanlarını tanıdık.

Mutluluk nedir, gerçekten sadece hissettiğimiz bir duygu mu… yoksa beyin kimyamızın bir oyunu mu? Bu bölümde mutluluk hormonlarının perde arkasına göz atıyoruz.

Unutmak mı zor, hatırlamak mı daha ağır? Fil hafızalı olmak ister miydiniz? Yağmur Adam’dan meyve sineklerine, zebra balıklarından beyin bahçıvanı mikroglialara uzanan bu bölümde, hafızayı güçlendirme çabalarını, hafıza haplarını ve unutmanın aslında neden bir lütuf olabileceğinden bahsediyorum.

18. yüzyıl Sırbistan’ında geçen bir vampir salgını, mezardan kalkanlar ve bilimsel açıklamalarla çözülmeye çalışılan korkular... Porfiriya hastalığı, sarımsak, güneş ışığı ve kanla ilişkilendirilen efsaneler nasıl doğdu? Vampir mitlerinin ardındaki kimyasal gerçeklik ne olabilir? Hepsi ve daha fazlası Kimyasal Sohbetler’in bu bölümünde!

Bu bölümde tütünden, içeriğindeki kimyasallardan ve sosyal, psikolojik etkilerinden bahsediyorum.

Güneşin görünmeyen ama etkisi büyük yüzü: UV ışınları! Bu bölümde UV’nin DNA’ya etkisinden güneş kremlerine, banknotlardaki gizli detaylardan, foto-kromik camlara kadar ışığın kimyasal oyunlarını keşfediyoruz.

Bu bölümde, ıspanağın demir içeriğiyle ilgili yıllardır süregelen efsaneyi inceliyor, bir hesap hatasının nasıl büyük bir yanılgıya yol açtığını anlatıyorum. Ayrıca, demirin vücudumuzdaki rolünü ve beslenmede neden önemli olduğunu ele alıyorum.

Bu bölümden amberden bahsediyorum.

Bu bölümde Mertcan Cengiz'in Flor adlı kitabından bahsediyor ve florun hayatımızdaki yerinden, envai çeşit kullanım alanlarına değiniyorum.

Bu bölümde kahvenin tarihsel yolculuğundan, bir fincanın içindeki kimyasal zenginliğe kadar uzandık. Kafein ve teobromin gibi bileşiklerin bedenimize etkilerini konuştuk, farklı demleme yöntemlerinin aromaya nasıl yön verdiğini keşfettik.E hadi, kahveni al, birlikte moleküllerin izini sürelim!

Bu bölümde, her gün farkında olmadan alıp verdiğimiz nefeslerimizin aslında ne kadar çok şey anlattığını keşfediyoruz. Alkol testinden, kanser taramasına, nefesimizdeki moleküllerin bize hem bedenimizin iç dünyasını hem de çevremizle etkileşimimizi nasıl anlattığından bahsediyorum.

Bu bölümde, bir denizanasından keşfedilen ve yeşil ışık saçan GFP proteininin bilimde ve ayrıca sanatta nasıl devrim yarattığını anlatıyorum.

Bu bölümde müsilajlardan, nasıl oluştuklarından, kimyasal yapılarından ve deniz canlılarına, bizlere olan etkilerinden bahsediyorum. Bilimsel hem de toplumsal yönleriyle bu çevresel krizi konuşuyor, çözüm önerilerine de değiniyorum.

Bu bölümde başta balonlarda olmak üzere envai çeşit yerde kendisine yer bulan Helyum gazından, kullanım alanlarından bahsediyorum.

Bu bölümde, 8 Mart'a özel Kimya biliminin gelişiminde rol almış kadınların buluşlarına değiniyorum.