TẢN MẠN NINH BÌNH

Tùng! Tùng! Tùng... Theo ta suốt những năm tháng tuổi thơ là âm thanh của tiếng trống trường thân thương - thứ âm thanh gắn với biết bao kỷ niệm buồn vui tuổi học trò. Nhớ ngày vào lớp 1, khi tiếng trống trường vang lên rộn rã, các cô cậu học trò ngày đầu tiên đi học đều ngỡ ngàng, ngơ ngác. 

Tháng Mười có lẽ là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm. Nắng trong vắt như thủy tinh chảy tràn trên màu lá mơ phai. Phố dịu dàng với sương sớm mỏng manh như lụa bảng lảng trên mái ngói rêu phong, với heo may se lạnh gọi về bao ký ức.

“Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào. Tình mẹ tha thiết như dòng suối hiền ngọt ngào. Lời mẹ êm ái như đồng lúa chiều rì rào. Tiếng ru bên thềm trăng tà soi bóng mẹ yêu”… (Lòng mẹ - Y Vân), những câu hát ấy, không biết đã bao lần trong giấc ngủ chập chờn thời thơ bé mẹ đã hát cho tôi nghe.

Mặt trời đỏ ối, treo lửng lơ trên bụi tre đầu làng rồi nhẹ nhàng vượt qua những đám mây trườn dần lên lưng chừng trời.

“Chỉ còn mùi hoa sữa nồng nàn trong căn pḥòng nhỏ. Đêm cuối thu trăng lạnh mờ sương. Chỉ còn nỗi im lặng phố khuya. Không gian dạ hương sâu thẳm” (Im lặng đêm Hà Nội - Phú Quang)...

Mỗi độ thu về, khi heo may se lạnh nhuộm thắm lá lộc vừng trước ngõ, hương cốm nếp lại lan tỏa khắp xóm làng, phảng phất trong từng căn bếp nhỏ.

Có những khoảnh khắc trong năm thật khó gọi tên, như tiếng ngân dài của một bản nhạc vừa dứt đã chạm ngay vào nốt tiếp theo. Không ngừng nghỉ mà cũng chẳng tách rời. Giữa hạ và thu chính là khoảnh khắc ấy...

Trong ký ức của những người con sinh ra và lớn lên từ làng đều mang theo những hình bóng thân thuộc. Đó là con đường vàng óng, thơm nức rạ rơm vào vụ gặt; là khoảng ao trong vắt soi bóng mây trời; là lối ngõ xanh mướt màu cây lá; là dải khói lam chiều vấn vít bay lên từ mái bếp thâm nâu… Với riêng tôi, cổng làng chính là một nét hồn quê, là chiếc cầu nối giữa cuộc

Có những sớm mai, khi mở cửa tôi bắt gặp mùa thu đang về rất khẽ ngoài hiên. Không ồn ào, không gõ cửa, chỉ là chút gió se se phả vào mặt, mùi cốm thoảng đâu đó và vệt nắng nghiêng nghiêng như ai đó đặt xuống lòng phố một chiếc khăn voan mỏng.

Mới hôm qua, cái nắng cuối hạ còn chói chang gay gắt. Vậy mà chỉ sau một đêm mưa, thu đã về mang theo hơi lạnh se sắt của gió heo may và làn hương dịu dàng của hoa sữa đầu mùa quyện trong sương sớm.

Đó là cách người dân quê tôi gọi những cơn mưa rào mùa hạ bất chợt đến rồi đi giữa những ngày hè nắng nóng, oi nồng, ngột ngạt.

 Nếu ai có hỏi mùa nào là mùa những đứa trẻ thôn quê thế hệ 7X, 8X chúng tôi ngày ấy thích nhất trong năm. Câu trả lời luôn luôn là mùa hạ. Mùa hạ, chúng tôi tạm xa mái trường về nghỉ hè giúp đỡ gia đình và được vui chơi thỏa thích. Mùa hạ, vụ gặt liền với vụ cấy, công việc nhà nông vô cùng bận rộn, khẩn trương... 

Rằm tháng bảy, trăng tròn vành vạnh. Ánh trăng trong xanh, dịu dàng mơn trớn những nếp nhà, tung tẩy nghịch đùa cùng gió. Bà Thương ngồi một góc mé sân. Mỏ tóc nhòa lẫn với ánh trăng, bóng trăng ôm lấy bóng người đàn bà gầy khô, bé nhỏ.

Trưa mùa hè mưa dài miên man, nằm trong nhà Hạnh nghe thấy từ chiếc radio cũ kỹ giọng ai ngâm những câu thơ rất ngọt: “Gì sâu bằng những trưa thương nhớ. Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!” 

Chiều mưa bay lất phất, giữa dòng người vội vã trên đường phố trở về nhà. Mai bỗng khựng lại khi thấy mùi khói thoảng thơm hương đồng bãi từ hàng bán ngô nướng quạt bằng than hoa nơi vỉa hè, làn khói mỏng manh bay lên trong bóng chiều đang dần sẫm lại, không nồng không cay, nhưng khiến mắt cô chợt nhòe đi.

Mỗi khi thấy mệt mỏi vì guồng quay của công việc và cuộc sống ở chốn thị thành ngột ngạt người, xe và khói bụi, tôi thường trở về làng chài ven biển, nơi tôi đã từng sống những năm tháng tuổi thơ êm đềm...

Có những dòng sông không chỉ chảy qua miền đất, mà còn lặng lẽ len vào tâm khảm con người, như sông Hồng đỏ nặng phù sa, sông Đáy lững lờ in bóng hoàng hôn, hay sông Châu Giang đang đưa nhịp chèo. Từ bao đời nay, những dòng sông ấy vẫn âm thầm nối liền bao miền đất, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình.

Tháng sáu khe khẽ gõ cửa bằng tiếng ve râm ran, bằng những tia nắng đầu mùa vừa chói trang, vừa tha thiết, gió hạ len qua ô cửa sổ thổi bay vài cánh phượng đỏ rơi trên bàn phím cũ, bầu trời dường như cao hơn, nắng như trải dài hơn và lòng người dường như cũng xốn xang hơn. Với những người làm báo, tháng sáu không chỉ là khoảnh khắc trong mùa, đó còn là dấu mốc thờ

Hạ về, vạn vật bừng sáng với  những tia nắng mới đầu mùa vàng óng ả, trong trẻo, lấp lánh và tinh khôi tràn ngập khắp không gian, trên tầng cao những áng mây trắng lững lờ trôi, bầu trời xanh ngắt như đang ngân vang một niềm vui sâu thẳm, gió nhẹ nhàng mơn man, tiếng chim thánh thót ngân nga mang theo một cảm xúc lạ kỳ…

Mỗi mùa trong năm đều mang đến đất trời một mùi hương rất riêng, nếu như Thu gợi nhớ bằng hương hoa sữa nồng nàn, Đông vấn vương với cái lạnh buốt của gió bấc, Xuân về thơm nồng những sắc hoa, thì Hạ mùa rực rỡ nhất trong năm lại không có một mùi hương không rõ ràng, nhưng ai đã từng đi qua chẳng thể nào quên.

Không biết từ bao giờ, cái mùa yêu thương ấy đã hằn sâu trong ký ức tôi, trở thành một phần tuổi thơ không thể quên. Mỗi độ tháng sáu về, cả bầu trời kỷ niệm cũng ùa về trong tôi, dịu dàng như cơn gió đầu hạ, len lỏi vào tim, gọi tên tha thiết-mùa lạc.

Mỗi lần về thăm quê, tôi thích cảm giác được rong ruổi đạp xe trên con đường làng mỗi buổi chiều khi hoàng hôn buông tím ngắt không gian. Con đường lượn giữa cánh đồng hai bên đường những khóm xuyến chi dại khẽ lay động, khoe sắc trắng tinh khôi trong làn gió nhẹ trước khi lụi tàn trong cái nóng như thiêu đốt của hè. 

Có những khoảnh khắc trong đời khiến ta chỉ muốn dừng chân lại lặng lẽ hít một hơi thật sâu mùi hương của cỏ cây, nghe thật kỹ thanh âm trong veo của thiên nhiên và để mặc lòng mình trôi theo một điều gì đó dịu dàng. Như lúc này đây, giữa mùa hè rực nắng khi ta đứng giữa đại ngàn Cúc Phương ngỡ như vừa bước chân vào một giấc mơ dịu ngọt nơi hàng vạn cánh bướm bay lượn n

Không biết có cái duyên cái cớ gì tôi thường thích những màu hoa sắc tím. Tôi thương lắm một bằng lăng bên sân trường ngập nắng. Tôi lại thích ngắm nhìn những bông hoa ly tím ngát bên vườn. Và rồi tôi lại nao nao khi bắt gặp một dòng sông tím lục bình trôi. Từng chiếc lá xanh thẫm xòe to như bàn tay. Màu hoa biêng biếc dư...

 Hạ về! là khi những tia nắng vàng óng áng tải tràn lan trên khắp các con ngõ, nẻo đường. Hạ về! cũng là lúc khúc ca ve ngân vang liên hồi, như một bản nhạc bất tận vang vọng giữa buổi trưa nồng oi ả. Bầu trời mùa hạ cao vời vợi, thỉnh thoảng điểm xuyết những vệt mây trắng bồng bềnh, tựa những con thuyền bông khổng lồ đang du ngoạn. 

Có những mùa trong năm không chỉ đơn thuần là sự chuyển giao của đất trời mà còn là khoảnh khắc đánh thức những ký ức xưa cũ, nơi lòng người rộn ràng theo nhịp trống hội, nơi những ánh đèn lung linh trong đêm lễ thắp lên bao niềm tự hào quê hương. Mùa lễ hội đến mang theo bao háo hức, nôn nao như một lời hẹn ước từ ngàn xưa vọng về.

Tháng tư. Từng sợi nắng mỏng như tơ nhện đã vương hồng lên mái bếp. Mẹ bảo, đấy là nắng non buổi sớm sau những ngày mưa xuân, mưa bụi. Nắng non khiến con người ta rạo rực, ấm áp hơn nhờ các mối tương giao, hòa quyện giữa vạn vật đất trời. 

Bóng chiều về vướng vít nơi ngọn cau cuối ngõ. Hoàng hôn đổ dài trên những mo cau đứng tuổi, gió lấp loáng gọi mây trời sắp đóng cửa cài then. Chiều về mang lại cho tâm hồn người nhiều nỗi ưu tư lắng đọng, để tìm về những yêu thương. 

Cuối xuân thời tiết ẩm ương quá. Mưa vừa mới lây rây rắc bụi se se lạnh, thế mà chỉ lát sau trời đã hưng hửng nắng, hiu hiu gió ấm. Thiên nhiên vừa nồng nàn tinh khôi vừa nhạt nhòa sương khói khiến cho lòng người lúc vật vã suy tư khi lại tĩnh lại trong trẻo ngây thơ như giọt sương mai buổi sớm. Chợt thấy trong cái tiết giao mùa, lòng người chung chiêng đ