Okul Zili

5 Ekim Dünya Öğretmenler Günü’nde Okul Zili’nde, okul ile hayat arasındaki ilişkiye öğretmenlerin sözleriyle,ürettikleriyle bakıyoruz.

Sezin Okulu Tohum Çemberi’nden Özge İnciler, Ezgi Alaçam ve Kerime Alabay’ın geliştirdiği üç projeden yola çıkarak kültürlerarası diyaloğu, geleceğin mesleklerini ve küçük yaşlardan itibaren kazanılan yaşam becerilerini ele alıyoruz.

Çocukların okulda öğrendikleri hayatla nasıl buluşur? Öğretmenler bu buluşmaya nasıl alan açabilir?
 

Ebeveynlere kendilerini daha suçlu hissettirmek için sürekli “travma” kavramını istismar eden uzmanların önerilerinin aksine, erken çocukluk döneminde çocuğa sunabileceklerimiz; düzenli uyku, koşulsuz sevgi ve güvenli bir ortamın ötesinde aslında oldukça sınırlı.

Devasa bir endüstriye dönüşen ebeveynlik alanında, anne babaların kendi travmaları ve çocuklarına zarar verme kaygıları, pazarlamanın en hassas ve en kolay istismar edilen alanlarından biri hâline gelmiş durumda.

Konuğumuz Doç. Dr. Emre Er ile "Kaygılı Veliler Çağı" kavramı üzerine konuşuyoruz. 

PISA 2025 bize dünyadaki 15 yaşındaki çocukları hakkında ne söylüyor?

91 ülke ve ekonomiden 760 binden fazla öğrencinin katıldığı PISA 2025’i, Servet Altan’la birlikte sıralamaların ötesine geçerek ele alıyoruz. Okuma becerilerindeki gerilemeden okula aidiyete, değişen öğrenme alışkanlıklarından yapay zekâ kullanımına uzanan büyük resmi konuşuyor; ardından Türkiye’ye yakından bakıyoruz. 

Yeni eğitim yılının ilk programına, okulun belki de en temel sorusuyla başlıyoruz: Çocuk nasıl öğrenir?

Konuğumuz yıllardır öğrenmenin doğası, öğretim tasarımı ve eğitim teknolojileri üzerine çalışan; ODTÜ Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Soner Yıldırım. 

Konuğumuz Ege’nin hikâyelerini sinemaya taşıyan yönetmen ve senarist Yüksel Aksu ile çocukluğundan okul sıralarına, öğretmenlerinden hayal dünyasına uzanan bir yolculuk ile geçmişin izlerini sürüyoruz.  

Konuğumuz müzisyen ve Apaçık Radyo programcısı Muammer Ketencoğlu ile Tire’den İzmir ve Gaziantep’teki yatılı körler okul yıllarına, müziğe yönünü veren öğretmenlerinden Boğaziçi Üniversitesi’ne uzanan eğitim hikâyesini konuşuyoruz.  

Konuğumuz 1960’ların sonundan bu yana Türkiye’de müzik yayıncılığına yön veren; radyo ve televizyon programcısı, yapımcı, yönetmen ve müzik kültürü arşivcisi İzzet Öz ile Ankara’ya, 1950, 1960’ların okul sıralarına doğru küçük bir yolculuğa çıkıyoruz. 

Konuğumuz müziğiyle olduğu kadar sözüyle, edebiyatla kurduğu bağla da sanat dünyamızda kendine özgü bir yerde duran Jehan Barbur ile okul sıralarına doğru küçük bir yolculuğa çıkıyoruz.  

Konuğumuz spor dünyasının ve Apaçık Radyo dinleyicilerinin yakından tanıdığı Bağış Erten ile 80’li yıllarda başlayan, Antep’ten İstanbul’a, ilkokuldan yatılı okula uzanan bir yolculuğa çıkıyoruz.  

Okul Zili: Yaz Kuşağı'nda kültür sanat dünyamızdan konuklarımızla sınıfa ilk adım attıkları günü, öğretmenlerini, okul yollarını, çantalarını, unutamadıkları dersleri, sıralarda bıraktıkları izleri ve hayatlarına yön veren okul anılarını konuşuyoruz 

Konuğumuz yazar Barış İnce ile İzmir’e, 90’lı yıllara bir yolculuk yapıyoruz. 

Okul Zili: Yaz Kuşağı'nda Berlin’de yaşayan rap müzik sanatçısı Ezhel ile ilkokuldan başlayarak eğitim hayatını ve onda bıraktığı izleri konuşuyoruz.  

Çoğu başarı hikayesinin bir zamanlar okul yolunda yürüyen, sınıfta heyecanlanan, öğretmeninden duyduğu bir cümle ya da teneffüste birlikte koştuğu arkadaşlarıyla yaşadığı bir deneyimle hayatı değişen bir çocuğun hikâyesi vardır. Okul Zili yaz serisinde sanat, spor, edebiyat, bilim ve medyanın tanınmış isimlerini çocukluklarına davet ediyoruz. Konuklarımızla kariyerlerini değil, ilk okul günlerini, sınıfa ilk adım attıkları günü, öğretmenlerini, okul yollarını, çantalarını, unutamadıkları dersleri, sıralarda bıraktıkları izleri, çocukluk hayallerini ve hayatlarına yön ver...

Çoğu başarı hikayesinin bir zamanlar okul yolunda yürüyen, sınıfta heyecanlanan, öğretmeninden duyduğu bir cümle ya da teneffüste birlikte koştuğu arkadaşlarıyla yaşadığı bir deneyimle hayatı değişen bir çocuğun hikâyesi vardır. Okul Zili yaz serisinde sanat, spor, edebiyat, bilim ve medyanın tanınmış isimlerini çocukluklarına davet ediyoruz. Konuklarımızla kariyerlerini değil, ilk okul günlerini, sınıfa ilk adım attıkları günü, öğretmenlerini, okul yollarını, çantalarını, unutamadıkları dersleri, sıralarda bıraktıkları izleri, çocukluk hayallerini ve hayatlarına yön ver...

Konuğumuz felsefeci Metin Bayrak ile çocuklara sürekli cevap vermek yerine doğru soruları sormanın neden önemli olduğunu, ekranların ve anlatıların çocukların hayal gücü üzerindeki etkisini, birlikte kitap okumanın düşünme kültürünü nasıl beslediğini ve değişen yaşam biçiminin çocukların muhakeme becerilerini nasıl dönüştürdüğünü konuşuyoruz. 

Konuklarımız Şehir Dedektifi Kent, Çevre ve Sanat Derneği’nden kent plancısı Gizem Kıygı ve mimar İpek Kay ile çocukların yaşadıkları kentte söz sahibi olma hakkını konuşuyor; deprem sonrası Adıyaman’da yürütülen çalışmalardan hareketle çocukların kenti nasıl deneyimlediğini, oyun ve katılımın kent yaşamını nasıl dönüştürebileceğini ele alıyoruz.  

Konuğumuz eğitimci yazar Dr. Tufan Çapar ile pozitif bir okul ikliminin nasıl oluştuğunu konuşuyor; okul ikliminin öğrencilerin öğrenmesine, iyi olma hâline ve akran zorbalığının önlenmesine etkisini ve daha fazlasını ele alıyoruz.  

Konuğumuz eğitimci yazar Müjdat Ataman ile çocukların okulu sevmeme nedenlerini konuşuyor; 'Bugünkü okul sistemi çocukları hangi alanlarda sıkıştırıyor?' ve 'Okul neden çocukların akademik ve sosyal duygusal ihtiyaçlarını karşılayamıyor?' sorularını masaya yatırıyoruz.  

Konuğumuz Mutfak Sanatları Akademisi’nin (MSA) Kurucu Ortağı Sitare Baras ile 'Yemek yapmak bir tarifi uygulamaktan mı ibaret, yoksa çocukların yaşam boyu kullanacakları önemli bir beceri mi?' sorusu üzerinden gıda okuryazarlığı, çocukların yiyeceklerin kaynağını öğrenmesinin önemi, mevsimsel beslenme, mutfak hijyeni ve gıda güvenliği, gıda israfını azaltma ve sürdürülebilirlik bilinci gibi başlıkları ele alıyoruz. 

Günümüzün hızlı, belirsiz, rekabetçi ve yapay zekâ destekli dünyasında öğrencilerin yalnızca daha çok bilgiye değil, daha sağlıklı öğrenme zihniyetlerine de ihtiyacı var.

Öğrenme zihniyetleri ve azmin öğretmeye etkisini konuğumuz Dr. Servet Altan ile konuşuyoruz. 

Son yıllarda çocuklarını yurtdışında okutmak isteyen ailelerin sayısı hızla artıyor. Daha iyi eğitim, güçlü bir gelecek ve yeni fırsatlar arayışı çok konuşuluyor; ama bu büyük kararın ruhsal hazır oluş yönü çoğu zaman geri planda kalıyor. Bir genç sadece akademik olarak hazırlanarak başka bir ülkede yaşamaya hazır sayılabilir mi?

Konuğumuz psikolog ve psikanalist Funda Akkapulu ile yurtdışında eğitimin ruhsal hazırlığını konuşuyoruz. 

Konuğumuz Ankara Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü öğretim üyesi Ezgi Fındık ile Montessori yaklaşımını; sosyal medyada gördüğümüz estetik çocuk odalarının ötesinde, çocukla kurulan ilişkinin dili, bebeklikte güven, bağımsızlık, sınırlar, oyun ve keşif üzerinden konuşuyoruz; ebeveynliğin performatif bir alana dönüştüğü bu dönemde çocuğun ihtiyaçlarını gören ve etik bir ilişki kuran bir ebeveynliğin önemini ele alıyoruz. 

 Konuğumuz Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Gökhan Karaosmanoğlu ile eğitimde forum tiyatroyu konuşuyoruz.

🔹Forum tiyatro öğrencilerin yalnızca izleyen değil, müdahale eden ve birlikte çözüm arayan öznelere dönüşmesini nasıl sağlıyor? 

🔹Okullarda zorbalık, ayrımcılık, akran ilişkileri ve çatışmalar üzerine düşünmek için nasıl bir alan açıyor?

Yaratıcı drama, eleştirel düşünme ve katılımcı eğitim yöntemleri üzerine çalışan Gökhan Karaosmanoğlu ile tiyatronun eğitimdeki dönüştürücü potansiyelini tartışıyoruz. 

Konuğumuz Bayetav Okulları’ndan öğretmen İlayda Kipalev Tan ve öğrenciler Zeynep ile Ege Erdem ile birlikte Hatay’da hayata geçirilen “Çakılkent: Düşler Kenti” sosyal sorumluluk projesini konuşuyoruz. Deprem sonrası bir bölgede “yardım etmek” yerine birlikte üretmenin, temas kurmanın ve dayanışmanın ne anlama geldiğini; sahada yaşanan deneyimleri ve öğrencilerin gözlemlerini ele alıyoruz.  

Geçtiğimiz hafta Urfa ve Maraş’ta yaşanan okul saldırılarını , toplumsal ve yapısal boyutlarıyla ele almıştık; bu hafta da aynı yerden devam ediyor ve odağımızı çocuk psikolojisine çeviriyoruz.

🔹Okul saldırıları bir çocuğun dünyasında neyi sarsar? 

🔹Güven duygusu nasıl kırılır, yeniden kurulabilir mi? 

🔹Şiddetin sürekli görünür olduğu bir ortamda çocuklar dünyayı nasıl algılar?

Konuğumuz sosyal psikolog Erdal Kozan ile şiddetin çocukların ruhsal dünyasındaki izlerini ele alıyoruz. 

Geçtiğimiz hafta Urfa ve Maraş’ta, okul saldırıları hepimizi derinden sarstı. Bu nasıl mümkün oluyor? Ve çocuklar neden en güvende olmaları gereken yerlerden birinde, okulda bile güvende değil?

Bir yandan bu tür bir şiddet ortamının çocukların ruhsal dünyasında neye karşılık geldiğini, güven duygusunun nasıl zedelendiğini konuşmak gerekiyor; diğer yandan da okulların ve eğitim sisteminin bu tablo içindeki yerini, sorumluluğunu ve sınırlarını konuşmak.

Tam da bu yüzden bu meseleyi hem sosyal psikolo...

Konuğumuz ODTÜ Siyaset Bilimi Öğretim görevlisi Onur Eylül Kara ile çocuk korkusu üzerinden korkunun duygusal olduğu kadar politik bir araç olarak nasıl işlediğini; çocuklukta kurulan korku rejiminin yetişkinlikteki iktidar ilişkileriyle nasıl kesiştiğini tartışıyoruz.

Konuğumuz uzman psikolojik danışman Seçil Akaygün Cüntay ile çocukların kendilerini tanıma, duygularını yönetme ve sağlıklı ilişkiler kurma becerilerini ele alıyor; sosyal duygusal öğrenmenin okul hayatındaki yeri, öğretmenin ve ailenin rolü ile birlikte, bugünün belirsizlikleri içinde çocukları nasıl güçlendirebileceğimizi konuşuyoruz. 

🔹Sosyal sorumluluk, sosyal etki, sosyal dönüşüm ve sosyal girişim gibi kavramlar okul ortamında ne ifade ediyor? 

🔹Okullarda yapılan sosyal etki odaklı projeler gerçekten dönüşüm yaratıyor mu, yoksa sadece iyi görünmeye mi hizmet ediyor?

Konuğumuz sosyal fayda iletişimi uzmanı Rauf Kösemen ile kavramları netleştiriyor; okulların bu alandaki yaklaşımını eleştirel bir gözle değerlendiriyor; eğitimciler için daha etkili ve dönüştürücü bir yol mümkün mü birlikte tartışıyoruz.

Konuğumuz cinsellik eğitmeni ve danışmanı Efsun Sertoğlu ile çocukların bedensel söz hakkını konuşuyoruz.

🔹Çocuklara “bedenin sana ait” fikri nasıl benimsetilir?  

🔹Çocukların “hayır deme hakkı” yetişkinlerle ilişkilerde nasıl korunur? 

🔹Okullar ve ebeveyn öğretmenler çocukların sınırlarını ve mahremiyetini gözetmek için ne yapabilir? 

Son dönemde giderek daha sık gündeme gelen okulda şiddet olaylarını, okulun öğretmen ve öğrenciler için nasıl daha güvenli bir alan haline geleceğini ve okulun çocuk korumadaki rolünü konuğumuz Hümanist Büro kurucularından ve çocuk hakları üzerine çalışan bir hukukçu olan Seda Akço ile ele alıyoruz.  

Konuğumuz Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. Burak Doğangün ile çocuk ve ergenlerde dikkat konusunu konuşuyor; dikkatin yalnız bilişsel olarak değil, ruhsal olarak da ne anlama geldiğini, DEHB’nin ne olduğunu ve ne olmadığını, dijital araçların dikkat gelişimini nasıl etkilediğini ele alıyoruz.  

Konuğumuz Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Gökhan Karaosmanoğlu ile siber zorbalığın dinamiklerini; sosyal medya kültürü – beğeniler, takipçi sayıları, görünürlük – ergenler  arasında yarattığı güç hiyerarşilerini tartışmaya açıyor; zorbalığın sadece mağdur ve sorumlu değil; seyreden/izleyen açısından da ele alındığı bir perspektif sunuyoruz. 

Konuğumuz gazeteci ve yazar Tuğçe Tatari ile son kitabı Gençler Nereye: Bir Kuşağın Peşinde üzerine bir araya gelirken; Türkiye’nin farklı şehirlerinden gençlerle yaptığı kapsamlı görüşmelere dayanan ve gençlerin gündelik yaşamlarını, gelecek kaygılarını, hayatta kalma mücadelelerini ve bu ülkeyle kurdukları bağı ortaya koyan kitabın eğitim boyutunu özel olarak ele alıyoruz. 

Konuğumuz Talebeyiz.biz Derneği kurucularından, eğitimci Sonel Balkan ile 6 Şubat depremlerinin yıl dönümünde Hatay Arsuz’da gençlerin kurduğu Sanat Elçileri Topluluğundan yola çıkarak, 'Cam gibi değil, Kum gibi' diyerek tarif edilen bir topluluk olma halini konuşuyoruz.  

Konuğumuz öğretim tasarımcısı ve öğretim teknolojileri uzmanı Mona Altundemir ile “Öğretim tasarımı içerik hazırlamaktan ibaret mi?”, “Dijital çağ gerçekten nasıl bir öğrenme dönüşümü yaratıyor?”, “Teknoloji öğrenmeyi ne zaman güçlendirir, ne zaman engeller?” gibi soruların peşine düşüyor; öğrenciyi merkeze alan öğrenme deneyimlerinden öğretmenin dönüşen rolüne, hazır dijital içeriklerden yapay zekâ destekli araçlara, ölçme-değerlendirmeden eğitimdeki eşitsizliklere uzanan kapsamlı bir sohbet gerçekleştiriyoruz.  

 Konuğumuz eğitimci-yazar Müjdat Ataman ile karne ve akademik başarı üzerine konuşuyoruz.

🔹Karne ne anlatır, ne anlatmaz?
🔹Akademik başarıyı nasıl tanımlamalıyız?
🔹Veliler çocuklarını başarı baskısı kurmadan nasıl destekleyebilir? 

Konuğumuz eğitimci-yazar Tufan Çapar ile eğitimde özel yetenekli çocukları konuşuyor; kendisinden 'Zaten başarır' denilen çocukların görünmeyen ihtiyaçlarını, özel yeteneğin akademik başarı dışındaki alanlarını ve nasıl bir eğitim yaklaşımının etkili olacağını dinliyoruz.

Koç Üniversitesi öğretim görevlisi, uzman psikolojik danışman Ezgi Özkök Yılmaz ile “yaşam becerileri”nin ne olduğunu, nasıl geliştiğini ve neden bugün her zamankinden daha hayati hale geldiğini ele alıyor; aileden okula, akran ilişkilerinden üniversite yıllarına; karar verme, sınır koyma, dayanıklılık ve duygularla baş etme gibi becerilerin çocukların ve gençlerin hayatını nasıl şekillendirdiğini birlikte düşünüyoruz.

Konuklarımız Özel Sezin Okulu eğitimcileri Merve Solmaz, Nuray Sevinç ve Aybüke Öksüz Coşkun ile okullarındaki Tohum Çemberi deneyimini ve okulu bir topluluk olarak nasıl kurguladıklarını konuşuyor; öğrenci, öğretmen, veli, çalışan, mezun ve tüm paydaşların dahil olduğu bir okul anlayışından ilham aldığımız bir sohbet gerçekleştiriyoruz.  

Konuğumuz Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Emre Er ile dijitalleşmenin eğitimi nasıl dönüştürdüğünü ve bu dönüşümün yarattığı eşitsizlikleri konuşuyor; yapay zekâdan uzaktan eğitime, öğretmen eğitiminden eğitim politikalarına kadar pek çok başlığı dijital eşitsizlik ve eğitimin geleceği perspektifiyle ele alıyoruz.