Sakat Muhabbet

Konuğumuz yazar ve görsel sanatçı İlker Ortaç ile sakat bedenin sanatta ve sinemada temsilini, görünürlük, kırılganlık ve grotesk kavramlarını, toplumsal güzellik normlarını ve sağlamcılığa karşı sanatın dönüştürücü gücünü konuşuyoruz. 

Konuğumuz İstanbul Tiyatro Festivali Programlama Yöneticisi Handan Uzal Dündar ile festivalin erişilebilirlik ve kapsayıcılık çalışmalarını, Engelsiz Bilet uygulamasını ve sağır tiyatro sanatçısı Ramesh Meyyappan’ın Veda Ritüeli adlı oyununu konuşuyoruz. 

Bursa Nilüfer’deki Bizim Bahçe’de 10-11 Ekim tarihlerinde düzenlenen “Eşit Yaşam, Ortak Gelecek” buluşmasından sesler aktarıyor; katılımcılarla erişilebilirlik, engelli hakları, dayanışma ve birlikte yaşam üzerine konuşuyoruz. 

Bu hafta da geçen hafta olduğu gibi 33. Adana Altın Koza Film Festivali’nden bir röportaj ile sesleniyoruz size.

Konuğumuz Altın Koza’dan En İyi Film dahil beş ödül (En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Erkek Oyuncu, Umut Veren Erkek Oyuncu ve Film Yön En İyi Yönetmen) ile ayrılan Bir Arada Yalnız filminin ödüllü oyuncularından Onur Gözeten.

Onur Gözeten ile doğup büyüdüğü Fatih’ten, oyunculuk serüveninden başlayan sohbetimiz Bir Arada Yalnız’ın ileri evre ölümcül bir hastalıkla yaşayan g...

33. Adana Altın Koza Film Festivali sırasında görüşme şansı bulduğumuz sinema emekçilerini konuk ediyoruz.

Bu haftaki konuğumuz ikinci uzun metrajlı filmi Günyüzü ile Adana’dan Yılmaz Güney En İyi Film, En İyi Yardımcı Roldeki Erkek Oyuncu ve En İyi Yardımcı Roldeki Kadın Oyuncu ödülleri ile ayrılan yönetmen Banu Sıvacı. Kendisiyle filmindeki Demans vurgusunu, suç-suçlu-adalet ve hafıza yönlerinden ele alma çabasına giriyoruz. 

Konuğumuz Ahmet Murat Şeyhun ile engellilik deneyimini, eşit yurttaşlık talebini, toplumsal önyargıları ve “acıma” duygusuna karşı sesini duyurma mücadelesini konuşuyoruz.

Konuğumuz Emre Taşgın ile üç yaşını dolduran YouTube kanalından yola çıkarak engellilik alanında hak odaklı yayıncılığı, dijital erişilebilirliği, yapay zekânın sunduğu imkânları ve engellilik meselesinin ana akım medyada daha görünür olmasının önemini konuşuyoruz.

Konuğumuz psikolog ve küratör Çisem Özkan ile Balıkesir’de düzenlenen “To Be or To Bee” sergisini konuşuyor; özel gereksinimli bireylerin üretimlerini farklı ülkelerden sanatçıların eserleriyle bir araya getiren serginin kapsayıcılık, sanat için engelsizlik ve ekoloji eksenindeki yaklaşımını ele alıyoruz.

Konuğumuz Ayrin Erciyas ile engellilerin sivil toplumdaki görünürlüğünü, karar süreçlerine etkin katılımını, dayanışma kültürünü ve erişilebilirliği konuşuyoruz.  

Konuklarımız Seben Ayşe Dayı ve Serim Berke Yarar ile S² Stand Up’ın hikâyesini; engellilik deneyimini mizah ve sistem eleştirisiyle sahneye taşımanın imkânlarını, gösterilerin gördüğü ilgiyi ve engelliliğe dair tabuları mizah yoluyla kırmayı konuşuyoruz.  

Konuğumuz Chicago Üniversitesi’nden akademisyen Fulden Arısan ile otizm ve DEHB tanısı alma deneyimini, nöroçeşitlilik ve engellilik ilişkisini konuşuyor; koklear implant teknolojisi üzerine Türkiye’de yürüttüğü saha araştırmasından hareketle sağırlık, kimlik, dil ve “tekno-sağlamcılık” kavramlarını ele alıyoruz. 

Konuklarımız Eğitimde Görme Engelliler Derneği’nden (EGED) Yasemin Tüney ve İbrahim Koç ile derneğin hak temelli çalışmalarını, erişilebilirlik faaliyetlerini ve EGED Cast’in engellilik alanındaki podcast üretimlerini konuşuyoruz.  

Konuklarımız eski güreşçi Ali Koçak ve ekşi mayalı ekmek üreticisi Murat Demirtaş ile bir araya geliyor; 1982’de geçirdiği trafik kazasının ardından belden aşağı felç olan Koçak’ın güreşten su değirmeni ve balık çiftçiliğine uzanan yaşamına sakatlık, dayanışma, üretim ve hayata tutunma ekseninde konuşuyoruz. 

Sağlamcılığa Karşı Özneler Platformu üyeleri Burak Sarı, Devrim Nesin ve Seda Solaklar ile sağlamcılığın toplumsal, hukuki ve medyadaki yansımalarını konuşuyor; nöroçeşitlilik, özne temsili, erişilebilirlik ve hak savunusunda sözün doğrudan deneyim sahiplerine bırakılmasının önemini ele alırken, anti-sağlamcı mücadelenin ortak dayanışma ve kapsayıcılıkla nasıl güçlenebileceğini tartışıyoruz.

Bir hafta önce kuruluşunu ilan eden Sağlamcılığa Karşı Özneler Platformu’nun üç üyesi Burak Sarı, Devrim Nesin ve Seda Solaklar’ı konuk ediyor; platformun ortaya çıkmasında itici güç olan ve Engelsiz Erişim Derneği bünyesinde faaliyet yürüten Düşün Sorgula Üret Kolektifi’ni, platformun manifestosunda öne çıkan “Makul Olmak Makbul Değildir” sloganını ve manifestoda ağırlıklı olarak ele alınan Sakatlık Çalışmaları ile Delilik Çalışmaları arasındaki kesişimselliği konuşuyoruz.

Konuğumuz Can Kırca ile yapay zekânın erişilebilirlikten çalışma hayatına uzanan etkilerini, görme engelli bireylerin deneyimleri ve teknolojinin sunduğu yeni olanaklar üzerinden konuşuyoruz. 

FIFA Dünya Kupası 2026'yı erişilebilirlik ve engelli temsili açısından ele alıyor; tekerlekli sandalye kullanan Venezuelalı gazeteci Manu Gutierrez'in Lionel Messi başta olmak üzere dünya yıldızlarıyla yaptığı röportajlardan yola çıkarak, spor medyasında kapsayıcılığı, erişilebilirliği ve engelli gazetecilerin görünürlüğünü konuşuyoruz. 

Sakat Muhabbet'te Engelliler Konfederasyonu Genel Başkanı, Hatay Engelli Derneği Başkanı Hüseyin Ateşer ile COP31, iklim adaleti ve 6 Şubat sonrası Hatay'daki durumu konuşuyoruz.

Konuğumuz Bursa Nilüfer Kent Konseyi Engelli Hakları Çalışma Grubu Başkan Yardımcısı Sıraç Erbek ile 2016’da Greta Thunberg’in İsveç’te başlattığı iklim aktivizmi ile tanışma şansı bulduğu ‘Küresel Isınma, İklim Değişikliği, İklim Krizi’ sürecini Kasım ayında Antalya’da gerçekleşecek COP31 Zirvesi perspektifi ve sakatlık alanı bağlamında ele alıyoruz. 

Konuğumuz cam kemik hastası, Adanalı yazar Zekeriya Ünal ile son günlerde sosyal medya hesabında paylaştığı ve hayli ilgi de çeken kitap ve film inceleme videolarına değiniyor; sakat hareketinin Türkiye’deki mevcut durumunu değerlendiriyoruz. 

FIFA 2026 Dünya Kupası kapsamında geliştirilen erişilebilirlik uygulamalarını ele alıyor; sesli betimleme, işaret dili desteği, duyusal odalar, erişilebilir tribünler ve dijital çözümler üzerinden sporun herkes için erişilebilir olup olamayacağını tartışıyoruz.  

Konuğumuz kör hak savunucusu ve araştırmacı Amine Ennur Aksoy ile internet ve dijital teknolojilerin engelli bireyler için ne kadar erişilebilir olduğunu; Türkiye ve dünyadaki dijital erişilebilirlik standartlarını, yapay zekânın sunduğu yeni imkânları ve bilgiye eşit erişimin önündeki engelleri değerlendiriyoruz. 

141 bölümlük yolculuğumuzun muhasebesini çıkarırken; bugüne dek ağırladığımız konukları, Sakat Muhabbet’in uğradığı uluslararası durakları ve dünyanın dört bir yanından sizlere ulaştırdığımız canlı saha kayıtlarını geriye dönüp birlikte değerlendiriyoruz. 

Bayram özel bölümünde konuklarımız Ercüment Gürçay, Kerim Altınok ve Selim Altınok ile kedilerin, kitapların ve müziğin hayatlarındaki yerini konuşuyor; eski bayram anılarından görme engelliler için sesli kitaplara, kitap kulüplerinden edebiyatta kedilerin izlerine uzanıyoruz.  

Demans Pratiği oyununun yazarı, yönetmeni ve oyuncularından birisi olan nörolog Doçent Dr. Armağan Uysal ile bir araya gelerek, Nisan ayının ilk günlerinde Türkiye Alzheimer Derneği Mersin Şubesi’nin 20. yıl etkinlikleri kapsamında Mezitli Kültür Merkezi’nde sahnelenen Demans Pratiği oyunu çerçevesinde Alzheimer farkındalığı üzerine çalışmaları ile birincil ve ikincil bakım verenleri konuşuyoruz. 

DEM Parti Engelliler Komisyonu Eş Sözcüsü Hatice Betül Çelebi, Çınar Belediyesi Eş Başkanı Semra Akyüz ve SAKKAD’dan Berna Yıldız ile birlikte 3 Mayıs’ta ilk kez düzenlenen 1. Diyarbakır Engelliler Onur Yürüyüşü’nden birçok sese kulak veriyoruz. 

Konuğumuz Devrim Deniz İnce ile Mart ayı başında geçirdiği sağ diz altı ampütasyon ameliyatı sonrası deneyimlerini, kayıt gününden bir gün önce gerçekleşen 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nün sakatlar açısından taşıdığı anlamı ve Kuşadası Engelsiz Engelliler Yaşatma Derneği bünyesinde yürütülen çalışmaları konuşuyoruz. 

Konuğumuz hemşire ve Kintsugi sanatçısı Özlem Kevser Birkan ile 2017’de tesadüfen keşfettiği Kintsugi pratiğini ve felsefesini; sakatlıkla kurduğu bağ üzerinden “kırılmak, onarılmak ve şifalanmak” süreçleriyle birlikte ele alıyoruz. 

Konuğumuz Soas, University of London’da akademik çalışmalarına devam eden ve Mad Studies (Delilik Çalışmaları) alanında doktorasını hazırlayan Hande Çayır ile ‘Deliliği Filme Almak’ şeklinde özetlediği doktora çalışmasını, Psikiyatriye Karşı Hayatta Kalma Hareketi’ni (Psychiatric Survivors Movement) ve doktora çalışmasının sakatlık çalışmaları ile bağdaşan yönlerini konuşuyoruz.  

İran’dan Türkiye’ye eğitim için gelen, Ahou Mostowfi ile Shayda Kafai’nin “Sanat Tarihini Sakatlamak” yaklaşımı üzerinden Crip Kinship ve Mia Mingus’un “Access Intimacy” kavramlarını, doktora çalışması ve aktivizmi bağlamında konuşuyoruz.

23. Radyo Şenliği özel yayınında Apaçık Radyo programcısı ve destekçisi Alper Tolga Akkuş, Sakat Muhabbet üzerinden radyonun dönüştürücü etkisini, dayanışma ruhunu ve dinleyici desteğiyle büyüyen kolektif yapısını vurguluyor: “Bu radyo, sesiyle değil; dokunduğu hayatları dönüştüren dayanışmayla büyür.”

Konuğumuz işitme kaybı nedeniyle koklear implant (biyonik kulak) kullanan, Erişiyorsam Varım Topluluğu üyesi grafik tasarımcı Onur Cantimur ile implant sürecini, Türkiye ve dünyadaki devlet desteklerini ve Sağırlık kültürel kimliği ile işaret dili kullanıcıları ile cihaz kullanıcıları arasındaki ayrımı konuşuyoruz. 

Ankara’daki 8 Mart mitinginde bildiriyi de okuyan Elif Gamze Bozo ile 2025’in son günlerinde çıkan Görünmeyen Güç: Uluslararası Engelli Hakları ve Mücadeleler kitabını konuşuyor ve 8 Mart - 1 Mayıs gibi eylemlerde sakat katılımcıların erişimine dair ülkemiz perspektifini bütüncül bir bakışla gözler önüne serme çabasına girişiyoruz. 

8 Mart özelinin ikinci bölümünde, dört sakat feminist kadın Meral Sözen, Gül Çandır Saç, Hazal Battaloğlu ve Zeynep Türköne'den Eskişehir, İstanbul ve Ankara’daki deneyimlerini dinliyoruz.

Farklı şehirlerden ortak bir ses yükseliyor: “Sakat kadınlar burada!” Program sağlamcılığı görünür kılarken, “Hemen şimdi sakat zamanı!” diyor.

“8 Mart ve Engelli Kadınlar” konu başlığı altında feminist ve engelli aktivistler Meral Sözen, Mihriban Boyacı, Merve Nur Dinç ve Gül Çandır Saç, feminist hareket içinde neden “görünmez” olduklarını tartışırken; hem öznenin deneyimini, hem de kesişimsel mücadelenin nasıl mümkün olabileceğini masaya yatırıyorlar.  

Konuğumuz toplumda “cücelik” olarak bilinen akondroplazi ile yaşayan ve Akondroplazi ve Aileleri Derneği Başkanı Aynur Yıldırım ile akondroplazili bireylerin karşılaştığı zorlukları, son yıllarda dünyada geliştirilen tedavi yöntemlerinin Türkiye’de yaygınlaşma ihtimalini ve toplumsal farkındalığı artırmaya yönelik çalışmaları konuşuyoruz. 

Konuğumuz Çetin Ceviz programını hazırlayan ve İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi’nin bu dönem başkanlığını yürüten Deniz Yazgan ile birkaç gün önce Bianet’de yayınlanan ‘Sağlamlık Sözleşmesi’nin Bir Türlü Reddedilemeyişi’ başlıklı yazısı üzerine sohbet ediyoruz.  

Hem kahramanı olduğu belgesel Cam Adam, hem de ilk öykü kitabı Muzaffer’in Ölüm Uykusu'ndan tanıdığımız Zekeriya Ünal ile Ceylan adlı ilk romanı üzerine konuşmaya devam ediyoruz.  

Hem kahramanı olduğu belgesel Cam Adam, hem de ilk öykü kitabı Muzaffer’in Ölüm Uykusu'ndan tanıdığımız Zekeriya Ünal ile Ceylan adlı ilk romanı üzerine konuşuyoruz.  

Konuklarımız Down sendromlu ressam olarak da bilinen ZİÇEV öğrencisi Ayla Sökemen, ZİÇEV Mersin koordinatörü Burcu Ünlü Türkcan, ZİÇEV’de görsel sanatlar eğitmeni Hamit Memiş ve edebiyat öğretmeni olmasının yanı sıra 15 yıldır belgesel sinema alanında çalışmalar yürüten yönetmen Zülfü Gül ile Çocuklar Gibi adlı belgesel projesi üzerine konuşuyoruz.