Ze stoickim spokojem | Patronite

Po ponad miesięcznej przerwie wracam z odcinkiem na temat troski. Antyczny stoicyzm wyrasta z Sokratejskiego wezwania do troski o siebie. Jednocześnie wydaje się, że w postawie stoickiej jest sporo beztroski. Jak więc troszczyć się po stoicku? Zapraszam do słuchania.

Artykuł #151 Dialektyka troski pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania drugiej części dwuczęściowego cyklu, w którym prezentuję Zasadę jednego procenta. Jest to inspirowana jedną z kluczowych stoickich idei metoda odróżniania tego, co człowiek istotnie musi, czy potrzebuje, od tego, co mu się jedynie takie wydaje. Zapraszam do słuchania i praktykowania.

Artykuł #150 Jak nie zbaczać z kursu? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania drugiej części dwuczęściowego cyklu, w którym prezentuję Zasadę jednego procenta. Jest to inspirowana jedną z kluczowych stoickich idei metoda odróżniania tego, co człowiek istotnie musi, czy potrzebuje, od tego, co mu się jedynie takie wydaje. Zapraszam do słuchania i praktykowania.

Artykuł #149 Zasada jednego procenta, cz. 2 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania pierwszej z dwóch części, w której prezentuję Zasadę jednego procenta. Jest to inspirowana jedną z kluczowych stoickich idei metoda odróżniania tego, co człowiek istotnie musi, czy potrzebuje, od tego, co mu się jedynie takie wydaje. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #148 Zasada jednego procenta, cz. 1 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Z okazji Nowego Roku 2026 podejmuję temat rozliczeń i życzeń. Ten bowiem moment roku skłania większość ludzi, żeby podjąć się tych dwu specyficznych aktywności. Wykonuje się to jednak raczej bezwiednie i nawykowo, bez pogłębionej refleksji.  Po prostu z pewną zadumą, nierzadko z rozczarowaniem patrzymy na miniony kolejny rok naszego życia oraz z nadzieją składamy sobie i innym rozmaite życzenia. W dzisiejszym odcinku zapraszam do bardziej refleksyjnego przeprowadzenia tych dwu czynności. Będzie nam w tym towarzyszył Seneka. Proponuję także pewnego rodzaju ćwiczenie. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #147 Losu petentem nie bądź pochodzi z serwisu Ze

W dzisiejszym odcinku przypominam znaczenie ćwiczenia perspektywy kosmicznej. Wyjaśniam kontekst teoretyczny tego ćwiczenia, podaję warunki sukcesu w jego praktykowaniu oraz pełną procedurę. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #146 Pamiętaj o perspektywie kosmicznej pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W dzisiejszym odcinku odpowiadam obszernie na pytanie słuchacza Szymona. Pytanie da się wyrazić w postaci następującej: Jak ma się stoicki postulat wytrwałości w realizowanych przedsięwzięciach z postulatem łatwości w zmianie sposobów samorealizacji? Czy nia zachodz sprzeczność między tymi dwoma postulatami? Jak je pogodzić? Na najprostszym poziomie chodzi tu o pytanie: Kiedy wytrwać, a kiedy sobie odpuścić?

Artykuł #145   Jak pogodzić trwałość ze zmiennością w naszym życiu? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Jedną z najważniejszych antycznych inspiracji filozofii stoickiej był cynicym. Załozyciel stoicyzmy, Zenon z Kition, zanim zaczął nauczać na własną rękę, należał do szkoły filozofii cynickiej. Rola i radykalność rozumienia podziału na rzeczy od człowieka zależne i niezależne ma wyraźnie cynicki rodowód. Jednak całkowite odrzucenie rzeczy zewnętrznych charakteryzujące cynicyzm, nie występuje w stoicyzmie. Jakie są najważniejsze różnice i podobieństwa między szkołą i postawą cynicką, a stoicką. Jakie najważniejsze aspekty ducha cynickiego przetrwały w stoicyzmie? Na te pytania odpowiadam w tym dwuczęściowym cyklu.

Jedną z najważniejszych antycznych inspiracji filozofii stoickiej był cynicym. Załozyciel stoicyzmy, Zenon z Kition, zanim zaczął nauczać na własną rękę, należał do szkoły filozofii cynickiej. Rola i radykalność rozumienia podziału na rzeczy od człowieka zależne i niezależne ma wyraźnie cynicki rodowód. Jednak całkowite odrzucenie rzeczy zewnętrznych charakteryzujące stoicyzm, nie występuje w stoicyzmie. Jakie są najważniejsze różnice i podobieństwa między szkołą i postawą cynicką, a stoicką. Jakie najważniejsze aspekty ducha cynickiego przetrwały w stoicyzmie? Na te odpowiadam w tym dwuczęściowym cyklu.

Jedną z najważniejszych jeśli nie najważniejszą techniką stoicką jest poranny przegląd siebie. W dzisiejszym odcinku przypominam i aktualizuję jej procedurę. Zapraszam do jej wspólnego przeprowadzenia. Miłego słuchania.

Artykuł #142 Pamiętaj o porannym przeglądzie siebie pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Język, za pomocą którego się komunikujemy wciąż ewoluuje. Sformułowania zmieniają znaczenia. Ludzie zaczynają nagminnie używać pewnych określeń w oderwaniu od ich pierwotnego kontekstu i w innych celach. W dzisiejszym odcinku satyrycznie i prowokacyjne tropię takie nadużycia, co przyjmuje postać Rozmówek ludzko-stoickich. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #141 Rozmówki ludzko-stoickie pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W poprzednich dwóch odcinkach krytycznie, z punktu widzenia stoicyzmu, diagnozowałem kondycję współczesnej kultury politycznej i tego konsekwencję dla kolejnych wydarzeń politycznych. W tym odcinku przechodzę do części pozytywnej, przedstawiając stoicką koncepcję uprawiania polityki. Czy mogłaby powstać Polska Partia Stoików? Jeśli tak, to co by głosiła? Jaki by miała program polityczny? Jak by wyglądał nasz świat, gdyby taka partia doszła do władzy?

Artykuł #140 Polityka po stoicku? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

To kontynuacja mojego komentarza do kondycji współczesnej kultury politycznej. W poprzednim odcinku przedstawiłem trzy możliwe znaczenia tego, co polityczny oraz przypomniałem antyczny rodowód pojęcia cnota. W dzisiejszej części wyjaśniam jak stoik nie powinien reagować na zdarzenia polityczne, wskazuję, jak powinien oraz przedstawiam pięć tez na temat kondycji współczesnej kultury politycznej. Trzy z nich są dość mocne i mogą się niektórym wydać kontrowersyjne.

Artykuł #139 Smutek i polityka cz. 2 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Ostatnio rzadko zajmuję stanowisko w aktualnych sprawach. W natłoku problemów, afer, newsów, komentarzy i komentarzy do komentarzy nie chciałem dokładać słuchaczom kolejnej warstwy, kolejnego głosu w tym rozedrganym wielogłosie. Założyłem, że stoicyzm powinien być raczej wytchnieniem i dystansem względem codzienności, która robi wokół siebie zbyt dużo szumu. Po ostatnich wyborach prezydenckich w Polsce wysłuchałem wielu żalów i gorzkich słów od wielu znajomych, w tym zajmujących się stoicyzmem. Postanowiłem więc jednak się odnieść. Robię to w tym odcinku i w specyficzny dla siebie sposób...

Stoicyzm jest filozofią, a filozofia to dyskurs, rozumowanie, analiza. Ale czy tylko to? Już starożytni filozofowie sięgali do innych niż wykładowa czy eseistyczna forma prezentacji doktryny. Forma, którą mam na myśli to poezja. Dlaczego to czynili, dlaczego nowożytni filozofowie także korzystają z literackich form wyrazu? Może zamiast zadawać filozoficzne pytania trzeba tego po prostu doświadczyć. Do takiego doświadczania zapraszam w tym nietypowym odcinku podcastu.

Artykuł #137 Kwestia formy pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W tym dwuczęściowym odcinku kontynuuję badania rozpoczęte w odcinku poprzednim tj. 134. Śledzę obecność pewnego pojęcia u Marka Aureliusza, objaśniam dwa fragmenty z jego Rozmyślań, sięgając przy tej okazji do Seneki i Chryzypa (przytaczanego przez Sekstusa Empiryka). Wszystko to w celu pokazania języka antycznych stoików, który na poziomie używanych źródłowych pojęć ujawnia przekonanie o głębokim zakorzenieniu struktur naszego umysłu w naturze rzeczywistości, czyli w kosmosie.

Artykuł #136 U Marka Aureliusza, cz. 2 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W tym dwuczęściowym odcinku kontynuuję badania rozpoczęte w poprzednim. Śledzę obecność pewnego pojęcia u Marka Aureliusza, objaśniam dwa fragmenty z jego Rozmyślań, sięgając przy tej okazji do Seneki i Chryzypa. Wszystko to w celu pokazania języka antycznych stoików, który wyraża przekonanie o głębokim zakorzenieniu struktur naszego umysłu w naturze rzeczywistości, czyli w kosmosie.

Artykuł #135 U Marka Aureliusza, cz. 1 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W tytule tego odcinka, znajduje się zagadkowy grecki termin, na który natknąłem się próbując lepiej zrozumieć pewien interesujący fragment z Epikteta. Czytając zarówno polskie, jak i angielskie tłumaczenia tego fragmentu spodziewałem się innego terminu w tym miejscu, mianowicie logos (rozum) lub nous (umysł), tymczasem napotkałem parakolouthetike. Odkrycie, co ten termin oznacza sprawiło mi wielką radość, którą dzielę się w tym odcinku.

Artykuł #134 Parakolouthetike pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania mojego osobistego komentarza do XIII listu z „Listów moralnych do Lucyliusza” Seneki. W mojej ocenie jest to list bardzo mocno nasycony interesującymi, ważnymi, a nawet zaskakującymi wątkami. Zalecane jest zapoznanie się z listem przed odsłuchaniem odcinka, ale bez tego słuchanie też jest możliwe – list w całości odczytują, robiąc stosowne przerwy na komentarze w trakcie.

Artykuł #133 – Komentarz do Listu XIII Seneki pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W samym sercu praktyki stoickiej znajduje się podział rzeczy na zależne i niezależne. Podział ten wydaje się prosty, a jednak nastręcza poważnych problemów interpretacyjnych, a na przestrzeni wieków rozmaicie go interpretowana. W dzisiejszym odcinku prezentuję trzy różne ujęcia tego rozróżnienia. Przy tej okazji objaśniam też koncepcję stoicyzmu pojęcie stoicyzmu pozytywnego. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #132 – Zależne-niezależne – pogłębienie pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania drugiej części spotkania z Davidem Hume’m. W tej części doprecyzuję wyjaśnienie istoty jego odkrycia filozoficznego. Podaję też przykład osobistego stoickiego zastosowania wymogu Hume’a. Wspominam też oryginalną teorię moralną tego filozofa. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #131 – David Hume i stoicyzm, cz. 2. pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Co głosił David Hume? Dlaczego jest to jeden z najważniejszych nowożytnych filozofów? Co zawdzięczamy temu brytyjskiemu myślicielowi? Komu bliżej do stoików: Hume’owi czy Kartezjuszowi? Czy osoba praktykująca stoicyzm może czerpać z filozofii Hume’a? To tylko niektóre pytania, na które odpowiadam w dwuczęściowym cyklu poświęconym Hume’owi. Zapraszam do wysłuchania części pierwszej.

Artykuł #130 – David Hume i stoicyzm, cz. 1. pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania drugiej części stoickiego spotkania z francuskim filozofem Rene Descartem. Kontynuuję moją odpowiedź na istotne pytania, takie jak: Co właściwie głosił? Dlaczego historia obeszła się z nimi niesprawiedliwie? Jakie ważne i wciąż aktualne pytania postawił? Czego możemy się dzisiaj od niego nauczyć? Co łączy go ze stoicyzmem? I wreszcie: dlaczego przyczynił się poważnie do problemów ze współczesną recepcją stoicyzmu? Miłego słuchania.

Artykuł #129 – Kartezjusz i stoicyzm cz. 2 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania pierwszego odcinka poświęconego francuskiemu filozofowi Kartezjuszowi. Co właściwie głosił? Dlaczego historia obeszła się z nimi niesprawiedliwie? Jakie ważne i wciąż aktualne pytania postawił? Czego możemy się dzisiaj od niego nauczyć? Co łączy go ze stoicyzmem? I wreszcie: dlaczego przyczynił się poważnie do problemów ze współczesną recepcją stoicyzmu? To tylko niektóre z pytań, jakie stawiam sobie w tych dwu kolejnych odcinkach. Miłego słuchania.

Artykuł #128 – Kartezjusz i stoicyzm cz. 1 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Stoicyzm obiecuje spełnienie, które uzyskuje się całkowicie autonomicznie względem wszelkich okoliczności zewnętrznych. Jednocześnie stoicyzm głosi, że człowiek jest z natury istotą społeczną – dąży do relacji. Jednak relacje międzyludzkie są okolicznością zewnętrzną. Jaki model relacji międzyludzkich proponuje zatem stoicyzm?

Artykuł #127 – Jak utrzymywać bliższe stosunki? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Stoicyzm obiecuje spełnienie, które uzyskuje się całkowicie autonomicznie względem wszelkich okoliczności zewnętrznych. Jednocześnie stoicyzm głosi, że człowiek jest z natury istotą społeczną – dąży do relacji. Jednak relacje międzyludzkie są okolicznością zewnętrzną. Jaki model relacji międzyludzkich proponuje zatem stoicyzm?

Artykuł #126 – Duchowość a relacyjność pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Stoicyzm obiecuje spełnienie, które uzyskuje się całkowicie autonomicznie względem wszelkich okoliczności zewnętrznych. Jednocześnie stoicyzm głosi, że człowiek jest z natury istotą społeczną – dąży do relacji. Jednak relacje międzyludzkie są okolicznością zewnętrzną. Jaki model relacji międzyludzkich proponuje zatem stoicyzm?

Artykuł #125 – Problem relacji międzyludzkich pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W dzisiejszym odcinku zaprosiłem do rozmowy jednego ze słuchaczy podcastu, który dzięki zastosowaniu konkretnych technik stoickich odniósł w swoim życiu osobistym znaczący sukces. W odpowiedzi na moje zaproszenie Mateusz zgodził się o swoim sukcesie opowiedzieć. Zapraszam wysłuchania jego opowieści.

Artykuł #124 – Historia sukcesu stoickiego pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Co widzi współczesny człowiek patrząc w rozgwieżdżone niebo? Dający otuchy ład, rozum, bezpieczeństwo, czy raczej wzbudzający uczucie niepokoju i zagubienia nieskończony, zimny, pusty ogrom? Stoicy mówią o logosie i opatrzności. Perspektywa kosmiczna ma nas na to doświadczenie naprowadzić. Ale czy współczesny człowiek potrafi pójść tym tropem? Czy ten trop wciąż jest jeszcze dla nas możliwy? Zapraszam do słuchania.

Artykuł #123 – Stoik w (K)osmosie pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W tym odcinku kontynuuję poszerzanie pakietu dostępnych ćwiczeń stoickich. Proponuję ćwiczenie preameditatio bonum. Jak sama nazwa wskazuje konstrukcja tego ćwiczenia wyraźnie nawiązuje do innego bardzo znanego ćwiczenia, mianowicie preameditatio malorum. To ćwiczenie zaproponował mi jeden ze słuchaczy Pan Mateusz – rozwinąłem nieco jego propozycję i przetestowałem na warsztatach, a teraz przedstawiam reszcie słuchaczy i słuchaczek.

Artykuł #122 – Nowe ćwiczenie: preameditatio bonum pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zgodnie z obietnicami z poprzednich odcinków kontynuuję ofertę nowych ćwiczeń stoickich. Tym razem jest to ćwiczenie o nazwie mojego autorstwa: horme kataru. Nazwa i pewne elementy struktury są nowe, jednak sama idea jest mocno osadzona w tradycji antycznej. Zapraszam do zapoznania się z tym ćwiczenie i oczywiście do przetestowania go

Artykuł #121 – Nowe ćwiczenie: horme katharu pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Stoicyzm znany jest z ćwiczeń duchowych. Wiele z nich powstało w starożytności, niektóre później. Wiele innych w starożytności praktykowano, choć nie doczekały się ani osobnej nazwy, ani osobnego ujęcia. Zapraszam do zapoznania się z jednym z takich ćwiczeń, nieznanych współcześnie, choć prawdopodobnie powszechnie praktykowanych w starożytności. Jego wciąż robocza nazwy jest autorstwa jednej z uczestniczek ostatnich warsztatów stoickich, na których to ćwiczenie testowaliśmy.

Artykuł #120 – Nowe ćwiczenie: Pokój Pytań pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Z różnych stron wciąż powraca do mnie pytanie o stoicyzm dla początkujących? Od czego zacząć? Jakie zasady wdrażać w pierwszej kolejności? Jak ewentualnie rozmawiać o stoicyzmie z nie stoikami, żeby ich nie zanudzić, ale w krótki sposób wprowadzić i może zaintrygować? W dzisiejszym odcinku wracam do tej tematyki. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #119 – Stoicyzm dla początkujących? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

W dzisiejszym odcinku kontynuuję stoickie rozważania na temat roli silnych emocji w naszym codziennym doświadczeniu, a w szczególności w komunikacji międzyludzkiej. Podejmuję się przy tym odpowiedzi na ważne pytanie, co jest też formą rozprawienia się z uporczywym współczesnym pytaniem. To pytanie o to, czy z emocjami się dyskutuje. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #118 – Czy z emocjami się nie dyskutuje? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Komunikacja międzyludzka często odbywa się podług schematów i stereotypów. Część z nich dotyczy emocji i ich roli w naszym życiu. W dzisiejszym odcinku podejmuję się zbadania stereotypu, zgodnie z którym z emocjami się nie dyskutuje. Co to znaczy? Czy zawsze i ze wszystkimi emocjami się nie dyskutuje? Przy tej okazji przypominam stoicką teorię emocji i naświetlam ją z nowej perspektywy. Zapraszam do słuchania pierwszej części podcastu na ten temat.

Artykuł #117 – Stoicka teoria emocji pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Co to znaczy wysilać się? Czy wysiłek, sam w sobie, bez względu na to do czego prowadzi, jest czymś dobrym, złym, czy neutralnym? Czy jeżeli moglibyście do jakiegoś ważnego celu w waszym życiu dotrzeć na dwa sposoby, przy czym tylko jeden z nich wymagałby wysiłku, to czy racjonalne jest wybranie tego drugiego? Zapraszam do wysłuchania odcinka podcastu, który podejmuje te pytania.

Artykuł #116 – Nie ustawaj w wysiłku pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do wysłuchania odcinka poświęconego nudzie. Co to jest nuda? Ile jest jej rodzajów? Czy nuda jest czymś złym czy dobrym? Czy stoik może doświadczać nudy? Na te pytania odpowiadam w dzisiejszym odcinku podcastu. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #115 – Bardzo nudny odcinek pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Współczesność często opisana jest z perspektywy deficytu czasu. Z jednej strony mamy coraz więcej narzędzi oszczędzających czas, z drugiej zaś strony coraz więcej ludzi narzeka na brak czasu, używając tego osobliwego neologizmu „niedoczas”, a nawet wulgaryzmu „kultura zap***dolu”. Skąd się to bierze? Jak sobie z tym radzić po stoicku? Czy brak czasu zawsze jest czymś złym? Zapraszam do wysłuchania odcinka o niedoczasie.

Artykuł #114 – Choroba niedoczasu pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Wszyscy odczuwamy…, ale co właściwie? Pragnienia? Potrzeby? Chęci? Jak odróżnić jedne od drugich. Współczesność nauczyła nas myśleć o sobie w kategoriach pewnego zbioru potrzeb, od zaspokojenia których zależy uczucie spełnienia i dobrostanu. Pod tym względem bardzo się różnimy od stoickiego sposobu myślenia od świecie. W dzisiejszym odcinku wyjaśniam tę różnicę.

Artykuł #113 – Na co nam potrzeby? pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.

Zapraszam do kontynuacji stoickiej podróży po świecie Platona. W tym odcinku poznacie moją wykładnię platońskiej koncepcji miłości, owoc mojego wieloletniego obcowania z tym filozofem i jego „Ucztą”. Na pewno znajdziecie tu wiele zaskakujących was twierdzeń, bo prawdziwy Platon odbiega od wielu podręcznikowych wykładni. Zapraszam do słuchania.

Artykuł #112 – Platon, miłość i stoicy, cz.2 pochodzi z serwisu Ze stoickim spokojem.