Eko-Ranek | Radio Katowice

Na co polują sowy i czy wszystkie aktywne są tylko nocą? Jak widzą i co je wyróżnia na tle innych ptaków? Ile jaj znosi sowa i jak długo je wysiaduje? Na te i inne pytania odpowiadamy podczas wyprawy do jurajskiego lasu. Pprzewodnikiem jestTomasz Grimm z Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.

Jak zbudowana jest głowa sowy i dlaczego jej oczy są bardzo duże? Jak mocno sowa potrafi skręcić swoją szyję? Po co sowie pióra tuż przy dziobie? Jak widzą w dzień, a jak w nocy? Ile ważą sowie oczy? Ile najczęściej składają jaj? Na te i inne pytanie odpowiada Tomasz Grimm z Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.

Powracamy do tematu epoki lodowcowej. Rozmawialiśmy głównie o mamutach, tym razem przyjrzymy się m.in. prehistorycznemu człowiekowi. W Muzeum Dawnych Rzemiosł w Żarkach z kolejną porcją ciekawostek czeka Piotr Zamorski i uczniowie klasy 2C z tamtejszej Szkoły Podstawowej.

Jak dawno temu żyły mamuty i kiedy wyginęły? Jakimi zwierzętami były i co wspólnego mają z Jurą Krakowsko- Częstochowską? Czym była epoka lodowcowa? Ile mamut miał zębów i ile musiał zjeść skoro waży kilka ton? Jakie inne zwierzęta żyły w tamtych czasach i czym się charakteryzowały?
Na te i inne pytanie odpowie Piotr Zamorski z Muzeum Dawnych Rzemiosł w Żarkach.

Powracamy do tematu dotyczącego barw i światła. Dowiemy się jak to się dzieje, że widzimy kolory. Sprawdzimy też jak kolory widzą psy, pszczoły i dzikie zwierzęta. Naszym przewodnikiem po temacie jest Ewa Pilarczyk, z którą spotkaliśmy się w Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie.

Jak to się dzieje, że widzimy kolory? Jak kolory wpływają na nas i na siebie nawzajem. Jak  powstaje tęcza? Czym jest światło a czym barwa?  Czy zwierzęta albo grzyby potrafią emitować świtało?
Na te i inne pytania odpowiedzieć pomoże nam Ewa Pilarczyk , z którą przenosimy się do Ogrodu Botanicznego do Radzionkowa

Dziś ostatni z cyklu naszych spacerów ornitologicznych po Sosnowcu. Dziś zastanowimy się gdzie kaczki krzyżówki zakładają gniazda? Co raniuszki wyjadają z karmnika i dlaczego ptaki skaczą po śniegu?
Naszym przewodnikiem jest Przemysław Bartos z z bloga Przyroda dla Sosnowca i wspólnie wyruszamy na obserwację ptaków.

Wracamy do naszego cyklu spacerów przyrodniczych w Sosnowcu. Naszym przewodnikiem jest Przemysław Bartos z z bloga Przyroda dla Sosnowca i wspólnie wyruszamy na obserwację ptaków.

Wracamy do naszego cyklu spacerów przyrodniczych w Sosnowcu. Dziś odpowiemy na pytania:
po czym poznać, że dana budka lęgowa jest zajęta przez ptasią rodzinę? Jak wygląda podział obowiązków w rodzinie kawek? Ile kilogramów pokarmu je łabędź każdego dnia i dlaczego jemiołuszki przeprowadziły się w Sosnowca do Katowice.
Naszym przewodnikiem jest Przemysław Bartos z z bloga Przyroda dla Sosnowca.

Dzisiaj wybierzemy się na spacer po Sosnowcu w ramach akcji zimowego ptakoliczenia. Naszym przewodnikiem jest Przemysław Bartos z bloga Przyroda dla Sosnowca.

Jakie w dotyku są futra dzikich zwierząt? Dlaczego i jak często zwierzęta zmieniają ich ubarwienie? Czym różni się futro zimowe od letniego? Dlaczego dziki celowo ranią i uszkadzają pnie drzew i dlaczego lubią taplać się w błocie? Na te i inne pytania odpowie leśnik Sławomir Forystek, z którym przeniesiemy się do Leśnej Sali Edukacyjnej w Nadleśnictwie w Katowicach. Przyjrzymy się też niektórym gatunkom ptaków i zastanowimy się m.in. jaką mamą jest kukułka i co robi pisklak po wykluciu z podrzuconego do innego gniazda jaja?

Co zimową porą dzieje się w lesie i jak radzą sobie zwierzęta- zwłaszcza nocą? Jaką mamą jest sarna? Dlaczego wiewiórki nazywane są leśnymi baletnicami i co robią z ogonem podczas deszczu czy w słoneczne dni? Skąd jenoty wzięły się w Polsce?
 Na te i inne pytanie odpowie leśnik Sławomir Forystek, z którym przeniesiemy się do Leśnej Sali Edukacyjnej w Nadleśnictwie w Katowicach.

W Eko-Ranku powracamy do tematu z ubiegłego tygodnia czyli do zanieczyszczenia światłem. Dziś sprawdzimy, co wspólnego ma sztuczne światło z okresem godowym płazów? Dlaczego przez sztuczne światło giną małe żółwie? I która z gmin z zanieczyszczeniem światłem walczy i robi wszystko, by go nie było?
Wyruszamy zatem na spacer po Radzionkowie, który prowadzi Alicja Drenda.

Czym jest zanieczyszczenie światłem a czym świetlny bałagan? Jak nadmiar sztucznego światła nocą wpływa na przyrodę i ekologię? Dlaczego owady lgną nocą do lamp ulicznych i dlaczego takie światło jest dla nich śmiertelnym zagrożeniem?
Na te i inne pytania odpowie Alicja Drenda, z którą wybierzemy się na nocny spacer organizowany przez Śląski Ogród Botaniczny w Radzionkowie

W Eko Ranku jak zwykle o tej porze przyszedł czas na podsumowanie ekorankowych aktywności. W sumie powstało ponad 50 audycji, w których odwiedziliśmy ciekawe przyrodniczo miejsca i rozmailiśmy na bardzo różne tematy.
Sporo czasu poświeciliśmy rezerwatom przyrody, ale i  zwierzętom ale, bo zaglądaliśmy zarówno do lasu, pod wodę, a nawet i... w krzaki. Poruszaliśmy też tematu trudne- dotyczące np. ocieplenia klimatu czy odnawialnym źródłom energii.

Czym jest plantacja choinek? Jakie drzewa iglaste się tam sadzi? Czy wszystkie drzewa zachowują na zimę igły i jak radzą sobie zimową porą?Ile gatunków drzew iglastych rośnie w Polsce, których z nich jest najwięcej i jak je od siebie odróżnić?
Na te inne pytanie odpowie Sławomir Forystek z Nadleśnictwa Katowice

Co to jest smog i po czym go poznać? Czym są odnawialne i nieodnawialne źródła energii? Skąd się bierze biomasa? Na te i inne pytania odpowiadamy odwiedzając Łazy, gdzie pojawiły się ogromne mobilne płuca, które mają zwracać uwagę na problem zanieczyszczonego powietrza. Zajęcia poprowadziła ekodoradca Moniak Szwaja.

Siedem obszarów wiedzy, ponad 2 tysiące naukowców i popularyzatorów nauki tak wyglądał 9. Śląski Festiwal Nauki Katowice 2025. W Międzynarodowym Centrum Kongresowym przygotowano setki wykładów, warsztatów, pokazów i doświadczeń  pod hasłem Eksperymentuj. Eko-Ranek "na żywo" z tego największego naukowego wydarzenia w Europie.

W Eko-Ranku powracamy do tematu ptasich wędrówek. Opowiedzmy na pytanie jak daleko wędrują i jak  przygotowują się do takiego lotu. Przyjrzymy się też ptasim piórom i zagrożeniom z jakimi ptaki się borykają.
Przenosimy się na warsztaty do Egzotarium w Sosnowcu, w których udziała wzięli uczniowie klasy I Liceum Ogólnokształcącego w Kętach. Spotkanie poprowadziła ornitolog Justyna Soska.

Dlaczego ptaki podejmują dalekie wędrówki i czy wszystkie odlatują do innych krajów? Ile pokonują kilometrów i jakie kierunki świata wybierają? Na jaką wysokość się wzbijają i jak do lotu się przygotowują? Czy ptaki potrafią odpoczywać w locie i na jaką wysokość potrafią się wzbić?

Na te i inne pytanie odpowie ornitolog Justyna Soska.
Przenosimy się na warsztaty do Egzotarium w Sosnowcu, w których udziała wzięli uczniowie kl 1 Liceum Ogólnokształcącego w Kętach.

Dlaczego liście jesienią zmieniają kolor? Które zwierzęta zapadają w zimowy sen i jak radzą sobie zimą? Co to jest rykowisko i jakie zwierzęta w nim uczestniczą? Czy dzika zwierzyna potrafi się bawić?
Na te i inne pytania odpowie Tomasz Grimm z Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, który odwiedził Przedszkole nr 1 w Łazach.

Co wspólnego mają ze sobą jeże i nietoperze? Po co jeżom igły, a nietoperzom skrzydła? Jakimi są rodzicami? Co jedzą i czy – jedne i drugie – zasypiają zimową porą? Na te i wiele innych pytań odpowiemy wspólnie z najmłodszą grupą z Gumisiowego Przedszkola w Siemianowicach Śląskich. Naszym przewodnikiem będzie Małgorzata Bednarek ze Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Radzionkowie.

Jak głęboka jest Jaskinia Głęboka? Gdzie dokładnie jest położona i czym się wyróżnia na tle innych? Ile jaskiń jest na Jurze? Jak powstawały i dlaczego tak bardzo są chronione ? Jakie gatunki nietoperzy można w nich spotkać? Jak długo żyją nietoperze? Ile ważą, jak się porozumiewają i ile rodzą młodych? Czym jest echolokacja i na czym dokładnie polega hibernacja? i wreszcie- czym zajmuje się geologi i jakie skarby znaleźć można pod ziemią?
Na te i inne pytanie odpowie dr Rafał Lach z Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego Jury

Czym charakteryzuje się  Rezerwat Przyrody Góra Zborów i gdzie dokładnie jest położony?
Czym jest przyroda ożywiona, a czym nieożywiona? Jakie zadania spełniają owce i kozy, które spotkać można na terenach chronionych Jury Krakowsko- Częstochowskiej. Czym są zjawiska krasowe? Ila lat mają jurajskie skały i ile jaskiń się tam znajduje?
Na te i inne pytania odpowie paleontolog dr Rafał Lach z Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego Jury.
Na spacer edukacyjny wybierzemy się wspólnie z uczniami Szkoły Podstawowej w Lubecku.

Ile lat ma najstarszy zielnik na świecie? Czym jest flora karbońska i jak wyglądał karboński las? Jakie organizmy żyły w tamtym okresie i jakie osiągały rozmiary? Który owad był największy w historii ziemi? Na te i inne pytanie odpowie Paweł Woźniak z Ośrodka Edukacji Ekologiczno-Geologicznej GEOsfera w Jaworznie.

Jakie zwierzęta żyją w wodach stojących, a w jakie w płynących? Które z wodnych stworzeń najłatwiej jest obserwować? Co wspólnego z wodą mają niektóre gatunki ptaków? Jak oddychają ślimaki i czym charakteryzują się pijawki? Na czym polega praca hydrobiologa i kto to taki?

Na te i inne pytania odpowie Katarzyna Skowrońska-Ochman ze Śląskiego Ogrodu Botanicznego z Radzionkowa

Ile ton mięsa pająki zjadają w ciągu roku? Dlaczego nie lubią deszczu i czy boją się burzy? Z czego zbudowana jest pajęcza sieć i co sprawia, że jest odporna na wodę? W Jaki sposób pająk pożera swoją ofiarę i czy używa do tego zębów? Jakie gatunki pająków mieszkają w naszych domach i czy są pożyteczne? Na te i inne pytania odpowiada dr Łukasz Nicewicz z Uniwersytetu Śląskiego, z którym wybieramy się na kolejny spacer po Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie.

Ile gatunków pająków żyje na świecie, a ile w Polsce? W czym pająki podobne są do ludzi? Czy wszystkie pająki robią sieci? Czy pająki potrafią latać, nurkować albo pływać? Czy każdy pająk jest jadowity? Czym pająki różnią się od pajęczaków? Do jakich zwierząt upodabniają się pająki?
Na te i inne pytania odpowie dr Łukasz Nicewicz z Uniwersytetu Śląskiego, z którym wybierzemy się na spacer po Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie

Co dzieje się w ptasim świecie o tej porze roku? Jakie miejsce najlepiej wybrać na ich obserwację? czym się żywią i jak się ze sobą porozumiewają? Jak ptaki czyszczą pióra i dlaczego tak bardzo lubią kąpiele w piasku? Jak zabudowane są ptasie budki lęgowe i kogo oprócz ptaków można w nich spotkać? Na te i inne pytania odpowie Justyna Soska, z którą wybierzemy się na spacer po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie.

Czym jesienią zajmują się ptaki i dlaczego rzadko je słyszymy? Dlaczego ptaki śpiewają i co sobie nawzajem sygnalizują? Jak przygotowują się do zimy? Dokąd odlatują i skąd mają siłę by pokonać tysiące kilometrów? Na te i inne pytania odpowie Justyna Soska, z którą wybierzemy się spacer po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie.

Jakimi drzewami inspirowali się artyści? Kiedy po raz pierwszy malarze wyszli w malarski plener? Czym charakteryzują się wierzby, kasztanowce czy brzozy i gdzie odszukamy ich w sztuce?
O przyrodzie w sztuce opowie nam Ewa Pilarczyk, z którą wybierzemy się a spacer po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie.

Audycja jest dofinansowana ze środkówWojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiskai Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Jakie rośliny najczęściej wykorzystywane były w sztuce? Czy ziemniaki, pomidory i dynie mogły być inspiracją dla sławnych malarzy? Jakimi kwiatami inspirował się Stanisław Wyspiański?

Na te i inne pytania odpowiemy podczas spaceru po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie. Naszą przewodniczką jest Ewa Pilarczyk.

Jak polują węże i gdzie zakładają swoje gniazda? Dlaczego węże wysuwają swój język i dlaczego podzielony jest na dwie części ? Jak się rozmnażają? Czy wszystkie wykluwają się z jaj? Czy węże posiadają żebra i kości? Jak to możliwe, że zjadają większe ofiary od siebie? Ile gatunków węży żyje w Polsce?
Na te i inne pytanie odpowie Oskar Seifried z Egzotarium w Sosnowcu.
Audycja dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach

Czy wszystkie owady są zapylaczami i czy każdy z nich jest skuteczny? Jakie owady rozmnażają się w wodzie? Jak odróżnić pasikonika od konika polnego? Na te i inne pytania dotyczące życia owadów odpowie dr Łukasz Nicewicz z Uniwersytetu Śląskiego, z którym kontynuujemy spacer po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie.

Audycja "Eko-ranek" została dofinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Czy wszystkie owady potrafią latać? Czym się odżywiają i czy mają zęby? Czym się różni nimfa od larwy? Czym są czułki i jaki spełniają funkcje? Czy wszystkie owady zakładają rodziny i jakie miejsca wybierają zwykle na gniazda?
Na te i inne pytania odpowie dr Łukasz Nicewicz z Uniwersytetu Śląskiego, a obiektem przyrodniczej obserwacji będzie Śląski Ogród Botaniczny w Radzionkowie

W Eko Ranku już z chwilę wybierzemy się do Ogrodu Botanicznego do Radzionkowa,na drugą część spaceru z roślinami leczniczymi w roli głównej. O ich znaczeniu, właściwościach i wykorzystywaniu w domowej apteczce opowie nam przyrodniczka Sandra Kempa.

Jakie właściwości mają zioła? Których z nich używać, a których unikać? Które rośliny działają uspakajająco, orzeźwiająco i usypiająco? Czym są olejki eteryczne i co wspólnego mają z ziołami? Na te i inne pytania odpowiemy podczas spaceru przyrodniczego po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie. Wycieczkę prowadzi Sandra Kempa.

Kontynuujemy spacer po jurajskim Rezerwacie Przyrody "Góra Chełm" w Gminie Łazy. Tym razem przemierzamy jego drugą część, a podczas spaceru poznamy zwierzęta, które spotkać można w tym ciekawym przyrodniczo miejscu, a także unikatowe gatunki roślin. Opowiedzą o nich przewodnicy jurajscy Katarzyna Piekielska i Piotr Klasiński z projektu "Jura z plecakiem".

Gdzie położony jest Rezerwat Przyrody "Góra Chełm" i czym się wyróżnia? Jakie ciekawe gatunki roślin rosną na jego terenie i jakie zwierzęta można w nim spotkać?
Na te i inne pytania podczas spaceru odpowiedzą przewodnicy jurajscy Katarzyna Piekielska i Piotr Klasiński z projektu Jura z Plecakiem.

W której części kwiatów produkowany jest nektar? W jaki sposób rozsiewają się nasiona? Jakie drzewo jest uznane na najpiękniejsze na świecie? Czym kwiaty wabią owady? Czym są byliny, a czym krzewy? Na te i inne pytania odpowiemy podczas spaceru po Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Radzionkowie. Naszym przewodnikiem  jest Sabina Cios, architekt krajobrazu.