Bağımsızlar

Apaçık Kültür'de kültür politikaları merceğinden 61. Venedik Sanat Bienali'ni değerlendiriyoruz. 

Konuğumuz Ahmet Murat Akoy ile 5. edisyonu sürmekte olan Kaş Tiyatro Festivali'ni konuşuyoruz.

Bağımsız ve yerel bir etkinliğin çok iyi bir örneği olarak, yerelin desteği ile başlayan ve süren, hem bölgedeki kültürel faaliyeti görünür kılan hem de onunla gelişen, yerelin zenginlikleri gibi sorunlarıyla da iç içe geçmiş bir etkinlik. 6.sında yine buluşmak dileğiyle…

Yücel Tunca’nın 'Bir Coğrafyanın Z Raporu' sergisinden hareketle Soma’nın değişen coğrafyasını, madenciliğin ekolojik ve toplumsal etkilerini sergi bağlamında ele alıyoruz.

Çelişkiler, Olasılıklar ve Ütopyalar Arasında kültür sanat projesi kapsamında ikinci edisyonu İzmir’de açılan serginin saha araştırmalarından, belgesel fotoğraf çalışmasına kadar olan süreci “Enerji üretiminin bedelini kim ödüyor, bir coğrafyadan geriye ne kalıyor?” soruları eşliğinde konuşuyoruz.

Bağımsızlar’ın Apaçileri olarak bu hafta, kültür politikaları ile toplumsal hareketler arasındaki bağı Berlin seçimleri ve Sol Parti (Die Linke) adayı Elif Eralp’in başarısı üzerinden tartışıyoruz. 

Berlin ile Türkiye’deki büyükşehirlerin kişi başına düşen kültür bütçelerini, kamusal fonlama modellerini ve sanatsal özerkliği karşılaştırmalı bir perspektifle masaya yatırıyoruz. Kültürel alanı didaktik bir araç ya da bir lüks olmanın ötesinde; kent hakkı, göçmen dayanışması ve taban örgütlenmesi için kurucu bir zemin olarak görmeyi öneriy...

Bağımsızlar Bağımsızları ağırlıyor. 

Ulaş Bayraktar Bağımszlar web sitesi bagimsizlar.org'a yeni eklenen Bağımsızlar Arşiv Asistanı'nı Ekmel Ertan ile konuşuyor. Artık 2021’den beri Apaçık Radyo Açık Dergi içerisinde her Cuma 19:30'da yayınlanan Bağımsızlar programının podcast arşivindeki tüm bilgi bir RAG yapısı ile herkesin erişimine açık. 

Ankara’da yerleşik Garage’ı Coşkun Demirok’la konuşuyoruz.

Garage, Düseldorf’ta yaşayan Ankara kökenli sanatçı-mimar Coşkun Demirok’un dönemsel olarak kullanmak için kurduğu atölyesini kamusal bir alana dönüşmesiyle başlıyor. Zaman içerisinde mekanını kaybeden Garage etkinliklerini bir başka bağımsız olan Unite’ın mekanında sürdürüyor. Coşkun Demirok ile sanat, sanatçı inisiyatifi, bağımsızlık üzerine konuşuyoruz. 

Karaburun Bilim Kongresi'ni, başlatıcılarından Aydın Arı ile konuşuyoruz. Bu seneki kongrenin teması ‘Emek/Emekçiler’di. 

Özlük haklarını kaybeden bir grup akademisyenin uğradığı hak ihlalleriyle çerçevesi çizilen ve 2006’da ‘Bilim ve İktidar’ temasıyla başlayan Karaburun Bilim Kongresi, özgün yapısıyla ve bağımsızlığını koruyarak  20 yıldır devam ediyor.

Sanat, zanaat ve tasarımın, eğitim ve teknolojinin kesişim noktalarında projeler, çevrimiçi eğitim materyalleri ve yayınlar üreten, etkinlikler düzenleyen sanat ve tasarım kolektifi The Spatial J/U/S/T’tan Damla Pehlevan, Dilek Yördem ve Merve Akdağ’ı konuk ediyor; kendileriyle The Spatial J/U/S/T’ın ortaya çıkışını ve farklı disiplinleri bir araya getiren çalışma biçimini konuşuyoruz. 

Bağımsızlar’da Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, Vincenzo Latronico’nun Kusursuzluk romanından yola çıkarak sosyal medyanın şekillendirdiği yaşam tarzlarını, Berlin’in expat kültürünü, tüketim alışkanlıklarını ve kusursuzluk arzusunun günümüz kültürü üzerindeki etkilerini konuşuyorlar.  

Bağımsızlar’da Ezgi Bakçay, konuğu YUNT Sanat ve Etkileşim Alanı Kurucu Direktörü Muratcan Sabuncu ile Sultanbeyli’de konumlanan YUNT’un sanat, kamusallık ve bağımsızlık anlayışını; sergi, öğrenme ve kamusal programlarını, sürdürülebilirlik meselesini ve kültür-sanat alanında yeni karşılaşma ve ortaklaşma biçimlerinin imkânlarını konuşuyor. 

Bağımsızlar’ın Apaçileri, Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar bu hafta duyarlılığı arttırılmış sensörlerin ekosisteminde dolaşıyor. Matthew Fuller and Eyal Weizman’ın Araştırmacı Estetik kitabından yola çıkıp kültür politikalarını “hiper-estetik” kavramıyla tartışıyor.  Tiktok’ta ya da Hapishane’de duyulmayı bekleyen kültür ürünlerinden müteessir olmanın imkanlarını araştırıyor.

Antalya’da iki sanatçının, Ali Kanal ve Sinem Soykök tarafından 2025’de hayatına başlayan Habitat Sanat'ı, Antalya’nın sanat ortamını ve İzmirli sanatçı Ali Kanal’ın İzmir deneyiminin bu yeni inisiyatifteki rolünü kendisiyle konuşuyoruz.  

Teos Festivali'nin kurucularından Mahmut Ölmez ile antik Teos'un 2300 yıllık "sanatçılar kenti" mirasından ilham alan festivalin ortaya çıkışını, yerel dayanışma ve kolektif üretim anlayışını, mahallelere yayılan etkinliklerini ve kültür-ekoloji eksenindeki programını konuşuyoruz. 

Bağımsızlar’ın Apaçileri, Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar bu hafta, Ed Yong’un Muazzam Dünya: Beş Duyunun Ötesine Yolculuk adlı kitabında da sözü geçen umwelt kavramından hareketle kültür ve politikayı konu ediyor. Farklı türlerin dünyayı duyusal olarak algılama biçimlerinin çeşitliliği fikrinden hareketle, bir arada yaşamanın “hoşgörü” değil ihtimam ve dikkatle yüklü bir “görüyü” gerektirdiğini tartışmaya açıyor. 

Bağımsızlar’ın Apaçileri, Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar bu hafta, Deniz Göktaş’ın tutuklanması üzerinden kültürel hegemonya tartışmasına giriyor. Alışıldık önermelerin aksine, bu tutuklamanın kültürel hegemonya yaratma çabası değil, aksine toplumsal kutuplaşmayı vurgulu hale getirerek, iktidarın kendi tabanının rızasını kazanma denemesi olduğunu iddia ediyorlar. Ezcümle, incinmenin politikasını keşfetmeye soyunuyorlar.

Kültür, sanat ve yaşam ile ilgili üretim ve paylaşım yapmayı seviyoruz. Kapsayıcılığı temel alan topluluğumuzun etrafında buluşuyoruz. Büyüdükçe değişip dönüşmeyi de seviyoruz. Kaybolmama motivasyonuyla güncel olduğu kadar gündem dışı da durabilmeyi başararak, ‘boşluğu’ doldurarak, yayıncılığın farklı alanlarını araç edinerek çevrimiçi ve çevrimdışı içerikler ve deneyimler üretmeyi dert ediyoruz. Yani denemeyi de seviyoruz. paylaşımın kendisine de heyecan duyuyoruz. 

26 senedir Samandağ’da yapılan Evvel Temmuz Festivali'ni Canan Yüce ile konuşuyoruz. Kadim bir ritüelin 80 darbesi sonrasında yasaklanmasının ardından 2000 yılında örgütlenerek festival yapısı ile yeniden başlaması ve 26 yıldır büyüyerek sürmesinin hikayesini dinliyoruz.  

Boğaziçi Avrupa Siyaset Okulu kurucularından Hakan Altınay’la buluşuyoruz. 

Muhabbetin, öğrenmeye, paylaşmaya ve dayanışmaya mesken olduğu BASO, 2014 yılından beri mezun veriyor; yüzlerce mezundan oluşan bir topluluk, çok sesli bir koro olarak birlikte üretmeye devam ediyor.

Görülmüştür Kolektifi’nden Adil Okay ile 17 yıldır politik mahpuslarla dayanışma amacıyla sürdürülen mektup ağı, hapishanelerdeki hak ihlalleri ve tutsakların sanatsal üretimlerini görünür kılma çabaları üzerine konuşuyor ve ayrıca yapay zekâ teknolojisi ile mahpusların hayal dünyasını buluşturan ve Mersin’de açılan “Dijital Görüş” sergisinin ortaya çıkış hikâyesini, içerdiği deneyimleri ve içerisiyle dışarısı arasında kurduğu yeni iletişim biçimlerini ele alıyoruz. 

UEFA Avrupa Finali için İstanbul’a gelen Aston Villa taraftarlarına gösterilen “misafirperliğin” kültür politikaları açısından nasıl bir çifte standart ve adaletsizlik anlamına geldiğini konuşuyoruz. 

5 Haziran Dünya Çevre gününde, yerel ekoloji mücadelelerinin birbirleriyle diyalog ve dirsek teması ihtiyacını desteklemek üzere yola çıkan ve belgesel filmleri bir yıl boyunca şehir merkezleri dışına, benzer çevre sorunlarının yaşandığı il ve ilçelere taşıyan Tükettiğimiz Dünya: Documentarist Ekoloji Buluşmaları projesini Necati Sönmez’le konuşuyoruz. 

Bağımsızlar’ın Apaçileri olarak, kısa bir aranın ardından mikrofon başına, bu kez İzmir’den getirdiğimiz taze izlenimlerle dönüyoruz! 

7-8 Mayıs tarihlerinde gerçekleşen “İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı” vesilesiyle, kültürün sadece bir etkinlik değil, yaşam hakkı ve hukuk olarak nasıl yeniden inşa edilebileceğini tartışıyoruz. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Akdeniz Akademisi ev sahipliğinde; Atina’dan Hırvatistan’a, aktivistlerden yerel yöneticilere kadar geniş bir yelpazede gerçekleşen bu buluşmanın aklımıza düşürdüklerini konuşmak için Apaçilik yapıyoru

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fotoğraf Bölümü’nden 6 sanatçı tarafından kurulan Demirkapı Kolektif, pratiklerini Edirnekapı’da bulunan atölyelerinde sürdürmekte olup; sanatın amacının ne olduğunu sorgularken sorgulatarak, alımlayıcıya şefkatli bir kucak açmak yerine, vicdanı ve zihni harekete geçiren birer ayna sunmayı hedefler. Kendini, çevresini ve kökenlerini sanat yoluyla irdeleyen Demirkapı Kolektif, çalışmalarında kimi zaman sezgisel, kimi zaman kurgusal yöntemlerle çağın yarattığı kişisel ve toplumsal çatlakları odağına alır.

Deneysel yöntemlere açık, araştırmacı ve kolektif üretim biçimini önemseyen Demirkap...

Adından anlaşılabileceği gibi Mersin’de bir sinema sevenler derneğini olan Mersinefil’i Onur Aytaç ve Alper Yılmaz’la konuştuk. 

Mersin barosunun sinema kulübü olarak başlayan ilgi Mersinefil’i oluşturmuş. Bu meslek örgütlerinin yapılanması açısından da pek çok rastlanır bir örnek değil sanırım hele bu günlerde en çok ihtiyacımız olabilecek şeylerden birisinin sinemayı seven hukuk profesyonelleri olabileceğini düşünürsek… Sinema kulüplerinin rutinleri arasında olan film çözümlemelerinin bazı meslekler için mecburi kılınması bile düşünülebilir belki. Neyse, biz Mersin’de sine

Hak temelli haberciliği esas alan ve basının gözünden kaçan haber ve içerikleri görsel kültür araçlarıyla birlikte okuyucularla buluşturan çizgili gazete Muzır Neşriyat’tan sevgili Aslı Alpar’ı 1 Mayıs’ta konuk ediyoruz.

Gündemi karikatür, webtoon, podcast,  video ve yeni sosyal medya araçlarıyla yeniden üreten Muzır Neşriyat, Türkiye ve dünyadan seçilen haberler, şiddetsiz ve daha eşit bir dünyayı odağına alan gelişmeleri odağına alıyor. Politikanın sıradanlığı ve sıradanlığın politikasını bir arada ele almaya çalışan...

Yaklaşmakta olan Mardin Bienali dolayısı ile Hangi Sergi Nerede? inisiyatifini Rıdvan Aşar’la konuşuyoruz. 

​​​​​​​Hangi Sergi Nerede?, 6. Mardin Bienali sırasında bir yandan Mardin’de Bienale paralel olarak açılan sergileri görünür kılmayı hedeflerken, öte yandan da bağımsızları araya getirme, paralel etkinlikler sahnesini organize etme rolu oynayan bir inisiyatif olarak 2024 yılında oluştu. Rıdvan Aşar bu sene ikinci kez Mardin Bienaline hazırlanan Hangi Sergi Nerede? inisiyatifini ve hazırlıklarını anlatıyor. 

Mersin’de, 2017’de hayatına başlayan Kültürhane’yi 2023’te konuk etmiştik. 25 Nisan’da yeni mekanı olan Yaşam Limanı’nın açılışını yapacak olan Kültürhane’yi yeni mekanının kuruluş sürecinden, kavramsal çerçevesine kadar konuşuyoruz.

Bu hafta Ebru Atilla ile Açık Depo Gönüllüleri İnisiyatifi’ni konuşuyoruz.

2023 depremi sonrası İzmir’de oluşan ve Hatay’la doğrudan bağlar kurarak başlattığı işbirliğini sürdürmeye devam eden Açık Depo Gönüllüleri İnisiyatifi, afet sonrası sivil destek çalışmaları için özgün bir örnek oluşturuyor. Özgünlüğü bir yanıyla, afet sonrası destek modellerinin neden çalışmadığını tespit edip, mikro ölçekte birebir ilişkiler kurarak bireylerin ihtiyaçlarına yönelik destek sağlamaya yönelen çözümü, diğer yanıyla depremin 40. gününde Hatay’lı kadınlarla bir tiyatro o...

ApaçıKültür’ün bu bölümünde Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, kültürün sınırlarını doğayı ve kentsel mekanları içerecek şekilde genişleterek kentlerin deniz ve kıyılarla kurduğu sorunlu ilişkiyi konuşuyor. Mevzuat tartışmaları ile sanatın harmanlandığı bu sohbette, kamusal alanlarımızı ve müştereklerimizi Gaston Bachelard'ın bahsettiği su damlasından ilham alarak nasıl yeniden inşa edebileceğimiz tartışılıyor. 

Buradayız Hatay Derneği'ni konuğumuz Mehmet Ali Gümüş ile konuşurken; deprem sonrası bir Instagram postu ile başlayan inisiyatifin 40 gün gibi kısa bir sürede derneğe dönüşmesinin, birlikteliğin ve dayanışmanın zor ama güç veren hikayesini dinliyoruz. 

Bu hafta Ahmet Murat Akoy ile yöneticisi olduğu bagni konuşuyoruz. Bir yandan Kaş ve bölge için çok önemli olan çevre aktivizmini yürüten, çevre yıkımını takip eden ve hem protestolarla hem işbirlikleri ve hukuki süreçlerle durdurmaya çalışırken öte yandan 5. yılına girecek olan Kaş Tiyatro Festivalini yürüten derneğin faaliyetlerini konuştuk. Nepotist, anti-demokratik, kapitalist yönetimin turizm vasıtasıyla da sürdürmekte olduğu doğa ve kültür talanının boyutlarını bir kez daha konuşmak zorunda kaldık. 

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de, Osmanlı’nın son döneminin kültür politikalarını konuşuyoruz. Parisli Paşaların “dünyanın merkezi”ne yolculuğunu, modernleşme ve ulusallaşma davasının krizlerini bağlamında yeniden düşünüyoruz.   

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de bu hafta,  sosyal medyanın ve algoritmaların ürettiği kent imgeleri üzerine konuşuyoruz. Mekanın ruhu ve kentlilerin ruh sağlığı arasındaki bağlantı üzerine düşünürken, kültür politikalarının sanal boyutunda buluyoruz kendimizi. Naomi Klein Doppelganger kitabının izinde kentlerin “kötü ikizlerini” seyre dalıyoruz.  

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de bu hafta, popüler kültürel üretimlerinin politikasını ve estetiğini konuşuyoruz. Benito Antonio Martinez Ocasio’nun (nam-ı diğer Bad Bunny) Super Bowl devre arası şovunun açtığı tartışma alanında kültür endüstrilerinin ürünü olmalarına rağmen bazı anların, imgelerin ve ritimlerin “duyusal olanın paylaşımını” yeniden düzenlemek anlamında politik olma ihtimaline odaklanıyoruz. 

Görünmeyen Emek Fotoğraf İnisiyatifi, 2023’te İzmir’de, Arzu Filiz Güngör ve Nilgün Yoldaş yürütücülüğünde kadın emeğinin karşılıksız, ücretlendirilmemiş ve görünmeyen biçimlerine odaklanan bir fotoğraf atölyesi sonrasında kuruldu. Bu deneyim, görünmeyen emeğe dair düşünüp üretmeyi sürdürme arzusu duyan kadınları bir araya getirdi. 

​​​​​​​İnisiyatif, katılımcı üretimi, yatay örgütlenmeyi ve dayanışmayı önceleyerek, kişisel hikâyeleri kamusal alanda tartışmaya açan fotoğraflar üretmeyi, kalıplaşmış yargıları sarsacak imgeler bulup dolaşıma sokmayı, görünmeyen emek biçim

Bu hafta Apaçık Radyo’nun Apaçileri Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, kültür politikalarının 1945 sonrası bir kamu politikası disiplini haline gelmesinden çok önce, bu coğrafyadaki köklerine—Tanzimat’tan Cumhuriyet’e uzanan modernleşme serüvenine—odaklanıyor.

Bu perspektifle bakıldığında kültür politikaları, sadece sanatsal faaliyetlerin desteklenmesi veya modern bir “hak” arayışı değil; bir ulusun kendi köklerini icat ettiği ve sınırlarını çizdiği politik bir savaş alanıdır. Bir yandan “muasır medeniyet” hedefine doğru giden bir yolculuk vaat ederken, diğer yandan geçmişi ve “öteki”ni sessizleştir

Apaçık Radyo’nun “apaçileri” Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, Apaçıkültür serisinin bu haftaki bölümünde, tanımlanması en az kültür kadar meşakkatli bir başka kavramı, politikayı masaya yatırıyor.

Siyasetin etimolojik kökenindeki “seyislik” (terbiye etme) ile kültürün “ehlileştirme” anlamları arasındaki tarihsel akrabalıktan yola çıkan program; kültür politikalarını devletin soğuk bir kamu yönetimi aracı olmaktan çıkarıp, “duyulur olanın adil paylaşımı” ve bir arada yaşama sanatı olarak yeniden kurguluyor. Jacques Rancière’in “Cahil Hoca” ve “eşitsizliğin yeniden üretimi” eleştir...

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de bu hafta, Terry Eagleton ve Bernard Stigler’in rehberliğinde kültür kavramına odaklanıyoruz. Tarihsel dönüşümü içinde kültürü, doğa ve uygarlık ikileminin ötesinde, insanın kendi kendini üretme pratiği olarak anlamaya çalışıyoruz. 

Bağımsızlar ile yeni bir seyre çıkıyoruz: Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay’ın hazırlayıp sunduğu Apaçıkültür serisiyle kültürün altını üstüne getirmeye girişiyoruz. 

​​​​​​​Özneleri, mekanları, imkanları ve kısıtlarıyla kültürün politikalarını konuşacağımız bu serinin ilk bölümünde meramımızı ve rotamızı paylaşıyoruz. 

Dört yılı aşkın süredir yürüttüğü yayın ve platform deneyimini masaya yatırıyor; bağımsız kültür-sanat alanında biriken deneyimleri, hafıza oluşturmanın önemini, dayanışma pratiklerini ve bağımsızların kültür politikalarının öznesi olma imkânlarını tartışıyoruz.