MovarekhPodcast احمدهاشمی

عملیات فروغ جاویدان چه بود؟ چه شد که مسعود رجوی و مجاهدین خلق تصمیم به انجام این عملیات گرفتند؟ نتیجه این عملیات چه شد؟ عملیات مرصاد چه بود و چگونه انجام شد؟ سرنوشت سازمان مجاهدین خلق از پس فروغ جاویدان چه شد؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ خواهیم داد 

ما در این قسمت رفتیم سراغ زندگی سرهنگ خلبان محمود اسکندری، خلبانی که سخت‌ترین و ناممکن‌ترین عملیات‌ها را انجام داد اما تلخ‌ترین سرنوشت را پیدا کرد.

در این قسمت رفتیم سراغ یکی از خونبارترین جنگ‌های قرن بیستم که هیمنه ابرقدرتی ایالات متحده آمریکا را در هم شکست. جنگی که برای آمریکایی‌ها هشت سال بود ولی برای ملت ویتنام چهل و نه سال طول کشید.

حاکم کنونی سوریه، چطور از عضویت در داعش، به ضدیت با داعش رسید؟ چطور از پس یازده سال جنگ و ناتوانی در ساقط کردن بشار اسد، طی یازده روز توانست چنین کند؟ او چطور از احمد الشرع تبدیل به ابومحمد الجولانی شد و چطور دوباره تبدیل به احمد الشرع شد؟ حکومت امروز او با چه چالش‌های مواجه است؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ داده‌ایم.

وقتی بهار عربی با شعارهای دموکراسی‌خواهانه سراسر جهان اسلام سنی را در نوردید، بسیاری امید داشتند که این پایان بینادگرایی اسلامی است اما، از دل همین جنبش، پدیده‌هایی مانند داعش زاده شدند! چیست این بنیادگرایی که گویی ریشه در خاک خاورمیانه دارد و آیا تنها مختص مذهب اهل سنت و اساساً دین اسلام است یا در بین سایر باورها و ایدئولوژی‌ها هم وجود دارد؟ ما در این قسمت نگاهی تاریخی انداخته‌ایم به مفهوم بنیادگرایی و تفکر داعش و القاعده و سایر گروه‌های بیادگرا را با هم قیاس کرده‌ایم.

داریوش کبیر هخامنشی، بر کتیبه‌ای که در مقبره‌اش نسبت شده نوشته است: اهورامزدا کشورم را از جنگ، خشکسالی و دروغ پاس دارد. ما در این قسمت بر کارنامه کاری او تمرکز کردیم و به این سوال پاسخ داده‌ایم که او، خود برای اینکه سایه این سه شر از سر کشورش برداشته شود، چه کرده است؟

چطور ممکن است اعرابی که دهه‌ها جنگ هویتی با اسرائیل را پشت سر گذاشته‌اند، حالا و در کنار اسرائیل و در یک جبهه بجنگند و آیا واقعا اینطور است؟ آیا در برابر جمهوری اسلامی یک جبهه واحد قرار دارد؟ روابط اعراب و اسرائیل و البته روابط بین کشورهای عربی با هم طی سال‌های اخیر چطور پیش رفته است؟ ما در این قسمت به دل تاریخ رفتیم تا به جواب این سوال نزدیک شویم که؛ چه خبره؟

ما در این قسمت رفتیم به سراغ تاریخچه جنگ‌های ایالات متحده آمریکا، از لحظه‌ای که این کشور برای استقلالش دست به اسلحه برد، شروع کردیم و به امروز رسیدیم، امروز که اسم ایران ما به عنوان کشوری که ایالات متحده با آن در جنگ است، در رسانه‌ها مطرح شده است و به این سوالات پاسخ داده‌ایم که آمریکا چند بار جنگیده است؟ هر بار برای چه جنگیده است؟ و در کدام جنگ‌ها موفق بوده و در کدام نه؟

از دل بلوک شرق، فردی سربرآورد که با همگان متفاوت است! آیا بود؟ آیا تیتو متفاوت با بقیه رهبران کمونیست دنیا بود؟ او چطور قدرت گرفت؟ چه چیزی به او این قدرت را می‌داد که روبروی استالین بایستد؟ نتیجه اعمالش چه شد؟ ما در دقایق پیش رو از مارشال یوسیپ بروز تیتو صحبت می‌کنیم، از لیبرال‌ترین کمونیست دنیا...

در این قسمت رفتیم سراغ یکی از نبوغ‌آمیزترین و سرنوشت‌سازترین عملیات‌های جنگی تاریخ بشریت: حمله ژاپن به پایگاه نظامی آمریکا در پرل‌هاربر. رفتیم سراغ ریشه‌ها و نتیجه‌های این تصمیم دیوانه‌وار ژاپن.

چطور یک نظام استبدادی به نام چین، توانست گوی سبقت را در اقتصاد، در تکنولوژی، در توان نظامی و در بسیاری دیگر از شاخص‌ها، از تمام دنیا برباید و حالا به دنبال پشت‌سر گذاشتن قدرت اول دنیا، یعنی ایالات متحده باشد؟ واکنش آمریکا چیست؟ آیا ایران ما، مهره‌ای در صفحه شطرنجی‌است که شاهان آن صفحه، چین و آمریکا هستند؟ تاریخ به ما چه می‌گوید؟ ما در این قسمت به این سوالات پرداخته‌ایم.

ما در این قسمت به سراغ تاریخچه نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا رفتیم، به این سوال پاسخ داده‌ایم که چرا این نیروی نظامی را قوی‌ترین در دنیا می‌دانند و همچنین به نکات آماری و جزیات قابل توجهی درباره این قوه قهری بزرگ پرداختیم.

ما در این قسمت رفتیم سراغ روایت حملات خارجی‌ها به ایران، در طول تاریخ، از کهن‌ترین روزگار تا به امروز و در کنار شما به این سوال پاسخ داده‌ایم که کدامیک از این قدرت‌های مهاجم که به ایران حمله کردند، پیروز شدند و کدام یک شکست خوردند و هر کدام چرا؟

در این قسمت رفتیم سراغ یکی از محبوب‌ترین و در عین حال ناشناخته‌ترین صفحات تاریخ کشورمون، یعنی تاریخ فعالیت‌های کا‌گ‌ب در ایران. از پیش از انقلاب، تا روزی که اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید. 

روزهای آخر حکومت پهلوی دوم، سران چهارکشور غربی، در کنفرانسی که در تاریخ با نام جزیره گوادلوپ ماندگار شده است، جمع شدند و یکی از خروجی‌های این جلسه این بود: «شاه ایران باید برود!» ما در این قسمت به این سوالات پاسخ خواهیم داد که چرا این چند کلمه، از دهان رهبران غربی بیرون آمد؟ این کلمات چه تأثیری بر سرنوشت ایران داشت؟ و اساساً قدرت‌های غربی چقدر بر تغییرات سیاسی ایران تأثیرگذارند؟

وقتی در سیزدهم آذر 1363، هواپیماهای عراقی به بالا جزیره خارک آمدند اما به جای اینکه مثل همیشه مخازن نفت و اسکله‌های این جزیره را بمباران کنند، از خارک عبور کرده و نفتکشی ایرانی که از ساحل دور می‌شد را هدف قرار دادند، جنگ نفت‌کش‌ها آغاز شد. بزرگترین نبرد دریایی جهان، بعد از جنگ جهانی دوم، نبردی که پای آمریکا را هم به جنگ با ایران باز کرد. ما در این قسمت، از اولین جنگ ایران و آمریکا صحبت کرده‌ایم.

مارکو روبیو، استیو ویتکاف، جرد کوشنر، جی دی ونس، و تمام مردانی که در حال حاضر، رای و نظرشان تعیین کننده سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه و مشخصاً در قبال ایران است. این‌ها چه کسانی هستند؟ چطور به جایگاه تصمیم‌سازی رسیده‌اند و هر کدام چه نگاهی به ایران و روابط ایالات متحده با جمهوری اسلامی دارند؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ داده‌ایم.

در این قسمت رفتیم سراغ کشتار میدان تیان‌آن‌من، اتفاقی که دولت چین آن را کلا سانسور کرده اما هر جای دنیا هر کس می‌خواهد راجع به حکومت کمونیست‌ها بر چین بگوید حتما از این کشتار نام می‌برد.

سنتکام چیست؟ چرا جمهوری اسلامی سنتکام را در لیست تروریستی قرار داد؟ چرا کل ارتش آمریکا را در لیست تروریستی قرار نداد؟ ناو آبراهام لینکلن چیست و اساساً ناوهای هواپیمابر ایالات متحده کدام‌ها هستند و چه ویژگی‌هایی دارند؟ ما در این قسمت به این سوالات پاسخ خواهیم داد.

در این قسمت رفتیم سراغ یکی از مشهورترین چهره‌های تاریخ قرن بیستم و یکی از مشهورترین نمادهای مبارزه و انقلاب بدون خشونت، نلسون ماندلا. ما به سراغ او رفتیم تا ببینیم او علیه چه چیزی مبارزه میکرد و چه شد که پیروز شد؟

مورخ، دی خونین 1404 را به ملت ایران تسلیت عرض می‌کند و سعی می‌کند در این مفهوم، در مفهوم ملت و ملی‌گرایی یا همان ناسیونالیسم نازک شده و هم توضیح دهد که چه می‌شود که به یک جماعت، می‌گوییم ملت و هم توضیح دهد که ملی‌گرایی چه سویه‌های مثت و منفی‌ای دارد؟

ما در این قسمت از ونزوئلا صحبت کردیم، کشوری که از پس سال‌ها تحریم و تورم و اعتراضات مردمی و سایه جنگ، چندی پیش شاهد یک وضعیت عجیب بود. نیروهای ایالات متحده رئیس‌جمهور این کشور، نیکلاس مادرورو را در کاخ ریاست‌جمهوری بازداشت کردند! ما در این قسمت از سیمون بلیوار و ظهور ونزوئلا تا امروز و افتادن این کشور در چاه بحران‌ها گفته‌ایم.

ما در این قسمت رفتیم سراغ زندگی خصوصی آلبرت انیشتین، یکی از مشهورترین و نمادین‌ترن و تاثیرگذارترین دانشمندان معاصر جهان. دانشمندی که همواره در معرض طوفان‌های سیاسی بود، اما این طوفان‌ها مانع تاثیرگذاری او در جهان نشد.

ما در این قسمت رفتیم سراغ ظهور سلسله اشکانی که یکی از مهمترین سلسله‌های پادشاهی تاریخ ایرانند. امروز از یک قرن مبارزه این خاندان برای سرنگونی پادشاهی بیگانه سلوکی و نقش اشکانیان در تاریخ کشورمان سخن گفتیم.

از شب 3 اسفند 1299 که رضای میرپنج در قامت فرمانده نیروهای قزاقِ کودتاچی پا به پایتخت گذاشت، تا 24 آذر 1304، یعنی درست صد سال پیش که بر سریر شاهی یکی از کهن‌ترین تمدن‌های تاریخ بشر نشست، او چه مسیری را طی کرد؟ چطور سیدضیا از سیاست اخراج شد اما او به سیاست وارد شد؟ ما در این قسمت از مورخ، قصد داریم در رابطه با این چهار سال صحبت کنیم و به پیچ‌وخم شاه شدن رضاشاه بپردازیم.

داستان 16 آذر چیست؟ 16 آذر 1332! چه شد که اینطور در تاریخ، به نام روز دانشجو ماندگار شد؟ چگونه شد که حالا خیابانی چسبیده به دانشگاه تهران، 16 آذر نام دارد؟ شریعت رضوی، قندچی و بزرگ‌نیا چه کسانی بودند؟ اساساً جنبش دانشجویی در ایران چطور به وجود آمد و در ابتدا، چه روندی را طی کرد؟ در این قسمت به این سوالات پاسخ خواهیم داد.

در این قسمت از مورخ رفتیم سراغ امیر اسدالله علم و سیاستمداری بی‌نظیر در تاریخ معاصر ایران صحبت خواهیم کرد. ما به این سوالات جواب خواهیم داد که علم چطور به جایگاهی یگانه در عصر پهلوی دوم رسید، چه ویژگی‌هایی داشت که تبدیل به محرم اسرار شاه شد، چطور این اسرار را برای ما باقی گذاشت و نهایتاً چه عاقبتی پیدا کرد؟

ما در این قسمت رفتیم سراغ یکی از محبوبترین رئیس‌جمهوران آمریکا در سطح جهان. جان اف کندی. کسی که تنها سه سال رئیس‌جمهور بود اما در همان سه سال کارهای بسیار بزرگی کرد.

ما در این قسمت رفتیم سراغ یکی از سلحشور‌ترین مبارزان راه آزادی تاریخ ایران. قهرمانی که هم عیار بود، هم فرودست بود، هم کینه شخصی بر قلب داشت و هم نماد یک انقلاب اجتماعی بزرگ شد و از همان انقلاب خیانت دید! ستارخان. ما در این قسمت او را روایت خواهیم کرد.

ما در این قسمت رفتیم سراغ روایتی از پروژه‌های نفوذ که توسط سازمانی انجام شد که در تمام عمرش کشت و کشته شد. سازمان مجاهدین خلق. ما به شش روایت از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین نفوذهای این سازمان در سال‌های ابتدایی پس از انقلاب پرداختیم.

بعد از استقبال مخاطبان نازنین پادکست مورخ از پیشنهاد ساخت قسمت‌هایی با عنوان تاریخ کشورها، تصمیم به ساخت چنین قسمت‌هایی گرفتیم و اولین قسمت تاریخ کشورها را به تاریخ کشور انگلستان اختصاص دادیم از بدو تاسیس تا امروز. نوش گوش‌هاتون

در این قسمت از پادکست مورخ رفتیم سراغ داستان ضحاک ماردوش. داستان تبدیل شدنش از یک انسان عادی به یک موجودی اهریمنی، به شاهی رسیدنش، حکومتش و برافتادنش. به ریشه‌های هزاران ساله‌ی اسطوره ضحاک نیز خواهیم پرداخت که اگر از اصل داستان ضحاک شاهنامه هیجان‌انگیزتر نباشد، کم هیجان‌تر نیز نیست.

احتمال رخ‌دادن جنگ جهانی سوم چقدره؟ ما در این قسمت برای رسیدن به پاسخ این سوال، ابتدا نگاهی مختصر می‌ندازیم به وضعیت دنیا در آستانه دو جنگ جهانیِ قرن بیستم، بعد به سراغ تحلیل یکی از اندیشمندان مشهور سال‌های اخیر، یوال نوح هراری درباره جنگ جهانی سوم می‌ریم و در نهایت، آن‌چه او زمانی پیش‌بینی کرده رو با وضعیت امروز دنیا مقایسه می‌کنیم

یک‏ «شگفتی ‏ایرانی» این توصیف گزارشگر مجله‏ پناهندگان کمیساریای‏ عالی‏ امور پناهندگان بود در سال 1997 برابر با 1376از وضعیت مهاجران افغانستانی رد ایران. این گزارشگر نوشته اگرچه ‏ایران ‏کشوری «منزوی و ‏کمتر ‏شناخته‌شده» ‏به ‏نظر ‏می‌رسد اما در ‏میزبانی ‏از ‏پناهندگان یکی از سخاوتمندترین ‏کشورهای ‏جهان است. چرا؟ چون برخلاف ‏بسیاری ‏کشورهای‏ دیگر ‏افغانستانی‌ها ‏را‏ مجبور‏ به ‏اسکان ‏رد ‏اردوگاه‌ها‏ نکرده‏. اجازه داده این مهاجرها تو شهرها و روستاهای ایران ساکن بشوند، جذب بازار کار بشوند و تا بهبود اوضاع افغانستان دذ ایران زندگی کنند. این خلاصه‌ای بود از آم گزارش. از اول دهه شصت ‏با اینکه‏ ایران ‏درگیر‏ جنگ بود‏ و‏ باید بیشتر‏ منابعش‏ را خرج‏ جنگ‏ و‏ ‏مایحتاج ‏‏مردم‏ و ‏آواره‌های استان‌های جنگ‌زده می‌کرد،‏ اما به‏ شهادت‏ ناظران خارجی‏ برای‏ آواره‌های ‏افغانستانی میزبان خوبی ‏بود. حتی در ادبیات رسمی مقامات حکومتی به آنان نمی‌گفتند پناهنده نمی‌گفتند مهاجر، می‌گفتند برادران افغانستانی. اما چه شد که حکومت نوپای جمهوری اسلامی تصمیم گرفت این سیاست را در پیش بگیره؟ در ادامه چه سیاست‌های در پیش گرفت و الان چه سیاستی دارد؟ در این قسمت از مورخ قصد داریم به همین سوال‌ها پاسخ بدهیم

برای هیچ زنی از زنان تاریخ به اندازه کلئوپاترا آخرین فرعون مصر باستان، رمان و نمایشنامه و فیلمنامه نوشته نشده! ما در این قسمت از مورخ سراغ او رفتیم تا ببینیم راز محبوبیت او برای داستان نویسان و نمایشنامه نویسان چیست؟

احمد کسرویِ تاریخ‌ پژوه، احمد کسرویِ زبان‌شناس، احمد کسرویِ قاضی یا احمد کسرویِ مصلح اجتماعی؟ کدام یک از این شخصیت‌ها، کاری کرد تا احمد کسرویِ مانده در تاریخ معاصر ما ترور شود و چرخه خشونتی به حرکت درآید که کسی توان متوقف کردنش را نداشته باشد؟ مگر او چه گفت؟ ما در این قسمت به سراغ زندگی احمد کسروی رفتیم.

مردمان شوروی علاقه بسیاری به جک‌های سیاسی داشتند. چون جک گفتن یکی از راه‌های مقابله با استرسه، جک‌هایی که به مردم کمک می‌کنه با چیزی کنار بیان که توان تغییرش رو ندارند. مردمان شوروی زیر سایه‌ای از استرس و اضطراب دائمی زندگی می‌کردند، استرس و اضطرابی که عوامل زیادی داشت و یکی از عواملش نهادهای امنیتی شوروی بود، نهادهایی که مشهورترینش برای ما، نامش هست: کا‌گ‌ب! یک سازمان امنیتی مخوف و افسانه‌ای که به نظر می‌رسید جنبیدن هر جنبده‌ای از نظرش پنهان نیست! ما در این قسمت از مورخ درباره تاریخچه نهادهای امنیتی شوروی صحبت خواهیم کرد و به این سوالات پاسخ خواهیم داد که ریشه این نهادها کجا بود؟ کا‌گ‌ب از کجا اومد؟ چه مسیری رو طی کرد تا به نقطه پایان رسید و چطور به نقطه پایان رسید؟ و آیا اصلاً به نقطه پایان رسید؟ 

بسیاری از اساتید حوزه روابط بین‌الملل یه تعریف کوتاه کلیشه‌ای ولی بسیار گویا از دیپلماسی دارند. می‌گن: «دیپلماسی پایان جنگ است و پایان دیپلماسی، آغاز جنگ!» همین تعریف کوتاهه که انسان رو وابسته به فنونی از مذاکره کرده تا زیست بشری حفظ بشه. اما سوال، دیپلماسی از کی وارد زندگی ما انسان‌ها شد؟ دیپلماسی چه جهانی رو برای ما ساخت؟ در چه برهه‌هایی تونست جلوی جنگ رو بگیره یا به جنگ‌ها پایان بده؟ و آیا همیشه شروع دیپلماسی واقعا پایان جنگ بوده؟ ما در این قسمت از مورخ رفتیم به سراغ تاریخ دیپلماسی و به این سوالات پاسخ دادیم

آقامحمدخان قاجار کسی که در قعر فلاکت، قربانی جنایتی به اسم اخته کردن شد و از دل اسیری و بی‌پدری و بی‌برادری، توانست به قدر قدرتی تبدیل شود و چنان خون بریزد که اگرچه روزهای سیاهی در تاریخ ایران به یادگار بگذارد اما از طرفی ایران را باز هم از پس سال‌ها یک‌پارچه کند. ما در این قسمت از او صحبت کردیم

آقامحمدخان قاجار کسی که در قعر فلاکت، قربانی جنایتی به اسم اخته کردن شد و از دل اسیری و بی‌پدری و بی‌برادری، توانست به قدر قدرتی تبدیل شود و چنان خون بریزد که اگرچه روزهای سیاهی در تاریخ ایران به یادگار بگذارد اما از طرفی ایران را باز هم از پس سال‌ها یک‌پارچه کند. ما در این قسمت از او صحبت کردیم