Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

2026 yılı Europa Nostra Ödülleri, Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma kategorisinde Türkiye’den ödüle layık görülen proje üzerine projeyi geliştiren ve yürüten Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ve Doç. Dr. Nusret Demir ile konuşuyoruz. 

​​​​​​​Şubat 2023 depremlerinin hemen ardından 11 ilimizi kapsayan deprem bölgesinde kültürel mirasın korunması çabalarına destek olmak üzere harekete geçilmiş ve akademisyenlerin ve yurttaşların gönüllü katılımı ve çalışmalarıyla neticelendirilmiş yenilikçi bir belgeleme, farkındalık yaratma ve haritalama projesi.  

Konuklarımız Yeşim Ustaoğlu’nun yazıp yönettiği ve Selen Heinz’ın ortak yönetmenliğini ve görüntü yönetmenliğini üstlendiği Kuru Taşın Başı adlı belgesel filmi konuşuyoruz. 

Yeşim Ustaoğlu ve Selen Heinz’a deli Çoruh nehrinin kenarında yemyeşil bir cennet parçasında kuşaklardır yaşayan, üreten Yusufelilerin ve civar köylerden insanların baraj yapımı ertesinde yükselen su ile birlikte karşı karşıya kaldığı travmatik süreci nasıl filme almaya karar verdiklerini ve çekim sürecinde nelere tanıklık ettiklerini konuşuyoruz. 

Konuğumuz arkeolog Doç. Dr. Güneş Duru ile yakın zamanda İletişim Yayınları'ndan çıkan Geçmişle Diyaloglar; Arkeolojiyi Yeniden Düşünmek başlıklı kitabını konuşuyoruz. 

Arkeoloji kuramının tarihsel gelişimine kapsamlı bir şekilde yer ayıran kitap, Türkiye’de arkeolojik çalışmaların tarihine ve düşünsel tartışmalara ilişkin önemli analizler içeriyor. Güneş Duru Türkiye’de arkeolojiyi yeniden düşünmek mümkün demekte ve bunun için, kendi ifadesi ile, ‘arkeolojinin daha çoğulcu, etik, kuramsal ve kamusal bilgi alanı olarak yeniden kurgulanmasına yönelik yapısal dönüşüm alanla...

23. Radyo Şenliği kapsamında Apaçık Radyo stüdyosunda Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin? programcıları Burçin Altınsay ve Asu Aksoy’un konuğu arkeolog, akademisyen ve müzisyen Güneş Duru olurken; bağımsız radyoculuğun dinleyici desteğiyle sürdürülebilirliği, dayanışma ve kültürel mirası üzerine bir sohbet gerçekleştiriliyor.

ICOMOS Türkiye Milli Komitesi’nin Yükselen Profesyoneller Çalışma Grubu tarafından Bergama’da bu yaz gerçekleştirilecek olan Uluslararası Yaz Okulu etkinliğini düzenleyicileri İlke Alatlı ve Seçil Tezer Altay ile konuşuyoruz. Bergama Yaz Okulu’nun teması da ICOMOS’un bu sene 18 Nisan Dünya Anıtlar ve Sitler günü teması içinde vurguladığı yaşayan miras kavramından yola çıkıyor ve ‘Birarada Varolmak, Bergama: Çok Katmanlı Bir Kentte Yaşayan Mirası Yeniden Düşünmek’ başlığı ile UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Bergama’nın çok katmanlı mirasına odaklanıyor. 

Helenistik dönemden bug...

Mart ayı başında, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) yeni bir sergi açıldı. Osmanlı dünyasında Fenerli Rumların siyasi ve kültürel etkisini mercek altına alan sergide 18. yüzyılda İstanbul’un Fener Mahallesi ile Eflak ve Boğdan Beylikleri arasında kurulan çok yönlü ilişki ağlarını; arşiv belgeleri, nadir kitaplar, haritalar, mimari çizimler ve üç boyutlu modeller aracılığıyla inceleniyor. 

Konuklarımız serginin küratörleri Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas ile sergiyi enine boyuna ele alıyoruz. Küratörlerin ‘Fenerli m...

Konuğumuz Europa Nostra Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Yiğit Ozar ile Üsküdar’daki Validebağ Korusu’nda Üsküdar Belediyesi ile yerel sivil girişimlerin birlikte yürüttüğü yönetim modeli projesinin, Europa Nostra liderliğinde ve Avrupa Birliği desteğiyle kurulan Avrupa Miras Merkezi tarafından Avrupa çapında seçilen “Kültürel Miras Alanında 10 Yerel İyi Uygulama” arasına girmesini değerlendiriyoruz.  

Somut olmayan, elle tutulamayan bir miras ögesini koruma ve yaşatma mücadelesinin deprem felaketi ardından Hatay’ın Defne ilçesinde nasıl devam ettirildiğini, “barış ipeği” diye adlandırılan ipek üretiminin neden önemli olduğunu, Defne ve Antakya kimliği için anlamını konuğumuz Emel Duman ile ele alıyoruz. 

Emel Duman, Defne Apollon İpekçilik’in sahibi; Defne’de ailesinden gelen, anneannelerinden kalan ve artık nesli tükenmiş olan “Hatay Sarısı” kozalarının izini sürüp, “barış ipeği” üreticiliğini yeniden canlandırmak ve bu ekolojik ve etik üretim yaklaşımının çok daha fazla say...

Konuğumuz Mustafa Kemal Üniversitesi Mimarlık Fakültesi hocalarından Dr. Emir Çekmecelioğlu ile Antakya’nın hafızasının ve kimliğinin önemli odaklarından birisi olagelmiş geleneksel çarşı bölgesini ve Uzun Çarşı caddesini konuşuyoruz. 

Geleneksel Çarşı, deprem ve ertesindeki yıkımlarla büyük tahribata uğramış bir yer. Dr. Emir Çekmecelioğlu ile Geleneksel Çarşı alanında restorasyon, rekonstrüksiyon ve yeni yapılar şeklinde yürümekte olan inşaat sürecini konuşuyor; yeniden inşaat projeleri toplumsal hafızası bu kadar derin ve kuvvetli bir mekânı nasıl ele alıyor, ortaya çıkan projeler mekânı...

Konuğumuz şehir plancısı Dr. Zehra Güngördü ile depremlerden en çok etkilenen ve özgün tarihi kent dokusu en çok tahrip olan yerlerden Hatay’ın Kırıkhan ilçesinde yaşayan bir depremzede olarak deprem sonrası yaşam koşullarını nasıl deneyimlediğini, bir şehir plancısı olarak kentin yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik yapılan çalışmaları nasıl değerlendirdiğini konuşuyoruz. 

Konuğumuz mimar Deniz Emir’le Antakya’da depremden bu yana geçen üç yıl içinde şehrin kimliğinin ana unsuru tarihi sivil yapıları, mahalleleri, sokak dokularını yeniden hayata döndürmek için neler yapıldı ve şu anda bu kültür mirası varlıklarının durumu nedir, bu yapılarda yaşama dönüş başladı mı, konuşuyoruz. 

​​​​​​​Deniz Emir deprem öncesinde Antakya’da tarihi yapılarda restorasyon uygulamaları yapan, depremin ardından da belgeleme ve yardım/hibe başvurularında çalışan, deprem sonrası kültür varlıklarının tamir ve iyileştirme sürecinin içinde bulunan bir mim

İstanbul’un hızla ilerleyen büyük ve kesintisiz beton adımları karşısında şehrin sulak ve doğal alanlarını nasıl koruyacağız sorusu her zamankinden daha da can alıcı. 

Kentleşmeyi ekolojisi ve yaşantısı ile sürdürülebilir bir hatta oturtacak tasarım politikaları üzerine çalışan mimar Aslıhan Demirtaş ile bu soruyu İstanbul’un tarihi bostanları odağından konuşuyoruz. 

Konuğumuz Tarihi Yedikule Bostanları Girişimi’nden Suna Kafadar ile bostanların ve bostancılığın kent tarihinde ve hafızasındaki yerini, Yedikule bostanlarının bir kentsel tarım pratiği olmanın ötesinde taşıdığı anlamı ve bu anlamı bilmenin ve korumanın önemini konuşuyoruz. 

Tarihi Yedikule Bostanları Girişimi Gönüllüleri'nden sosyolog Kiraz Özdoğan ile tarihi İsmail Paşa Bostan Alanı'na ilişkin bilinmezlik durumunu ve İstanbul’da yerinden edilen bostancıları ve bostanlarını ele alıyoruz.  

Fatih Karagümrük Spor Kulübü'nün futbol takımı Süper Lige yükseldiği için stadyumunu da FIFA/UEFA normlarına göre düzenlemek durumunda, bunun için sahada Fatih Belediyesi tarafından çalışmalar başlatılmış durumda. Fatih’te yer alan Vefa/Karagümrük top sahası veya stadı, 5. yüzyıldan kalma bir Bizans sarnıcı olan Aetius Sarnıcı’nın olduğu yer aynı zamanda.

Taraftar kimliğiyle konuk ettiğimiz, futbolsever İbrahim Altınsay ile yoğun yerleşime sahip tarihi bir mahallede yer alan böyle bir stadı UEFA standartlarına göre yenid...

İstanbul’un Roma (Bizans) döneminin oldukça gelişmiş su toplama ve dağıtım sisteminin önemli ögelerinden biri olan Aetius Sarnıcı’nın bulunduğu, bugün Çukurbostan hatta Vefa/Karagümrük top sahası veya Stadı olarak bilinen yerde geçtiğimiz haftalarda iş makineleri ve kepçelerle Roma dönemi kalıntılarına müdahale edildiği görüldü. Bu faaliyeti Fatih Belediyesi, Sarnıç Duvarının Restorasyonu ve Karagümrük Stadının Zeminaltı Çalışmalarının Yapılması işi kapsamında yürütüyor ve hali hazırda stadın kaldırıldığı anlaşılıyor. Yerine çok daha b...

24 Aralık 2025’te Antalya’da birçok meslek odası ve sivil toplum kuruluşu Antalya falezlerinin bir kısmının koruma statüsünün düşürülmesi ile ilgili ortak bir basın açıklaması yaptı. 2024 yılında kesin korunacak hassas alan olarak 2020’de tescillenmiş olan falezlerin bir kısmı koruma açısından daha düşük olan ‘Nitelikli Doğal Koruma Alanı’ statüsüne geçirilmişti. Basın duyurusunda falezlerin koruma statüsünü düşüren kararın ekolojik, jeolojik ve planlama açısından telafisi mümkün olmayan etkiler yaratacağı belirtiliyordu. Bu kararın Antalya Arkeoloji Müzesi, Karayolları ve Meteorolo...

2025’in son programında, kültürel miras ve koruma gündeminde yıl boyunca ele aldığımız başlıkları kronolojik değil, ana temalar etrafında değerlendiriyoruz. 

​​​​​​​Marmara Denizi’ndeki müsilaj krizinden Saraçhane’ye, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkımından rekonstrüksiyon tartışmalarına; deprem sonrası Antakya’da yürütülen sivil miras çabalarından Büyükada Rum Yetimhanesi, Haydarpaşa ve Sirkeci Garları ile Ayasofya’ya uzanan geniş bir çerçevede, kültürel mirasın korunmasının yalnızca yapıların değil, hafızanın, kamusal alanın ve demokratik katılımın da meselesi oldu

TMMOB Mimarlar Odası tarafından yürütülmüş olan 'Türkiye’nin Kırsal Mimarlık Atlası' projesini ve çevrimiçi yayınını bu kapsamlı yayın çalışmasının editörleri, koruma mimarları Koray Güler ve Merve Arslan Çinko ile ele alıyoruz.

“Türkiye coğrafyasının kırsal mimarlık kültürünü yok olmadan kayıt altına almak ve bu zengin kültür mirasını toplumla paylaşmak amacıyla yola çıkılan bu projede, Türkiye’nin yedi bölgesinden 90 araştırma çevrimiçi yayın olarak erişime açılmış durumda. Detaylı bilgi

Edirne Selimiye Camii kalemişlerinin restorasyonu konusunda yaşanmakta olan, ‘kriz’ olarak addedebileceğimiz gelişmeleri konuğumuz sanat tarihçisi Prof. Dr. Tarkan Okçuoğlu ile ele alyor; kendisine kalemişleri restorasyonuna yapılan müdahalenin ayrıntılarını soruyor ve bu öneri ile yapılmak isteneni nasıl yorumladığını konuşuyoruz. 

Konuğumuz Ayasofya Bilim Kurulu’nda görev yapan İnşaat Mühendisi Mehmet Selim Ökten ile kamuoyunda tartışmalara sebep olan Ayasofya’nın içine yerleştirilen büyük çelik ayakların ve bunların üzerinde kurulan platformun neden gerekli görüldüğünü, bu uygulamalarla neyin hedeflendiğini ve Ayasofya’nın deprem güvenliğini sağlamaya yönelik bir restorasyon programının hazırlanıp hazırlanmadığını konuşuyoruz.

Geçtiğimiz günlerde Dünya Mirası anıt eser Ayasofya’nın içine girmiş ağır tonajlı kamyonlara ve çelik ekipmanlara ilişkin fotoğrafların sosyal medyada yarattığı büyük tepki akabinde Kültür ve Turizm Bakanı’nın yaptığı açıklamalardan Ayasofya’da “Mimar Sinan'dan bu yana gerçekleştirilen en geniş çaplı restorasyon sürecini”nin başlatıldığını öğrendik.

​​​​​​​Bu akşam konuğumuz Prof. Dr. Zeynep Ahunbay’a 1990’larda kendisinin de içinde yer aldığı Ayasofya koruma ve restorasyon programının ayrıntılarını soruyoruz. Ayasofya’nın korunmasına yönelik öne çıkan temalar ve öneriler nelerdi ve...

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Haydarpaşa ve Sirkeci Garlarını kültür ve sanat odaklı işlevlendirme kararını eleştiren ve 20 yıldan bu yana Haydarpaşa’yı gar olarak koruma mücadelesi veren Haydarpaşa Dayanışması aktivistlerinden, demiryollarından emekli Tugay Kartal ile bir araya geliyoruz. 

Garların tren ulaşımına kapatılması ardından, her iki istasyonda raylar söküldü, binalar boşaltıldı. Biz de  Tugay Kartal’a 'Bu iki gar yeniden demiryolu ulaşımının merkezleri olabilir mi?, 'Mevcut hatlar buralara gelebilir mi?' ve 'Garlar gar olarak kalabilir mi?' sorularını

Gazhane Çevre Gönüllüleri halka mal olmuş kültür varlıklarını savunmaya devam ediyor.

Bu akşam Gazhane Çevre Gönüllüleri’nden Işık Demirtaş ile “vakıf mülkiyetinden çıkan kültür varlıklarının yeniden mazbut vakıflara devrinin” düzenlendiği kanun tasarısına ilişkin 13 Kasım’da yaptıkları basın duyurusunu konuşuyoruz. “Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair” başlığını taşıyan bu Kanun teklifinde yer alan 11.madde ile bir şekilde kamu mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıklarının mazbut vakfa devredil...

18. İstanbul Bienali paralel etkinliklerinden “Yambol’un İzinde”yi mimar ve küratör Hayim Beraha ile konuşuyor; Balat’taki Yanbol Sinagogu’nun hikâyesinden yola çıkarak, çok kültürlü Yahudi mirasının katmanlarını ve belleğin mekânla kurduğu bağı ele alıyoruz. 

18. İstanbul Bienali paralel etkinliklerinden “Yambol’un İzinde”yi mimar ve küratör Hayim Beraha ile konuşuyor; Balat’taki Yanbol Sinagogu’nun hikâyesinden yola çıkarak, çok kültürlü Yahudi mirasının katmanlarını ve belleğin mekânla kurduğu bağı ele alıyoruz. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Haydarpaşa ve Sirkeci garlarını kültür-sanat işlevleriyle dönüştürme planını, bu sürece sanat dünyasının bakışını anlamak üzere AICA Türkiye yöneticileri Ekmel Ertan ve Hıdır Eligüzel ile konuşuyoruz. 

İstanbul’un Dünya Miras Listesi'ndeki alanlarının koruma sorunlarına ilişkin UNESCO’nun tespitlerini Prof. Dr. İclal Dinçer ile ele alıyoruz.  

Konuklarımız Dr. Aysel Arslan ve Doç. Dr. Özgün Özçakır ile NIT–Hollanda Araştırma Enstitüsü ve ODTÜ işbirliğiyle yürütülen, Frigya Yaylası’nda kırsal mirasın korunması ve geleceğe uyarlanmasına odaklanan “Yazılıkaya Living Lab: Kırsal Miras için Uyarlanabilir Gelecekler” programını konuşuyoruz. 

İstanbul’un UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girişinin 40. yılı vesilesiyle, 1985’te yapılan başvurunun nasıl hazırlandığını ve neden sadece dört alanı kapsadığını konuğumuz Prof. Dr. Zeynep Ahunbay ile ele alırken; ayrıca Sultanahmet, Süleymaniye, Zeyrek ve Kara Surları bölgelerinin seçilme gerekçelerini, 40 yılda bu alanlarda yaşanan değişimleri ve 'Üstün Evrensel Değer'lerin korunmasında gelinen noktaları konuşuyoruz.  

Kültürel Mirası Koruma Derneği'nin 18. İstanbul Bienali Paralel Etkinlikleri kapsamında yer aldığı etkinliklerden KırılgAN projesinde gösterilecek "EnstANtane: Bir Fotoğraftan Göç Belgeseli"nin yönetmeni Hakan Aytekin ve yapımcısı Özcan Geçer ile Süryani topluluğunun kültürel mirasıyla göç arasındaki bağı üzerine konuştuk. 

Konuğumuz WWF Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) İklim ve Enerji Programı Lideri Tanyeli Behiç Sabuncu. Tanyeli Sabuncu ile 24 Temmuz’da yürürlüğe giren “süper izin düzenlemesi” diye adlandırılan 7554 sayılı yasayı ele alıyoruz. WWF Türkiye bu kanunu sadece zeytinlikleri değil “meraları, tarihi, doğal ve kültürel alanları madencilik faaliyetlerine açan” yasa olarak tarif etti. Sabuncu’ya bütün bu korunması gereken alanların madencilik yatırımlarına ve de yenilenilebilir enerji yatırımları karşısında nasıl zayıflatıldığını soruyoruz. Zeytinlik alanları söz konusu olduğunda yasa...

Yıkılan ve hayatımızdan ayrılan Antalya Arkeoloji Müzesi’nin ardından müze için bir anma çalışması sunuyor ve bu süreçte gerçekleştirdiğimiz altı programda konuşanların söylediklerini derliyoruz.  

Europa Nostra Türkiye Derneği Yönetim Kurulu başkanı Yiğit Ozar ve derneğin üyesi Barış Altan ile Europa Nostra Türkiye’nin 'Büyükada Rum Yetimhanesi’nin Geleceğine Dair Görüş' başlığını taşıyan basın duyurusunu ele alıyoruz. 

Konuğumuz uzmanlık alanı zemin mekaniği olan Akdeniz Üniversitesi İnşaat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Dipova ile Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Deprem Performans Analizi Raporu kararı ile yıkılmak istenen Antalya Arkeoloji Müzesi'nin önünde bulunan lahdin çevresini kapatan inşaat perdelerinin dört yüzünü de bu raporun sayfaları ile kaplamasını ele alıyor; 'afişe' edilen rapor sayfalarından ne anlayabileceğimizi, raporun hazırlanış ve onaylanma süreçlerini, böyle bir rapor için ne tür ve hangi kapsamda bilimsel analizlerin yapılması gerektiğini ve bu rapor ile yıkım karar

Safranbolu Dünya Miras Alanlarını, Kültürel Değerlerini Koruma, Yaşatma ve Tanıtma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Baki Duvan ile 1994’te Dünya Miras Listesi’ne giren Safranbolu'nun son yıllarda tarihi alanını çevreleyen doğal sit alanının statüsünde yapılan değişikliklerle imar hareketleri tehlikesini irdeliyoruz.  

1994 yılında ICOMOS Ahşap Komitesi’nin daveti ile İstanbul’a gelerek Büyükada Rum Yetimhanesi'nin yapısal analizini David Yeomans ile birlikte gerçekleştiren ahşap yapıların korunması ve restorasyonu uzmanı David Michelmore ile bir araya geliyoruz.  

Konuğumuz İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi ve Yapı Fiziği Derneği Başkanı Doç. Dr. Nuri Serteser ile tarihi ahşap yapıları ve özellikle bakımsız kalmış olanlarını yangın riskine karşı korumak için özel ne tür önlemler almak gerektiğini, mevcut Yangın Yönetmeliği'nin tarihi yapılara ilişkin özel maddeler içerip içermediğini, hangi idari yapıların denetim ve uygulamalardan sorumlu olduğunu ve Büyükada Rum Yetimhanesi için önleyici ve koruyucu tedbirlerin neler olduğunu masaya yatırıyoruz.  

Büyükada Rum Yetimhanesi’nin yıkılarak rekonstrüksiyonla otel olarak inşa edileceği kararını turizm yatırımı açısından konuğumuz Halim Bulutoğlu ile ele alıyoruz. İnşaası tamamlandığından beri Büyükada Rum Yetimhanesi binası ile ilgili otel fikirleri başarılı olamamış. Günümüzde turizm trendleri bağlamında baktığımızda ve binanın restorasyon ve rekonstrüksiyon maliyetinin bir hayli yükselmiş olduğu da göz önüne alındığında Büyükada’da bu çapta bir binanın bir otel olarak kendisini döndürmesi ne kadar gerçekçi, konuğumuz Hali

Konuğumuz Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji bölümü öğretim üyesi, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği YK üyesi, Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA) üyesi ve Antalya Müzesi Müze Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Gül Işın ile sahip olduğu arkeolojik koleksiyonuyla Antalya Müzesi‘ni konuşuyoruz.