Faggudu e ɓamtaare Afrik

Hannde yeewtere ndee ana fawii e dow ngol laawol kesol ngol e yamiroore leyɗe UEMOA fuɗɗii gollireede gilla ɗiɗi nduu sappo e go'oɓordu hitaande 2026, ko noddirte PI-SPI. Immaaɗe oo systeme yo newnude neldol kaalisi hakkunde bankuuji e hakkunde duu bankuuji e mobile money. Hoɗum woni nafoore majjum ? Ko woni tiiɗallaaji ɗi ? En njaɓɓoto koɗo men hannde
Barka Dia keertaniiɗo keɓe jawdi.

Hannde yewtere men nde en ndokkiinde rewɓe, rewɓe gollanooɓe hoore mum. Ɓe golleeji mum duu caabii ngollini woɓɓe, mbaawi ɓamtaade e keɓe jawdi. E timmooɗe hitaande ƴaɓɓiinde nde hawriinde mawnde waɗii Welingara noddiraande SIAWEL. Immaaɗe mayre yo wallude ɓamtaare remooɓe, marooɓe e waylooɓe ndeemaandi. E majjum, mi yewtidii e ɓee rewɓe remmoɓe waylooɓe duu ko ndemi cotta. Gollal ngal e mum ɓe keɓii ɓamtaare.

Heblo cakkitiingo ina jokki, yontere caggal Fijooji Olympique Dakar 2026 fuɗɗaade. To Saly,

Gootal e diiwe tati potɗe jaɓɓaade fijooji ɗii caggal Dakar e Diamniadio, ñeeñɓe ina heblaade kadi no feewi. Faandaare maɓɓe, caggal jalbintinnde mbaadi turism senegal, ko koɗo aroowo kala yo naɓoru siftinorde labaande e ɗii fijooji JOJ ...Keɗoɗen jantoore Habib Diao.

Hannde yewtere nde ana fawii e dow ɗii fijooji JOJ puɗɗooji 31 nduu sappoɓordu jokka faa 13 sappo e go’oɓordu hitaande nde. Ko foti atlete en ujinaaji ɗiɗon e teemede njeɗɗon ngoni doomaaɓe. Tawtude turist en e jinnganooɓe ɓee atlete en. Ana laaɓi, kaalisi woni ko waɗaa hen, jonnon ɗaminaare duu ana woodi ɗum walla ɓamtugol faggudu Sénégal.
Faa njewten e ndee toɓɓere eɗen njaɓɓii hannde Mamadou Ndiaye fagguduyanke e Arouna Dem keertaniiɗo coftal ɓalli. Abdoulaye Dicko.

Caggal laabi keewɗi ko ɗum riwtaa, kaalis denndinoowo leyɗe fedde CEDEAO, hono ECO, maa teeŋtine e ndee hitaande 2027. Ngal pellital ɓamtaa ko e kawrital hooreeɓe leyɗe e guwernamaaji juɓɓinaangal ñande 19 lewru 7ɓuru hitaande 2026, to Freetown, laamorgo Sierre Leone. Ngol wonnoo jonnde cappanɗe jeegom e njeenaɓiire hooreeɓe leyɗe hirnaange
Afrik. Yoga e leyɗe maa njeye heen gila e fuɗɗoore, kono won e majji maa pada, tuugnaade e toɓɓe kaɓɓodiiɗe e ngalu leyɗeele ɗee e mbaadi walla mbiyen ngonka ngalu mum en. En nguudittan hannde yeewtere yaajnde e...

Faggudu e ɓamtaare Afrik hannde, en njokkitat yeewtere yontere yawtunde ndee fawinoonde e ndema e ɓamtaare hotolo e nder leyɗeele men. Toɓɓere hannde ndee, ina fawii e dow tiiɗallaaji teskaaɗi e yaltingol hotolo remaako e hitaande yawtunde ndee e nder leyɗeele Afrik. Otooji mawɗi keewɗi ndaakii Abidjan to Cote d'Ivoire, goɗɗi nana ndaakii Cameroun. Leyɗeele baaɗe no Mali ina njogii caɗeele hay yaltinde hotolo mum en yottaade pooruuji. Holko saabii ɗum? Holno haani waɗeede? En njaɓɓoto koɗo men hannde Abdoul Nasser Ousmane keertaniiɗo keɓe jawdi Cameroun. 

Hannde yewtere nde ana fawii e dow ndema hotol e ley leyɗe meeɗen afrik ɗe, faggudu mum, ekn. Eɗen anndini jeɗɗi lewru sappoɓordu hitaande yo ñalaande heertanaande adunaaru ndu hokkaande hotol. E ley afrik, hotol ana jeyaa e ndemaandi ɓurndi fuu wallude faggudu leyɗe ɗe. Fayi so tawii won leyɗe taaɓiiɗe sanne e ndema hotol, golle majjum ana heddii laƴude.
Remooɓe ɓe ana noddii ardiiɓe leyɗe ɗe tewta ijinaaji baylooji ko remete ko, ɗum ɓuri illa, reme ɗoo naɓee leyɗe goɗɗe wayle. Hannde eɗen njaɓɓii Moussa...

Hannde ndee yewtere faggudu e ɓamtaare afrik ko rewɓe ndokkaa. En njaɓɓoto Idiatou Ba, oo yo jokko koolaaɗo kuuɓal ndee waalde noddirteende inter profession daraniinde marol e kala ko jokki e golle kosam. Kasen en njaɓɓoto Note Sow, oo ardiiɗo GIE ɓirdugal kosam daara jolof. Ɓee rewɓe ɗiɗon fuu, miin kawrii e mum e hawriinde nde immaaɗe mum yo wallude golle kosam.

Toɓɓere yeewtere men yowitii hannde ko e ɓeydagol cogguuli teewu e nder yoga e leyɗe men e
nder doŋre Afrik. E ɗee leyɗe, kilo teew ɓurii hannde 5000 kaalis cfa. Holko woni sabaabu
majjum ? Holno renndo ngoo wuurdi ɗum ? Hol peeje kaanɗe ƴetteede e majjum ?
Ngam yewtude heen, eɗen njaɓɓii Aminata barro, jeyaaɗo e fedde nde wonaa laamuyankoore
daraniinde ƴeewngo cogguuli nguure, inniraande MODIEC, Mouvement pour la défense,
l'Information et l'Education des Consommateurs.
Kozo men goɗɗo ko ismaïla Sow, hooreejo fedde aynaave wiyateende Conseil National de...

En ngaran hannde e toɓɓere tataɓere e sakkitiinde e alhaali Kaalisi Eco mo leyɗe Cedeao anniyii fampaade e hitaande 2027. Ɗum teeŋtinaa ko jonnde hooreeɓe leyɗe e guwernamaaaji fedde ndee, ñannde 19 lewru 7ɓuru yawtundu, to Freetown, laamorgo Sierra Leone. Yoga e leyɗe tawateeɗe e dental Cedeao njeyetaake heen e fuɗɗorde. Won heen ina njogii kaalis ko’e mum, won heen ko e dental Uemoa njeyaa, leyɗe huutortooɗe kaalis Cfa. Leyɗe AES ñaamata ko CFA kono njaltii e Cedeao e maayirɗe hitaande 2023. Holko jogori wonde darnde majje so oo ECO darnaama ? Hol...

Faggudu e Ɓamtaare Afrik. Ngartaten hannde ko e daawal ɗimmal alhaali kaalis ECO, anniyiiɗo fuɗɗeede e ndee hitaande aroore. ECO ko kaalis denndinoowo leyɗe fedde Cedeao. Leyɗe sappo e ɗiɗi anniyiiɗe woosondire e sooɗde taw
ko e monnaie gooto. Mbele fof rentii ngam ɗum waawa teeŋtineede e ndee hitaande 2027 ? Holko oon ECO seerti e kaalisaaji leyɗeele ɗee, haa teeŋti e kaalis Cfa, mo leyɗe jeetati Afrik huutortoo ? Ngam yewtude heen, eɗen njaɓɓii Mamadou Elhajdi Ly, kertoriiɗo faggudu e ngalu.

Caggal laabi keewɗi ko ɗum riwtaa, kaalis denndinoowo leyɗe fedde CEDEAO, hono ECO, maa teeŋtine e ndee hitaande 2027. Ngal pellital ɓamtaa ko e kawrital hooreeɓe leyɗe e guwernamaaji juɓɓinaangal ñande 19 lewru 7ɓuru hitaande 2026, to Freetown, laamorgo Sierre Leone. Ngol wonnoo jonnde cappanɗe jeegom e njeenaɓiire hooreeɓe leyɗe hirnaange
Afrik. Yoga e leyɗe maa njeye heen gila e fuɗɗoore, kono won e majji maa pada, tuugnaade e toɓɓe kaɓɓodiiɗe e ngalu leyɗeele ɗee e mbaadi walla mbiyen ngonka ngalu mum en. En nguudittan hannde yeewtere yaajnde e...

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow moƴƴingol gasiije to leydi Bénin…en njaɓɓiki Djeynabou Sambou Sa’idou oo ardiiɗo ndee waalde adigawa golloore gasiije rewo leydi Bénin. Ndee waalde ana
darii e golle e njeygu e wallude jaati ɓamtaare gasiije. Nii woni yewtere nde hannde Bisimilla moon.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow ndema maro.....e ñalaaɗe ƴaɓɓiiɗe ɗe, tefooje anndini ndema maro ɓeydiki e ley leyɗe Afrik hiirnaange ɗe. E majje leydi Guinée ana tawa. Ngol ɓeydagol ndema
maro e taweede haɗaali cogguuji maaro remeteengo e leyɗe menɗe ana heddi e tiiɗude illa e maro itteteengo caggal leyɗe. Hannde miɗon njaɓɓii Al hadj Mamadou Bobo Diallo ɓu...

Hannde en njewtan e dow tiiɗallaaji ɗi marooɓe daabaaji(aynaaɓe) keɓata e waylitere hawaalu nde(waylo-waylo weeyo ngo). Eɗen anndi, ndee waylitere e wakkati ana saabo toɓooji ƴaɓɓiitiiji caabotooɗi bonannda. E wakkati duu, yoorooji mawɗi gaddooji rafi nguure e ndiyam saabo duu baatol daabaaji keewɗi. Ɗii torraaji ana ngaddana marooɓe tiiɗallaaji mawɗi e banngal faggudu mum en.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow keɓe jawdi jayndeeji men…eɗen anndi, ndeen mballiigu laamu, publiciteeji e mballa heɗetooɓe, ƴeewooɓe e janngooɓe ɗiin jaayndeeji mballanno no ɗi nguurdi. Hannde, annde keɗe ɗe, facebook, youtube, tik tok ekn ngaddii alhaali keso, ko saabi jaayndeeji tawaaɗi ɗi fuu mbaylii koɗal, naa mbaasi keɓe mum en. Eɗen njaɓɓii hannde Ibrahima Allaye Tiocary jaayndeyanke...

No woowi ni e timmooɗe lewru fuu, en ndokkan rewɓe konngol, rewɓe jogiiɓe gollirɗe, gollooɓe. Ɓe njewtana en e dow golleeji maɓɓe ɗi. Tiiɗallaaji gonɗi heen e nafoore wonnde heen. Faa e yottaade yelaa mo ɓe njogii janngo e janngo. En njaɓɓoto Habibatou Diallo. Oo debbo Guinée demoowo, jogiiɗo ektaaruuji keewɗi.

Nii woni yewtere nde, bisimilla moon ! En ndewtinta, njaɓɓoɗen koɗo men hannde, Habibatou Diallo

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yeewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow kabaaru kuran e ley leyɗe men ɗe. Eɗen anndi ko ɓuri jaalaade e leyɗe ɗe taƴugol kuuran ana taykee e keewal.

Ko woni sabaabu ngol taƴugol kuuran wakkati fuu? Ko saabi jaati coggu kuuran ana tiiɗi e leyɗe men ɗe? E hoɗum saabi kuuran huuɓaali nokkuuje ɗe fuu? En njaɓɓoto Abdoulaye DIA koolaa...

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde yeewtere nde ana fawii e tiiɗallaaji ɗi awooɓe njogii e gollal mum en. Hakkunde 10, 11 e 12 lewru nayoɓordu hitaande 2026, hawriinde mawnde hakkunde awooɓe immiiɓe e leyɗe keewɗe : Sénégal, Mali, Gambie, Guinée e goɗɗe.

Enɗam Subalɓe noddi ndee hawriinde, nde e muuɗum eɓe njiɗi anndinde kala tiiɗallaaji ɗi ɓe njogi e noddude dabareeji laatiiɗi...

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.

Hannde en njewtan e dow ɗii cumuuji gaɗooji bonanndaaji mawɗi e ley gese, e cumuuji duubonnooji ladde.

E keɓe jawdi torra majjum ana mawni. To Guinée, e wakkati fuu cumu immoto

e gese, bonna jawdi maɓɓe fuu. En keɗoto heɓuɓe ɗii torraaji e hono ɗum waawirta sakkeede? En njaɓɓoto Bekaye Keita e Mouctar Sylla, ɓee ɗiɗon fuu...

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow ndema maro.....e ñalaaɗe ƴaɓɓiiɗe ɗe, tefooje anndini ndema maro ɓeydiki e ley leyɗe Afrik hiirnaange ɗe. E majje leydi Guinée ana tawa. Ngol ɓeydagol ndema
maro e taweede haɗaali cogguuji maaro remeteengo e leyɗe menɗe ana heddi e tiiɗude illa e maro itteteengo caggal leyɗe. Hannde miɗon njaɓɓii Al hadj Mamadou Bobo Diallo ɓu...

Hannde en njeewtan e alhaali Simandou, ndee nokkuure wonde to leydi Guinée nde jamɗe ittee e muuɗum. E jonte ƴaɓɓiiɗe ɗee golle majje puɗɗii e dow yamiroore laamu nguu. Ɗaminaare ana woodi golleeji Simandou mballan sanne faggudu leydi ndii. Koɗo men hannde yo Mamadou Lamarana Diallo, oo jeyaaɗo e ndee waalde "Action Mine", daraniinde laaɓal e golle oogirɗe.

Holno haani waɗeede yalla nafoore ana heɓee e Simandou ?

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow moƴƴingol gasiije to leydi Bénin…en njaɓɓiki Djeynabou Sambou Sa’idou oo ardiiɗo ndee waalde adigawa golloore gasiije rewo leydi Bénin. Ndee waalde ana
darii e golle e njeygu e wallude jaati ɓamtaare gasiije. Nii woni yewtere nde hannde Bisimilla moon.

Hannde en njewtan e dow tiiɗallaaji ɗi marooɓe daabaaji(aynaaɓe) keɓata e waylitere hawaalu nde(waylo-waylo weeyo ngo). Eɗen anndi, ndee waylitere e wakkati ana saabo toɓooji ƴaɓɓiitiiji caabotooɗi bonannda. E wakkati duu, yoorooji mawɗi gaddooji rafi nguure e ndiyam saabo duu baatol daabaaji keewɗi. Ɗii torraaji ana ngaddana marooɓe tiiɗallaaji mawɗi e banngal faggudu mum en.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yeewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow kabaaru kuran e ley leyɗe men ɗe. Eɗen anndi ko ɓuri jaalaade e leyɗe ɗe taƴugol kuuran ana taykee e keewal.

Ko woni sabaabu ngol taƴugol kuuran wakkati fuu? Ko saabi jaati coggu kuuran ana tiiɗi e leyɗe men ɗe? E hoɗum saabi kuuran huuɓaali nokkuuje ɗe fuu? En njaɓɓoto Abdoulaye DIA koolaaɗo kuuɓal WAP...