Yeni Şafak Yazarlar

Bundan önceki yazımı şöyle bitirmiştim: “Bu davranış, bu düşünce, bu tahammülsüzlük ile bir arada, barış ve huzur içinde yaşamak mümkün değildir; kendi varlık, huzur ve çıkarını, başkasının yokluk, huzursuzluk ve zararında arayanlar er veya geç hüsrana uğrayacaklardır; öteden beri böyle olmuştur”. Bir konuşmamda birlik ve beraberlik kelimelerine farklı anlamlar yüklemiştim; bir ülkede yaşayan müminlerin beklenen sosyal ilişkilerine, din kardeşliğine “birlik”; inancı, dünya görüşü, hayat tarzı, temel düşüncesi farklı olanlar arasında umulan sosyal (yurttaşlık) ilişkisine de

“Körükçü” demiş buna Şeyh Ebu Medyen diyor. Dinliyorum. Daha doğrusu dinlemiyorum. Bir tür yorgunluğun ve bir çeşit terin içinde uzun sayılabilecek sefil hayatımı düşünerek ağlamakla ağlamamak, gülmekle gülmemek, olmakla olmamak, ölmekle ölmemek arasındaki farkları düşünüyorum. Bir kopuş hali mi? Belki. Bunun üzerine düşündüğünde “kopuş” yaşıyor olamazsın fakat. Bunu bilecek kadar bağlıyım ama nasıl derler, bağlantı zayıf o esnada.

Rusya’nın ücra bir köyünde, rayların vidalarını sökerken yakalanan bir köylü sorgu odasındaydı. Müfettiş: "Binlerce insanın canına kastettiğinin farkında mısın? Neden söküyorsun o vidaları?" Köylü: "Sadece bir vida beyim... Oltama ağırlık yapması için lazım. Ben kimseye zarar vermem. Hem tüm köy böyle yapar; bir vidayı sökeriz, birini bırakırız. Fizik dersinde öğrendik, yük dağılır, tren devrilmez."

Bir dizeyle başlayalım. Bu aşk burada biter ve ben çekip giderim Yüreğimde bir çocuk cebimde bir revolver… Revolverin derin mesajı var mıydı, Behramoğlu’nun bu şiirindeki gibi miydi bilmiyorum. Ama NATO sonrası gündeme oturdu.

11 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararda Milli Eğitim Bakanlığındaki bazı yöneticiler için ek ödeme getiren değişikliğin ne anlama geldiğini ve ortaya çıkaracağı muhtemel sorunları açıklamaya çalışacağız.

Ey ruhum, Vera’nın tafralarını çekmeye hazır mısın? Sıkıntı büyük, yük ağır. “Rezil olduk herkese” diye başlar, “Sen yakında Seda Sayan’a da çıkarsın” diye devam eder. Kimselerin beni görmeyeceği, benim dahi beni görmeyeceğim bir yer olaydı. Kafamın içi çarşamba pazarı. Şimdi işin yoksa yorgun argın eve git, kırk yıllık karının çenesine katlan. İncir çekirdeğini doldurur iki kelam edemedim ya!

Dünya gastronomisinin otoritesi hangi ülkedir? Bu soruya verilecek ilk cevap Fransa’dır. Modern restoran kültüründen profesyonel mutfak düzenine, aşçılık birikiminden yemeklerin sınıflandırılmasına kadar pek çok alanda kuralları Fransızlar koydu. “Michelin Rehberi” de Fransa’dan çıkarak dünya mutfaklarına yön veren en etkili restoran değerlendirme sistemine dönüştü.

NATO Zirvesi herhangi bir Avrupa başkentinde yapılmış olsaydı, büyük ihtimalle birkaç gün konuşulur, ardından gündemden düşerdi. Tartışmaların odağında ise NATO’nun geleceğinden çok Avrupa ile Trump arasındaki görüş ayrılıkları yer alırdı.

ABD Başkanı Donald Trump ilk döneminden itibaren NATO’nun Avrupalı üyelerinin savunma harcamalarını GSYİH’lerinin yüzde 5 oranında artırmamaları halinde ABD’nin Avrupa’daki askeri güçlerini azaltacağı, hatta tamamen çekebileceğini defalarca dile getirmişti. Oysa daha 1950’’lerde ABD, NATO’nun Avrupa kanadını güçlendirerek kıtadan çekilecekti. Nitekim 1952’de ABD ve İngiltere’nin desteğiyle Fransa, Batı Almanya, Lüksemburg, İtalya, Hollanda ve Belçika “Avrupa Savunma Topluluğu”nu (EDC) kuran bir antlaşmayı imzalamış idiler.

Meşhur tarihçimiz Ahmed Cevdet Paşa'nın kerimesi Fatma Âliye Hanım da babası gibi muharrir ve müverrihti. Tarihi mevzularda, kültürel konularda değerli eserler kaleme almak sûretiyle merhum pederinin yolundan gittiğini ispatlamış oldu. Merhumenin "Ahmed Cevdet Paşa ve Zamanı" adıyla kaleme aldığı eser, bu ünlü tarihçimizi ve yaşadığı dönemi bize tanıtan en sağlam kaynaklardan biri olması dolayısıyla büyük önem arz etmektedir.

Ayvazdede Şenlikleri için MTO talebeleriyle Bosna’ya yaptığımız ziyaretin izdüşümlerini paylaşmaya devam ediyorum. Srebrenitsa Soykırımı’nı yıldönümünde unutmadığımızı hatırlayarak MTO’muzun en parlak kalemlerinden Hayrünnisa Karaman kardeşimizin yazdığı nefis makaleyi sizlerle paylaşıyorum.

Son iki yazımızda yer yer ima ettiğimiz şu hususu bu kez altını çizerek iletelim: Şebüsterî’nin Gülşen-i Râz’da yaptığı şey, münferit bir şiir teorisi kurmak değildir. O, kendisinden önce yaklaşık dört asır boyunca oluşmuş büyük tasavvufî ve metafizik birikimi ve anlatım geleneğini şiir diliyle özetlemiştir.

Dün iki kritik “operasyon haberi” düştü ajanslara. Biri uyuşturucu, diğeri kara para ile ilgili.

Ankara’daki NATO Toplantısı vesilesiyle Sayın Cumhurbaşkanı ve Eşi, konuklarını Beştepe’nin kapısında Yeniçeri ve Mehter Takımı eşliğinde karşıladılar. Pek çok kişi; “Laik Türkiye Cumhuriyeti’nin ev sahipliği yaptığı resmî törende Yeniçerilerin ne işi var?” diye düşünmüş olabilir.

İran Savaşı’nın başlaması ve “mutlak butlan” kararının ardından yapılan örtülü faiz artışı ve ek sıkılaştırma adımlarının ne zaman gevşetileceği konusu piyasaların en önemli gündem maddelerinin başında geliyor. Zira her iki meselenin ardından atılan adımlar bu yılın ikinci çeyreği için gevşemesi beklenen finansal koşulları daha da sıkılaştırdığı için reel sektörün üzerindeki yük gereğinden fazla artmış durumda.

Areda Survey’in Haziran Sosyometresi, sahada sorulan üç farklı soruyu bir araya getirdiğinde aslında bize gülsek mi, ağlasak mı dedirten, tam anlamıyla hayatın içinden bir memleket hikâyesi anlatıyor.

Bosna, her yıl bu zamanda olduğu gibi, bugün yarasının üzerindeki bandajı kaldıracak, dünyaya hakikati bir kez daha haykıracak, sonra yarasını usulca tekrar kapatacak. Evet, 1995 yazında yaşanan Srebrenitsa Soykırımı’nın kurbanları için bugün gözyaşları yeniden akacak, yürekler yeniden sızlayacak, şehitler “modern” dünyaya iki yüzlülüğünü ve umursamazlığını yeniden ve tekrar hatırlatacak.

Ankara zirvesi NATO’nun üzerindeki ölü toprağını silkeledi ama dirilttiğini söylemek zor. ‘Beyin ölümü’nden çıkıp çıkmadıklarını kısa zamanda anlarız ama sorun sadece bedenin yukarısında değil…

Bangladeş’e gitmişken, ülkenin yaklaşık on yıldır gündeminden hiç düşmeyen en önemli meselelerinden biri olan Rohingya krizini ele alan bir yuvarlak masa toplantısına da katıldık. Centre for Civilizational Dialogue ile BIIT Trust (Bangladesh Institute of Islamic Thought) tarafından düzenlenen toplantının başlığı: “Rohingya Krizinde Yol Almak: Geri Dönüş Uzak Bir Hayal mi?”

Duyguların, dolayısıyla ahlaki değişimin boyutlarını görmek açısından edebî metinler önemlidir.

1962 yılında Güney Kore’nin kişi başına millî geliri Gana ile neredeyse aynı seviyedeydi.

ABD Başkanı Donald Trump, basın mensuplarına “NATO zirvesi Türkiye’de olmasaydı gelmezdim. Dostum Erdoğan çağırdı, ben de geldim” dediğinde aklıma, geçenlerde okuduğum bir hatırattaki “uçak meselesi” geldi. Türkiye’nin mevcut dünya düzenindeki seyrini tek başına anlatabilecek en çarpıcı hikâyelerden biri olabilir.

ABD Başkanı Trump, NATO zirvesi sırasında şu açıklamayı iki kez yaptı… “Eğer ben olmasaydım, Türkiye (İran’da) savaşa girerdi ve diğer tarafta (İran’ın yanında) yer alırdı, her ne kadar diğer tarafı (İran’ı) da sevdiğini düşünmesem de.” Trump’ın abartılarına alışığız.

NATO’nun Ankara Zirvesi magazin boyutuyla epeyce malzeme verse de örgütün yapısal ve işlevsel sorunları boyutuyla son derece sönük geçti. Yayınlanan Sonuç Bildirgesi’nde temennilerin ötesinde dişe dokunan bir cümle yok.

NATO Ankara Zirvesi, Türkiye’nin sadece askeri kapasitesi ve savunma sanayiinin gücü açısından değil ittifak içindeki siyasi bütünlüğün korunmasında da kritik rol oynadığını gösterdi.

Antalya Diploması Forumu, İstanbul’da düzenlenen NATO Parlamenterler Zirvesi’nden sonra Ankara’da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi ile Türkiye 2026 yılına damgasını vurdu.

Türkiye, mehterle, yeniçerilerle, atlı süvarileriyle içeriye ve dışarıya ders olacak muazzam bir karşılama töreni gerçekleştirdi. Ayrıca NATO Zirvesi, Batı’nın ruhunun bittiğini, o ruhun bu topraklarda fışkıracağı zamanı beklediğini gösterdi dünya âleme…

Kafaların karışık, gönüllerin bulanık, bakışların şaşı olduğu bir zaman diliminde yaşıyoruz. Bundan çok değil, çeyrek asır önce cami kürsülerinden cemaate, “Zaman sana uymuyorsa, sen zamana uy!” sözünün tehlikeleri anlatılır, Müslümanlığın kıvamının, zamanın gidişatına, yani “dünyevileşmeye” direnmekle kaim olduğu vurgulanırdı.

Üstat Arif Nihat Asya’nın “Bir bayrak rüzgâr bekliyor” şiiri pek çoğumuzun göğsünü kabartır.

Bizim masallarımız “Bir varmış, bir yokmuş.” diye başlar. İlginçtir ki masalların başlangıç cümlesi olan bu ifade, bir vefat haberi aldığımızda da dilimizden dökülüverir. Yani sanal hikâyelerin başında söylenen bu cümle, insanların gerçek hikayelerinin bitişinde söylenir. Birinde “meraklı bir başlangıç” vardır, diğerinde “hüzünlü bir son”.

Hep gideceğimiz bir yer var hissiyle yaşıyoruz, olduğumuz yer uzun zaman kalacağımız bir yer değil, burası bir durak, bir otobüs gelecek ve bizi oradan alıp başka bir yere götürecek. Çoğumuz için hayat böyle bir şey; bir durakta otobüs beklemek gibi… Oysa zaten bir yerdeyiz ve aslında içini neredeyse sadece beklemekle doldurduğumuz o yer bizim hayatımız!

“Yeşil Kuşak”, Soğuk Savaş dönemi kavramlarından biriydi ve ABD’nin İslam coğrafyasını yeniden şekillendirme hedefini yansıtan projenin adıydı. Jimmy Carter döneminden itibaren Sovyetleri kuşatma amacıyla hayata geçirilmek istenmişti. Bu proje Türkiye’yi de derinden etkiledi.

NATO’nun tarihi Ankara Zirvesi birçok açıdan yeni bir dönemin miladı olma özelliği taşıyor ve müttefiklerin de beklentileri bu yönde.

Kim ne derse desin; Ankara’daki NATO Zirvesi, dünyada derin değişimlere açılan bir kapı olarak tarihe geçecek. Zirve’yi abartmak için söylemiyorum ama, uzunca bir süredir tartıştığımız güç kırılmaları, değişimleri bu zirve ile resmileşiyor.

Bugün NATO 3.0 üzerinden tartışılan temel konu, ABD hegemonyasını tahkim etme arayışının yanı sıra bu hegemonyayı ABD açısından daha az maliyetli hale getirmek. Trump’ın ilk döneminde kısmen gerçekleştirdiği bu maliyet paylaşımı, ikinci dönemde Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle ABD lehine bir sonuç ürettiği gibi Rusya’nın sahaya dönüşü NATO’nun, Trump’ın istediği şekilde yeniden şekillendirilmesine de imkan tanıdı.

İktisat literatüründe silah-tereyağı ikilemi, kıt kaynakların savunma harcamaları ile toplumsal refah arasındaki tercihini ifade eder.

Türkiye’deki ekonomi aktörlerin 3 yıldır devam eden dezenflasyon programının yan etkilerini en yoğun hissettiği dönemin içindeyiz. Açıkçası tahmin edilenden çok daha uzun süren böylesi bir sıkılaştırma programına reel sektörün bu denli dayanabilmesinin büyük bir başarı olduğunu düşünüyorum. Ancak bu süreçte reel sektörün ciddi hasar aldığı hatta bazı alınan hasarların kalıcı etkiler oluşturacağını da not etmek gerekiyor.

Kendisini, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda, Stratejik Planlama Koordinasyon Daire Başkanı ve Bakan Müşaviri olarak görev yaptığı yıllarda tanımıştım. M. Hakan Tanrıöver, millî kültür meselelerine derinlikli bakışıyla dikkatimi çekmişti. Sonradan siyasete atıldı ve Anahtar Parti’nin Genel Başkan Yardımcısı ve Kültür, Sanat ve Turizm Politikaları Başkanı olarak görev yapmaya başladı.

NATO’nun Ankara zirvesi için yapılan değerlendirmeler, teşkilâtın yeni bir yapılanmaya doğru evrilmesini anlatan bir başlığa sıklıkla başvuruyor: NATO 3.0.. Bu yakıştırmayı ilk kim yaptı,bilmiyorum. Ama yaygın bir kabûl gördüğü anlaşılıyor. Ben bunun gerçekleri aksettirmediği ve yanlış kavrayış ve beklentilere sebebiyet verdiği düşüncesindeyim. Dijital yenileşmeye has ifâdeleri burada kullanmak pek de doğru gelmiyor bana. O hâldde baştan başlayalım.

Şebüsterî’nin Gülşen-i Râz’ında 13. soruya verdiği cevapta “bizim” edebiyat anlayışımızı belirleyen şu ilk ilkeye ulaşırız: Bizim edebiyatımız eşyanın kendisini değil, onun işaret ettiği hakikati anlatır.