Minisguard
Infurmaziun: Quest podcast da videos vegn stritgà la fin da fanadur 2021. Episodas existentas e futuras chattais vus sin noss portal Play RTR (www.rtr.ch/play). Minisguard è l’emissiun d’infurmaziun per uffants. Ella dat ina survista da quai che succeda en la regiun, en il chantun e sin il mund. Tge capita cun ils peschs sch'il chametg dat en l'aua? Pertge san las flurs cura ch'ellas han da flurir? RTR elavura temas relevants da la politica, da la cultura e dal sport uschia ch’uffants pon chapir quels.
Danunder prenda il Surses l'energia?
Dals 26 fin ils 29 d’october fa il team RTR puspè in stop en ina scola – questa giada a Savognin. Ils uffants han producì in entir «Minisguard» cun la dumonda centrala: «Danunder prenda il Surses sia energia?». Per respunder a questa dumonda han ils scolars e las scolaras da la 6avla classa emprendì co ch’ins fa intervistas, filmescha e raquinta in’istorgia. Els han visità l’ovra electrica a Tinizong, dumandà las persunas sin via e dà in sguard en il Volg. Minisguard sin visita – Woher nimmt das Surses seine Energie? Vom 26. bis 29. Oktober macht das RTR-Team wieder einen Halt in einer Schule, diesm...
Co vegn l’ov en stizun?
Ir en butia e cumprar ovs è insatge tut normal. Ovs mess da giaglinas d’ina pura da la regiun. Ma quests ovs han gia fatg in viadi pli lung che quai che ti pensas. Baud la damaun vegnan els rimnads e controllads a Cazas, transportads en la centrala da distribuziun dal Coop e silsuenter manads vinavant fin en las staziuns da vendita. Anna ha accumpagnà ils ovs sin questa via e mussa co ch’els arrivan dal puresser fin en butia. Wie kommt das Ei ins Geschäft? In den Laden zu gehen und Eier zu kaufen, ist etwas ganz Normale...
Co è il mintgadi en la scola da pedagogia curativa a Trun?
Co è il mintgadi en ina scola da pedagogia curativa? Pudair ir a scola na sa chapescha betg da sasez, surtut betg per in uffant cun in impediment. I dovra tgira speziala ed in accumpagnament stretg ed individual. Perquai datti scolas da pedagogia curativa sco la Casa Depuoz. Il «Minisguard» ha vulì savair co ch’il mintgadi en ina tala scola vesa ora: Tge è auter? Tge è tuttina sco en autras scolas? Nossa moderatura Ronja ha fatg part da l’instrucziun ed emprendì d’enconuscher ina massa uffants plain plaschair e gust d’emprender. Wie sieht der Alltag in einer heilpädagogischen Schule aus? Zur...
Tge è ina brocki?
Élin ha empruvà ditg da sunar sia ghitarra – deplorablamain senza grond success. La ghitarra è dentant memia bella per vegnir bittada davent. En ina brocki po ella forsa chattar ina nova possessura. Uschia porta Élin la ghitarra en la brocki e dat gist in sguard davos las culissas. Co funcziuna ina butia da segund maun? Tgi decida tge che vegn vendì? E tge capita cun chaussas che na vegnan betg vendidas? Was ist eine Brocki? Élin hat lange versucht, Gitarre zu spielen – leider ohne grossen Erfolg. Die Gitarre ist aber viel zu schön, um sie einfach wegzuwerfen. In einem Brockenhaus findet sie...
Tge maschinas datti sin in plazzal?
Cun ir dasper in grond plazzal vi dattan ellas en egl, ubain forsa plitost en ureglia: las grondas maschinas da construcziun sco l’exchavatur, il cupitgader, la splattitscha e lunsch si sur ils tetgs era la crana. Tut questas maschinas fan lavur greva ed èn indispensablas sin in plazzal. Per il «Minisguard» ha Ronja vulì savair: Tge maschina è la pli greva? Tgenina custa il pli bler? E quant grev èsi da manischar ellas? Welche Maschinen gibt es auf einer Baustelle? Wer an einer grossen Baustelle vorbeigeht, dem fallen sie sofort auf – oder man hört sie eher: die grossen Baumaschinen wie der Bag...
Tge è insumma fastfood?
Ti has fom, ma i sto ir svelt. La soluziun è fastfood: Mangiativas che vegnan cuschinadas svelt en grondas massas. Il «Minisguard» ha vulì savair co ch’in hamburger vegn producì e perquai guardà en la cuschina dal McDonalds a Cuira. Gian Carlo ha pudì far sez ses hamburger ed era gì la chaschun da discutar cun in cussegliader da nutriment quant sanadaivel che fastfood è insumma. Was ist Fastfood eigentlich? Du hast Hunger, aber es muss schnell gehen. Die Lösung ist Fastfood: Lebensmittel, die schnell in grossen Mengen zubereitet werden. Die Sendung «Minisguard» will wissen, wie ein Hamburger hergestellt wird, und schaut des...
Tge stgazis datti sut terra?
Ti has segir era gia admirà ils stgazis ch’ins vesa sur terra: guauds, flums u auts pizs. Ma has ti savì che la natira zuppa era stgazis profund sut terra? En questa emissiun visita il moderatur Marcus las veglias minieras dal Mot Madlain en la Val S-charl. Là scuvra el in mund stgir e misterius e va a la tschertga da minerals prezius sco argient, plum e zinc. Sin sia aventura n’emprenda el dentant betg mo, nua ch’ils stgazis sa zuppan, mabain era pertge che nagin n’als tschertga pli oz en las minieras da S-Charl. Welche Schätze gib...
Co trenescha in chaun da polizia?
Selina e ses chaun Cara – in team che passenta mintga minuta ensemen, e quai betg mo en il temp liber. Cara è numnadamain in chaun da polizia cun in dun spezial: Ella ha in fin nas e tschertga cun quel drogas. Sco chaun da polizia chatta ella ensemen cun Selina ils megliers zups. Il «Minisguard» ha accumpagnà in trenament en il teater da la citad da Cuira e guardà quant bain che Cara po savurar. Wie wird ein Polizeihund trainiert? Selina und ihr Hund Cara sind ein Team, das jede Minute gemeinsam verbringt, und das nicht nur in der Freizeit. Cara ist näm...
Co sa prepar’ins per ir a chatscha?
Co sa prepar’ins per ir a chatscha? Per chattar ora quai, ha Gian Carlo visità Niculin e ses frar Valerio che èn aintamez las preparativas da chatscha. Onn per onn van els a chatscha cun lur bab Linard. Oravant tut Niculin, po betg spetgar. Ma era ses frar pli giuven Valerio è fieu e flomma per la chatscha. El sa legra oravant tut sin la vita en tegia e guarda che tut è pront la cura chi va liber. Ma avant che els sa mettan sin via encunter l’alp Giratschouls, èsi da pachetar e controllar l’equipamaint e da far pront ina b...
Co fan ins glatsch?
Mangiar in bun glatsch – la stad da chaliras èsi insatge dal pli bel ch’i dat. La dumonda è be tgenin tranter tut quellas milli furmas, gusts e variaziuns. E t’imaginescha – anc pli bel che mangiar be in glatsch, fiss sche ti pudessas far mintgadi glatsch da tuttas sorts. Silvana Desax fa gia blers onns sezza glatsch ed ha mussà ad Anna tge ch’i dovra tut e co ch’i funcziuna da far in bun glatsch. Tgi ha inventà il glatsch da mangiar? Quest’istorgia cumenza gia avant ca. 5’000 onns. Lura gievan ins en la China en ils culms per ramassar naiv e...
Co pon ins tegnair frestg mangiativas?
Élin ha ina massa frajas frestgas da ses iert. Ma bler memia bleras per mangiar avant ch'ellas smarscheschian. Perquai sa dumonda Élin, co ch'ella po tegnair il meglier frestg las frajas: en frestgera, schelentera u datti perfin anc in’autra pussaivladad? Per chattar ora quai visita ella Ana ch’è experta da magasinar mangiativas tar Valentin Gastro, la cuschiniera Elisa dal Hotel Maistra ed il tecnicist da frestgeras da Brasser, Silvano. Vitiers sclerescha il «Minisguard» era, co ch'ina frestgera funcziuna atgnamain. Wie kann man Lebensmittel frisch halten? Élin hat viele frische Erdbeeren aus ihrem Garten. Aber viel zu viele, um zu essen, bev...
Auto, tren, bastiment ed aviun? Co funcziunan quels insumma?
Avant che il Minisguard va en vacanzas da stad datti anc ina pitschna ediziun da bonus! Co funcziuna in auto? Co va in tren? Pertge noda ina bartga? E co po in aviun sgular? En nossa ultima episoda avant las vacanzas da stad declerain nus simpel e chapibel co ils meds da transport funcziunan, che portan tai en tia destinaziun da vacanzas. Bevor Minisguard in die Sommerferien fährt, gibt es noch eine kleine Bonus-Ausgabe! Wie funktioniert ein Auto? Wie fährt ein Zug? Warum schwimmt ein Boot? Und wie kann ein Flugzeug fliegen? In unserer letzten Episode vor den So...
Tge è karate?
In lader engola il dultschergnim da Marcus. El n’ha nagina schanza. Tge cletg che Valentina e Vanessa èn gist da viadi per lur trenament da karate. Ellas vegnan da spendrar Marcus, ed era ses ursets da gumma. Per Marcus è quai la chaschun perfetga d’emprender era sez in pèr katas – en il dojo dal «Gojukai Karate Do Grischun» a Schluein. Tuna curius? Nagin problem – er ils pleds giapunais ils pli impurtants dal karate declerain nus en il pli nov «Minisguard». Ein Dieb stiehlt Marcus' Süssigkeiten. Er hat keine Chance. Was für ein Glück, dass Valentina und Vanessa gerade...
Co vegnan bustabs e maletgs sin palpiri?
Smatgar sin in buttun e ti pos far millis e millis da copias. Quai che para oz fitg simpel era pli baud ina gronda lavur. Il «Minisguard» ha vulì savair co che squitschs vegnivan fatgs pli baud. E co funcziuna quai oz cun la tecnica moderna. Perquai avain nus visità la stamparia a Haldenstein che stampa anc a moda veglia. Là ha nossa moderatura emprendì, pertge ch’il squitsch da cudeschs è stà usche revoluziunar ed ha guardà tge che la litografia è propi. A Glion en ina stampa moderna vesain nus lura la tecnica da stampa d’offset. Uschia èsi pussaivel da stampar oz m...
Co davent'ins «profi» da sajettar?
Élin n’ha anc mai gì in schluppet enta maun. Tuttina vul ella tutgar amez la schiba. Per che quai gartegia uschè bain sco pussaivel, va ella al stan da tir a Trun. Là dattan trais «scolastas» tut per che Élin tutgia la noda: Las duas mattatschas Alessia e Silja mussan ad ella co ch’ins sajetta en seser sco er en pe cun il schluppet tschentà. Cun la campiunessa svizra Annina Arpagaus-Tomaschett vai lura pass per pass vers il tir final. Al cumenzament anc cun in zic sustegn d’ina corda ed a la fin il tir a maun liber – la pli...
Co vesa noss sistem solar ora?
Guardar sin il firmament e vesair la glina e las stailas è insatge fitg fascinant. Anc pli bel è, sch’ins po guardar cun in telescop lunsch viador en la via da latg e sin ils auters planets. Per dar in sguard pli profund en nossa galaxia fa Marcus ina visita a l’observatori «Mirasteilas» a Falera. Là declera l’astrofisicher Franco Joos tge telescops ch’els han, tge planets che tutgan tar noss sistem solar e co ch’il mund sa volva enturn il sulegl. En pli sclerin nus tge che stailas crudantas èn e pertge ch’ins ha fin ussa chattà vita be sin...