Nawet lubię musicale - podcast Teatru Syrena

Odcinek o najnowszej produkcji Teatru Syrena, czyli o musicalu "Starzyński" w reż. Konrada Imieli, który będzie miał premierę 28 lutego. Co zainspirowało nas w biografii prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, by poświęcić mu spektakl? W odcinku przybliżamy sylwetkę naszego bohatera, opowiadamy także o nurcie musicali biograficznych - od jukeboxów o znanych muzykach, wypełnionych ich piosenkami, po "Hamiltona" - najsłynniejszy musical biograficzny ostatnich lat.

Czy 2025 był najgorszym rokiem w historii Broadwayu? Prawie wszystkie musicale, które miały w tym roku premierę, już padły! Z nowych tytułów, które przetrwały, jeden to musical angielski, a drugi – jukebox. Dwa inne tytuły, które zrobiły sukces, to revivale. W podsumowującym rok odcinku opowiadamy o kondycji Broadwayu i o takich musicalach jak "Redwood", "Boop!", "Smash", "Dead Outlaw" i "Real Women Have Curves".

Ten musical z mapetami to jakby "Ulica Sezamkowa” dla dorosłych, o czym świadczą już same tytuły piosenek: "Everyone’s a Little Bit Racist", "If You Were Gay", "The Internet Is For Porn" czy "I'm Not Wearing Underwear Today". I to właśnie taka produkcja wygrała Tony dla najlepszego musicalu, pokonując m.in. "Wicked"!

"Wszyscy mówią o Jamiem" to musical oparty o prawdziwą historię 16-latka z angielskiego prowincjonalnego miasteczka, który postanowił zostać drag queen oraz przyjść na bal maturalny w sukience. Film dokumentalny na jego temat wyemitowała telewizja BBC, a musical na jego kanwie był wielkim przebojem londyńskiego West Endu. W Teatrze Syrena premiera "Wszyscy mówią o Jamiem" odbędzie się we wrześniu 2026 roku, sprzedaż biletów już trwa!

10 procent – taka jest na Broadwayu szansa na sukces. Aż 90 proc. wystawianych tam musicali kończy się finansową stratą! I to właśnie takim tytułom się przyglądamy: spektakularnym klapom, które schodziły z afisza od razu po premierze albo w ogóle jej nie doczekały. Wspominamy klęski wielkich twórców (Stephena Sondheima i rekina wśród musicalowych producentów Davida Merricka), klęskę polskiego "Metra" oraz musical "Carrie", który był tak zły, że aż stał się symbolem broadwayowskiej porażki.

Niegdyś Wiedeń był stolicą operetki, z czasem stał się stolicą musicalu w kontynentalnej Europie. Związki Wiednia z Broadwayem i amerykańskim musicalem są dość liczne i bliskie, a jednocześnie Austriacy piszą i komponują autorskie megamusicale o postaciach ze swojej historii, np. o Freudzie, Mozarcie, cesarzowej Elżbiecie zwanej Sisi czy Marii Teresie. Premiera tego ostatniego tytułu odbyła się w październiku i jest doskonałym pretekstem, by opowiedzieć o musicalu w Austrii.

Odcinek o wielkim hicie Andrew Lloyd Webbera i Tima Rice’a, z którego pochodzi przebój „Don’t Cry for Me Argentina”. Ta opowieść o prostej dziewczynie z ludu, która została żoną brutalnego dyktatora, znów jest w orbicie zainteresowań fanów musicalu za sprawą tegorocznego wznowienia w London Palladium na West Endzie.

Harold „Hal” Prince to książę Broadwayu: jeden z najważniejszych producentów i reżyserów w historii, bez niego nie byłoby „West Side Story”, „Skrzypka na dachu”, nie przebiłby się Stephen Sondheim. Prince wyprodukował 33 spektakle, wyreżyserował 20, zdobył 21 nagród Tony. Pod tym względem jest niepobitym rekordzistą.

Kim jest mityczny broadwayowski producent? Za co odpowiada? Opowiadamy o tym na przykładzie Florenza Ziegfelda i Davida Merricka, czyli producentów, który zapisali się w historii amerykańskiego i światowego musicalu.

Odcinek poświęcony musicalowi "Beetlejuice", którego premierą we wrześniu rozpoczniemy w Teatrze Syrena sezon 2025/26. Prowadzący podcast Jacek Mikołajczyk całkiem sporo wie o tej produkcji - jest tłumaczem i reżyserem musicalu.

Włoski okrzyk, grecka wyspa i piosenki szwedzkiej grupy ABBA. Oto musical "Mamma Mia!", który zrewolucjonizował podgatunek zwany jukebox. Spektakl widziało ponad 65 mln widzów w 50 krajach; na Broadwayu przyniósł 600 mln dolarów przychodu, na świecie - blisko 3 miliardy!

"Billy Elliot" zaczął nowy rozdział w historii brytyjskiego musicalu. To prawdziwa armata wymierzona w kapitalizm, thatcheryzm, drapieżny wolny rynek. Musical o chłopcu z górniczej rodziny, który postanawia zostać tancerzem w balecie, wypełnił widownię na West Endzie ponad 4,5 tys. razy. Z kolei na Broadwayu zdobył dziesięć nagród Tony, w tym dla najlepszego musicalu.

Odcinek na zamówienie słuchaczy. Wyjaśniamy tajniki musicalowego świata: licencje i ich typy, zjawisko musicalowej repliki oraz rolę agentów w tym teatralno-rozrywkowym biznesie.

Odcinek poświęcony kolejnej premierze Teatru Syrena. O czym będzie spektakl "Na prochach"? O epidemii innej niż wszystkie. O przemyśle farmaceutycznym. O rodzinie oligarchów i miastach pełnych zombie. To opowieść o apokalipsie, która zaczęła się w Ameryce i rozszerza na inne kraje. Być może zagraża również nam?

Korespondencja prosto ze stolicy światowego musicalu i opowieść o siedmiu granych aktualnie na Broadwayu spektaklach: „Death Becomes Her”, „A Wonderful World”, „Wielki Gatsby”, „Suffs”, „Hell’s Kitchen”, „Maybe Happy Ending” oraz „The Outsiders”.

To chyba jedyny przypadek, że tantiemy za spektakl otrzymuje kompozytor, librecista oraz lalkarz. Który skonstruował krwiożerczą roślinę. A zaczęło się od zakładu w sprawie nakręcenia filmu w kilka dni. Film ten stał się hitem telewizji, a potem musicalem na off-off-Broadwayu, hitem off-Broadwayu i kultowym filmem oraz porażką na Broadwayu. Trochę to wszystko pokręcone, zresztą jak całe "Little Shop Of Horrors"!

Przełomowe dzieło Andrew Lloyd Webbera. Jedna z największych rewolucji w historii musicalu, której dokonał dzięki spektaklowi o kotach. Bez fabuły, bez akcji. Przy okazji pokonał musical amerykański na jego świętej ziemi - na Broadwayu.

W jubileuszowym 50. odcinku podcastu Jacek Mikołajczyk opowiada o swojej guilty pleasure, czyli czeskich musicalach. Poznacie więc największy hit praskich scen, rockowego "Hamleta" po czesku. Dowiecie się też, którzy to zapaleńcy tak bardzo "nawet lubili musicale", że sprowadzili je do kontynentalnej Europy.

Musical o piosenkarce, która musi się ukrywać przed gangsterem i w ramach programu ochrony świadków trafia do żeńskiego zakonu, jest tak naprawdę musicalem o tym, że kobiety mogą się wspierać niezależnie od wyborów życiowych, pochodzenia, przekonań czy wiary. Jacek Mikołajczyk opowiada o musicalu, który doskonale zna - wyreżyserował jego inscenizację w Teatrze Muzycznym w Poznaniu.

„Gypsy” to jeden z największych i najważniejszych klasyków amerykańskiego musicalu. Spektakl wyróżnia m.in. arcytrudna główna rola żeńska - rola matki, niespełnionej artystki, która swoje aspiracje przelała na dwie córki. I obwoziła je po teatrach wodewilowych w USA aż do momentu, kiedy jedna z córek nie uciekła z tancerzem, a druga - za sprawą matki! - stała się najsłynniejszą amerykańską... striptizerką. Dodajmy jeszcze, że ta historia wydarzyła się naprawdę i już robi się bardzo, bardzo ciekawie! Przypominamy „Gypsy” przed grudniową premierą nowej wersji musicalu na Broadwayu.

"In the Heights", czyli musical, którym w wieku 28 lat zadebiutował Lin-Manuel Miranda, od razu zdobywając nagrodę Tony! Opowiadamy o pierwszym musicalu złotego dziecka Broadwayu i późniejszego twórcy "Hamiltona".

Odcinek zapowiadający sezon teatralny 2024/25 na West Endzie i Broadwayu.

Wszystko, co powinniście wiedzieć o "Heathers" przed wrześniową premierą tego musicalu w Teatrze Syrena. Opowiadamy o filmowym pierwowzorze, o powstaniu musicalowej adaptacji, o sukcesie spektaklu na off-Broadwayu oraz o jeszcze większym sukcesie na West Endzie. A także o naszej syreniej realizacji.

Coś tu gnije, czyli "Something Rotten!". Zapraszamy na opowieść o musicalu, w którym... konkurenci Szekspira piszą musicalową wersję „Hamleta”, na podstawie pomysłu wykradzionego bardowi przez Nostradamusa! W odcinku opowiadamy też o szekspirowskich wątkach w innych znanych musicalach.

Odcinek o 77. gali wręczenia nagród Tony, czyli musicalowych Oscarów. To od nich zależy los spektakli na Broadwayu! Faworytami są „Hell’s Kitchen”, czyli biograficzny jukebox z piosenkami Alicii Keys i 13 nominacjami oraz młodzieżowy musical „The Outsiders” o konflikcie dwóch białych gangów, który zdobył 11 nominacji. O miano najlepszego musicalu walczą też „Illinois" (inspirowany płytą Sufjana Stevensa), „Suffs” o amerykańskich sufrażystkach oraz „Water for Elephants” o życiu cyrkowców w latach 30. XX w.

"Cabaret" czyli jeden z najważniejszych musicali w całej historii gatunku i jego filmowa wersja w reż. Boba Fossego, czyli jeden z najlepszych filmów w historii kina, z ikonicznymi rolami Joela Grey'a i Lizy Minelli.

To jeden z nielicznych musicali wymyślonych, skomponowanych i napisanych przez kobietę. Ambitna propozycja, która odniosła sukces. Anais Mitchell zaczęła od folkowej płyty, na której mit o Orfeuszu i Eurydyce wykorzystała do opowieści o współczesnym świecie: o katastrofie klimatycznej, o migracji, o biedzie pracowników i bogactwie kapitalistów. Potem album przerobiła na spektakl, a następnie - na pełnoprawny musical broadwayowski. Tak powstało "Hadestown", jedno z objawień ostatnich sezonów. Spektakl nominowano do nagród Tony w 14 kategoriach, a zwyciężył w ośmiu, zdobywając m.in. statuetkę dla najlepsze

Odcinek o latach 70. i 80., a więc o matce polskiego musicalu Danucie Baduszkowej, twórczyni gdyńskiego teatru muzycznego i tamtejszej szkoły dla aktorów musicalowych. O musicalach "Pan Zagłoba" oraz "Pancerni i pies". O legendarnym widowisku "Kolęda-nocka", komentującym narodziny "Solidarności" i zdjętym z afisza w stanie wojennym. Oraz o gdyńskich musicalach Jerzego Gruzy, z "Jesus Christ Superstar” na czele, w którym Marię Magdalenę zagrała Małgorzata Ostrowska z Lombardu, a Jezusa Marek Piekarczyk z rockowej grupy TSA.

Odcinek o największych divach w historii musicalu, m.in. o Ethel Merman, Gwen Verdon i Patti LuPone. Opowiadamy również o ich młodszych koleżankach, które dziś rządzą na Broadwayu i West Endzie. Oraz o rolach, które potwierdzają status divy: Rose w "Gypsy", Joanne w "Company", czy pani Lovett w "Sweeney Todd". Bo w musicalu najciekawszych ról nie pisze się dla dwudziestolatek, ale dla aktorek dojrzałych.

Jak wyglądały początki musicalu w Polsce? Tuż po wojnie zapadliśmy na "epidemię operetkową". Słowo "musical" - i to w rodzaju żeńskim! - pojawiło się w prasie po raz pierwszy w 1956 r. Rok później warszawski Teatr Komedia jako pierwszy w kraju wystawił amerykański musical, było to „Kiss Me, Kate”. Potem za wprowadzanie nowego gatunku na polskie sceny wzięli się poznaniacy i Ślązacy, a autorami pierwszego polskiego musicalu - "Miss Polonia” z 1961 r. - byli kompozytor Marek Sart oraz Jerzy Jurandot, czyli założyciel... Teatru Syrena.

"Dźwięki muzyki" to ostatni wspólny musical słynnego duetu Richard Rodgers i Oscar Hammerstein II, czyli ojców amerykańskiego musicalu. Spektakl opowiada o muzykującej rodzinie von Trappów, która ucieka z Austrii przed nadchodzącym nazizmem, w Polsce jest przed wszystkim znana jego filmowa wersja z Julie Andrews i Christopherem Plummerem w rolach głównych. "Dźwięki muzyki" to pierwszy musical, w którym występowała gromadka dzieci i jeden z niewielu, które zmiażdżyli krytycy (zarzucając mu ogólne przesłodzenie), a pokochali widzowie. Jak słusznie zauważono w jednej z gaz...

Święta trójca najśmieszniejszych musicali XXI wieku według dyrektora artystycznego Teatru Syrena Jacka Mikołajczyka to „Producenci”, „The Book of Mormon” oraz „Spamalot”. Dwóm pierwszym już poświęcił odcinki swojego podcastu, teraz przyszedł czas na trzeci tytuł, czyli musicalową adaptację kultowego filmu „Monty Python i Święty Graal”.

Ta "najlepsza amerykańska komedia muzyczna w historii” jest w Polsce niemal nieznana. Fabułę stanowi miłosna historia w półświatku doby prohibicji. To jeden z najczęściej wznawianych musicali, który przecierał nowe szlaki samej instytucji wznowienia - w jednym z nich zagrali tylko czarni artyści, kolejne miało rozmach premierowej produkcji, a ubiegłoroczna wersja z West Endu czyni widzów współbohaterami tej opowieści. I udowadnia, że nawet stereotypowy, niedzisiejszy materiał można uwspółcześnić dzięki wybitnemu aktorstwu i kreowaniu silnych ról kobiecych.

Czegoś takiego jeszcze na Broadwayu nie grali! Królowały tam lekkie komedie dla podstarzałej publiczności, kiedy pojawił się ten musical - z nagością, odważnymi scenami z narodową flagą, rockową muzyką, antywojennym przesłaniem i obsadą grającą często na haju. Miał pokazać szerokiej publiczności, na czym polega hippisowski świat. Oto "Hair".

"Mężczyzna, kobieta, wóda i spluwa” - to tytuł tekstu z "Chicago Tribune” o dwóch kobietach oskarżonych o zabicie kochanków. Obie wyszły z sądu uniewinnione i sławne, prasa wykreowała je na gwiazdy. Sprawa stała się kanwą sztuki "Chicago", którą na musical przerobili Bob Fosse i spółka Kander&Ebb. Spektakl powstawał w potwornych bólach i w latach 70. nie odniósł sukcesu. Ten przyszedł dopiero po wznowieniu tytułu w latach 90. I tak grane od 28 lat "Chicago” stało się najdłużej pokazywanym na Broadwayu amerykańskim musicalem, a jego kinowa wersja reanimowała mu

Co może być takiego w sztuce o singlu z Manhattanu, który przygląda się małżeństwom znajomych i sam się zastanawia nad ożenkiem? Otóż zmieniające się relacje damsko-męskie sportretowali w "Company" dwaj single i geje (Stephen Sondheim napisał muzykę i teksty piosenek, a George Furth libretto). Postawili na formę, której Broadway nie widział. Zerwali z tradycyjną fabułą, linearną historyjką. Kazali widzom śledzić obserwacje głównego bohatera, a o innych postaciach opowiadali m.in. za pomocą nowatorskiej konstrukcji piosenek. Ten z pozoru trudny spektakl okazał się sukcesem artystycznym i kasowym.

ABC Broadwayu, czyli światowej stolicy musicalu. Jak powstała, jakie prawa nią rządzą i czemu w tym świecie bogiem jest producent? Które teatry uznajemy za broadwayowskie, na jakich zasadach działają sceny off-Broadwayu oraz... off-off-Broadwayu?

Początkowy umiarkowany sukces tego musicalu jego reżyser tłumaczył tym, że "kanibalizm raczej słabo się sprzedaje". Ale opowieść o golibrodzie z londyńskiej Fleet Street, który wraz ze wspólniczką morduje klientów i przerabia ich ciała na paszteciki, stała się musicalową klasyką. A jej autor Stephen Sondheim ze swoimi dziwnymi pomysłami stał się twórcą wyznaczającym najbardziej ambitną ścieżkę rozwoju gatunku. W Polsce jego musicale wystawiono... tylko trzy razy. Okazją, by lepiej poznać jego twórczość, będzie koncert sondheimowski w Syrenie.

Zaczęło się od filmu Baza Lahrmana (2001 r.) w stylu, który można określić jako "dużo wszystkiego". Tematem jest ikoniczna paryska rewia, akcja dzieje się w belle époque, wątki i schematy dramaturgiczne są zaczerpnięte z oper, a historię opowiada mieszanina hitów MTV z przełomu XX i XXI w. (wykorzystano fragmenty aż 70 piosenek!). Film - wraz z "Chicago", które miało premierę rok wcześniej - tchnął nowego ducha w obumierający wówczas musical filmowy. Inscenizacja na Broadwayu z 2019 r. zdobyła 10 nagród Tony, zagrano już ponad tysiąc spektakli, od 2021 r. można też oglądać wersję n

Co oglądać w nowym sezonie teatralnym na West Endzie i Broadwayu? W Anglii polecamy niedawną premierę - "Mrs. Doubtfire", musicalową adaptację filmu o tym samym tytule. Oraz „Guys and Dolls” i rewelacyjny "Cabaret" - spektakle z popularnej ostatnio kategorii „immersive theatre”, gdzie widzów sadza się w takim sposób, by włączyć ich w akcję przedstawienia. Warto też czekać na przeniesienie na West End amerykańskich musicali "Hadestown" oraz "MJ" o Michaelu Jacksonie. Z kolei na Broadwayu szykuje się pierwszy od lat 80. sezon bez żadnego musicalu Andrew Lloyd Webbera. Co więc oglądać? Choćby „Shucked”, czyli musical o... kukurydzy. Ponoć najś...